V SA/Wa 4650/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. Z. na postanowienie Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej Z. Z. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 4 stycznia 2016 r. – data stempla pocztowego) skarżąca Z. Z. zażądała zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że wypłaty z tytułu dostaw mleka były jej jedynym źródłem utrzymania, a od kiedy zaprzestała oddawać mleko, pozostała bez środków do życia. Oświadczyła, iż zarówno ona, jak i jej małżonek od wielu lat chorują. Wprawdzie mąż skarżącej pobiera rentę, ale nie partycypuje w kosztach utrzymania domu. Z informacji zamieszczonych w formularzu wniosku, a także z nadesłanych wyjaśnień oraz dokumentów wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonkiem i synem. Małżonek skarżącej otrzymuje rolnicze świadczenie rentowe w kwocie 886,90 zł netto, a syn skarżącej jest zatrudniony w połowie wymiaru czasu pracy za miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości ok. 700 zł netto (odcinek przekazu pocztowego renty męża skarżącej za miesiąc styczeń 2016 r. – karta nr 31 akt, informacja o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2014 /PIT-11/ wskazująca, iż w roku 2014 dochód syna skarżącej z tytułu zatrudnienia zamknął się w kwocie 8.745 zł – karta nr 35 – 35 verte akt). Natomiast skarżąca od 1 marca 2015 r. pobiera rentę rolniczą w wysokości 594,55 zł, przy czym za okres od 21 grudnia 2015 r. do 19 stycznia 2016 r. Prezes KRUS przyznał skarżącej zasiłek chorobowy z tytułu czasowej niezdolności do pracy w kwocie 300 zł, który z uwagi na dokonanie potrącenia w wysokości 300 zł z tytułu bieżących i/lub zaległych składek, nie został skarżącej wypłacony (decyzja Prezesa KRUS z 20 marca 2015 r. – karta nr 37 akt, decyzja Prezesa KRUS z 20 stycznia 2016 r. – karta nr 36 akt). Jako składniki majątku rodziny skarżąca wskazała: dom o powierzchni 65 m kw (o wartości 70.000 zł), grunty rolne o powierzchni 9,97 ha, grunty leśne o powierzchni 0,59 ha, ciągnik, stodołooborę, chlew oraz inwentarz żywy (6 krów bezmlecznych i 3 jałówki). Natomiast jako miesięczne wydatki wymieniła: opłatę za energię elektryczną – 186,84 zł, opłatę za gaz – 45 zł, opłatę za wodę – 124 zł, wyżywienie – ok. 600 zł, koszty zakupu leków – ok. 250 zł, koszty zakupu paliwa – ok. 200 zł. Z kolei kwartalnie skarżąca uiszcza składki na ubezpieczenie w KRUS - 390 zł, opłatę za odpady komunalne – 75 zł, podatek rolny – 246 zł (faktury VAT potwierdzające ww. wydatki - w aktach sądowych sprawy). Ponadto syn skarżącej jest obciążony alimentami na rzecz swojego syna w kwocie 475 zł miesięcznie (zawiadomienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. z 16 maja 2013 r. o zmianie wysokości alimentów – karta nr 34 akt). W piśmie z 3 lutego 2016 r. skarżąca m.in. oświadczyła, że otrzymuje dopłaty bezpośrednie do gruntów z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – w ciągu ostatnich czterech miesięcy otrzymała ok. 4.400 zł, jednak została zobowiązana do zwrotu kwoty 10.120,80 zł tytułem nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Nadto wskazała w ww. piśmie, iż "konto, którym się posługuje, nie jest tylko jej, należy ono do jej córki, która nie pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym". Jednocześnie przedłożyła wyciąg z tego rachunku bankowego (formalnie należącego wyłącznie do skarżącej) za okres od 17 października 2015 r. do 29 stycznia 2016 r., na którym saldo końcowe wynosiło 2.856,85 zł (karty nr 43 – 47 verte). Wyjaśniła również, że nikt poza skarżącą (z osób pozostających z nią w gospodarstwie domowym) nie posiada rachunku bankowego ani zasobów pieniężnych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Natomiast stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, a mianowicie strona skarżąca została wezwana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, przy czym jej odpowiedź jest niepełna. Analiza transakcji dokonywanych na ujawnionym przez skarżącą rachunku bankowym wskazuje bowiem, iż skarżąca dysponuje jeszcze lokatą "Kapitał na marzenia – program 100", na którą regularnie (20-tego dnia każdego miesiąca) przelewa kwoty po 100 zł. Nadto pobiera pomoc finansową dla producentów rolnych (i tak np. 27 października 2015 r. otrzymała z tego tytułu kwotę 1.529 zł, a 18 grudnia 2015 r. – kwotę 94,40 zł), a także regularnie (raz w miesiącu ok. 8 -10-tego dnia każdego miesiąca) otrzymuje od A. J. kwotę po 1.000 zł. Ponadto w dniu 29 stycznia 2016 r, na rachunek bankowy skarżącej wpłynęła kwota 23.625,66 zł wynikająca z zerwania innej lokaty terminowej, którą to kwotę skarżąca w tym samym dniu przekazała na rachunek bankowy A. J.. W konsekwencji na etapie rozpoznawania niniejszego wniosku, nie jest wiadome jaka kwota jest zgromadzona na lokacie "Kapitał na marzenia – program 100", jak również nie wiadomo czy skarżąca dysponuje jeszcze innymi lokatami bądź rachunkami. Skarżąca w sposób niepełny, wybiórczy wykonała pkt 1 wezwania Sądu z 15 stycznia 2016 r. do przedłożenia dokumentów (vide karta nr 16 verte akt). W tym miejscu podkreślić należy, iż to sprawą skarżącej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Niedopełnienie obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt l OZ 895/09, LEX nr 612997). Skoro strona skarżąca nie przesłała na wezwanie Sądu żądanych dokumentów, to nie można ustalić, czy wypełnia ona przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.