V SA/Wa 4697/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. Ś. na postanowienie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy p o s t a n a w i a: 1) odmówić skarżącej B. Ś. zwolnienia od kosztów sądowych; 2) ustanowić dla skarżącej B. Ś. adwokata. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF - po uzupełnieniu braków formalnych – w dniu 8 kwietnia 2016 r.) skarżąca zażądała zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest osobą w podeszłym wieku (77 lat), a jej jedyny dochód stanowi świadczenie emerytalne. Do wniosku załączyła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w W. z [...]marca 2015 r. o waloryzacji emerytury, z której wynika, iż od 1 marca 2015 r. wysokość tego świadczenia wynosi 2.242,60 zł netto. Z informacji podanych we wniosku wynika również, że majątek skarżącej wyczerpuje lokal mieszkalny o powierzchni 35,50 m kw i szacunkowej wartości ok. 250.000 zł, a do jej miesięcznych wydatków należą: czynsz – 435 zł, opłata za gaz – 40 zł, opłata za energię elektryczną - 115 zł (230 zł za 2 miesiące), opłata za RTV i telefon – 200 zł, koszty zakupu leków – 500 - 600 zł. Ponadto skarżąca spłaca pożyczkę udzieloną jej w łącznej wysokości 7.400 zł na okres 4 lat, której miesięczna rata spłaty wynosi 215 zł (skarżąca nadesłała do akt sprawy: pismo spółdzielni mieszkaniowej informujące o wysokości opłat za lokal od 1 grudnia 2015 r., rachunki i dowody uiszczenia opłat za media oraz umowę pożyczki i harmonogram jej spłaty). Skarżąca oświadczyła też, że posiada jeden rachunek bankowy, na który wpływa jej świadczenie emerytalne. Natomiast nie posiada lokat ani kont dewizowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Na wstępie podkreślić należy, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i znajdować zastosowanie wobec osób żyjących w ubóstwie. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 862/04 (orzeczenie dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. Nadto osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może wystąpić o pomoc państwa. Zaznaczyć przy tym trzeba, że "konieczne utrzymanie" nie oznacza sytuacji materialnej subiektywnie ocenionej przez wnioskodawcę jako zadowalającej, lecz obiektywną możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, takich jak opłaty za mieszkanie, żywność, lekarstwa niezbędne w procesie leczenia. Analizując warunki majątkowe skarżącej pod kątem powyższych kryteriów, stwierdzić należy, iż nie znajduje się ona w tak wyjątkowo trudnej sytuacji, że pomimo największych wysiłków poczynionych w celu zgromadzenia odpowiednich środków, nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na względzie z jednej strony miesięczny dochód skarżącej (na poziomie 2.200 zł), a z drugiej strony – jej wydatki w skali miesiąca (ok. 1600 zł, w tym koszty zakupu leków w wysokości ok. 600 zł), stwierdzić należy, iż jest ona w stanie pokryć koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Natomiast sytuacja finansowa skarżącej nie pozwala na spełnienie żądań finansowych wybranego pełnomocnika i z tej przyczyny konieczne jest przyznanie skarżącej adwokata z urzędu w celu stworzenia możliwości odpowiedniej obrony interesów przed Sądem. W konsekwencji skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, a zatem spełnia przesłanki częściowego przyznania prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.