V SA/Wa 469/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA - Danuta Dopierała po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi B. D. na postanowienie Ministra Finansów z dnia ... grudnia 2007 r. Nr ... w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne; postanawia: - przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi B. D. wystąpił z wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z 20 lutego 2008 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną, córką, zięciem oraz dwójką wnucząt, utrzymuje się z renty w wysokości ... złotych miesięcznie, dochodów córki i zięcia z tytułu dopłat bezpośrednich do gruntów w łącznej wysokości ... złotych miesięcznie oraz z zasiłku rodzinnego w łącznej wysokości ... złotych. Oświadczył, iż nie posiada nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych, a jego córka posiada gospodarstwo rolne o powierzchni ... ha oraz dom o powierzchni ...m2. W związku z tym, iż dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 27 marca 2008 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 13 marca 2008 r. (data nadania) skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym podał, iż córka wraz z zięciem posiadają jedną krowę, z której mleko przeznaczają na potrzeby własne. Skarżący wyjaśnił, iż miesięcznie wydaje ok. ... złotych na wyżywienie oraz ok. ... złotych na leki. Wyjaśnił, iż zarówno on jak i osoby będące z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają rachunków bankowych, oszczędności pieniężnych, lokat i stwierdził, że posiada niesprawny samochód ciężarowy o szacunkowej wartości ok. ... złotych oraz, że nie uzyskuje żadnej pomocy finansowej od rodziny, znajomych i organizacji społecznych. Do pisma skarżący załączył odcinek świadczenia rentowego z wykazaną kwotą ... złotych brutto, decyzje przyznające córce skarżącego dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych i przyznające płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej wysokości ... złotych za 2006 rok oraz zaświadczenie z Urzędu Gminy z wykazaną dochodowością gospodarstwa rolnego w wysokości ... złote rocznie. Skarżący nadesłał również zaświadczenie z banku potwierdzające, iż jego córka posiada rachunek bankowy z saldem na dzień ..... 2008r. w wysokości ... złotych, wyciąg z rachunku bankowego za okres ... 2008 r. oraz dokumenty potwierdzające dokonanie przelewu z tytułu dopłat do gruntów rolnych w łącznej wysokości ... zł. Postanowieniem z 14 maja 2008 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia zaznaczono, iż B. D. nie wykazał w sposób dostateczny, iż w stosunku do jego osoby wystąpiły ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 28 maja 2008 r. B. D. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Skarżący wskazał m.in., że w wezwaniu z 3 marca 2008 r. w pkt 5 został zapytany o majątek znacznej wartości, podczas gdy roczna kwota z tytułu dopłat do gruntów - ... zł - nie stanowi, w jego ocenie, majątku o znacznej wartości. Zaznaczył również, że właścicielem rachunku bankowego jest jego córka i ona dokonuje wypłat środków finansowych z rachunku uwzględniając swoje potrzeby. Podkreślił ponadto, że córka udała się z pismem Sądu do banku, a otrzymany tam dokument skarżący odesłał do Sądu. Wyjaśnił, że córka nie otrzymuje żadnych wyciągów z prowadzonego rachunku, a przedstawiona sytuacja finansowa jest rzeczywiście taka, jaką przedstawił. W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w dodatkowych oświadczeniach było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia przedmiotowego wniosku o wyciąg z rachunku bankowego A. W. za maj 2008 r., dokumenty potwierdzające wydatki skarżącego wymienione w piśmie z 13 marca 2008 r., w szczególności związane z kosztami leczenia oraz inne dokumenty mogące potwierdzić wykazywaną sytuację materialną skarżącego. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał zaświadczenie wystawione przez P. Oddział w Z. faktury VAT: Nr ... z ... sierpnia 2007 r. opiewającą na kwotę ... zł, Nr ... z ... listopada 2007 r. na kwotę ... zł, nr ... z ... maja 2008 r. na kwotę ... zł, kartę informacyjną z Oddziału ... w R., kartę informacyjną leczenia szpitalnego ze ... w Z., kartę informacyjną z leczenia szpitalnego na Oddziale ... Wojewódzkiego Szpitala ... w K. oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego z Oddziału ... w R. Z.. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. - wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy ciąży na stronie ubiegającej się o takie prawo. Należy zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. Mając na uwadze powyższe, Sąd przeanalizował wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF z 20 lutego 2008 r. z uwzględnieniem zarówno obciążeń finansowych, jakie skarżący będzie obowiązany ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie - wpis sądowy ... zł), jak i jego możliwości finansowych. W ocenie Sądu sytuacja materialna skarżącego jest trudna i stanowi pozytywną przesłankę do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim skarżący korzysta ze świadczeń w postaci renty w kwocie ... zł netto miesięcznie. Biorąc przy tym pod uwagę załączoną dokumentację dotyczącą jego stanu zdrowia oraz udokumentowane wskazanymi powyżej fakturami wydatki związane z leczeniem uznać należy, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów związanych z udziałem w postępowaniu sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Nadto Sąd wziął pod uwagę stan majątkowy skarżącego, który prowadzi wspólne gospodarstwo z rodziną (żoną, córką, zięciem i dwojgiem wnuków), a dom, w którym mieszka, należy do jego córki. Skarżący nie posiada innych nieruchomości, wartościowych ruchomości, oszczędności pieniężnych ani lokat bankowych. Zważywszy, iż sytuacja, w jakiej znajduje się skarżący przemawia za przyjęciem, iż nie posiada on dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, w tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.