V SA/Wa 471/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty należności z tytułu kary pieniężnej; 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokata Ł. H. z Kancelarii Adwokackiej - ul. [...], [...] W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 292, 80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 22 % podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy). Przedmiotem skargi datowanej 28 grudnia 2007 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. K., jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2007 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z [...] czerwca 2007 r. o rozłożeniu na raty należności z tytułu kary pieniężnej nałożonej decyzją administracyjną z [...] września 2006 r., nr [...]. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] złotych w związku z wykonywaniem transportu drogowego bez wymaganej dokumentacji, wykonywaniem transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz wykonywaniem transportu drogowego osób bez wymaganego zezwolenia. W odwołaniu z dnia [...] października 2006 r. (data wpływu do sekretariatu Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w [...]) złożonym od ww. decyzji, J. K. zawarł wniosek o rozłożenie nałożonej kary na raty. Postanowieniem z [...] listopada 2006 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...], na podstawie art. 123 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071) – sprawę wszczętą na wniosek o rozłożenia kary na raty – wyłączył do odrębnego postępowania. W wyniku rozpatrzenia wniosku, decyzją z [...] czerwca 2007 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] rozłożył nałożoną na wnioskodawcę karę w kwocie [...] zł, na dwadzieścia miesięcznych rat. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odniósł się do sytuacji materialnej i rodzinnej zainteresowanego. Następnie, wskazując na możliwości płatnicze J. K. zaznaczył, iż wnioskodawca nie ma możliwości jednorazowego uregulowania należności z tytułu nałożonej kary. Pismem z dnia [...] lipca 2007 r. J. K. odwołał się od ww. decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...]. Podniósł, iż jego sytuacja uległa pogorszeniu, a spłata kary, pomimo rozłożenia jej na 20 rat, jest niemożliwa. Zainteresowany wyjaśnił, iż nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Wskazał, iż uregulowanie należności z tytułu nałożonej kary byłoby możliwe w przypadku rozłożenia jej na 36 rat. Na skutek odwołania strony Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] grudnia 2007 r. nr [...], powołując w podstawie prawnej m.in. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, organ powołując się na możliwości płatnicze dłużnika wskazał, iż rozstrzygnięcie [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] było prawidłowe. Wyjaśniono też, że w przypadku rozłożenia należności zgodnie z prośbą J. K. na 36 rat, spłata zakończyłaby się w dopiero w 2009 r., co godziłoby w interes Skarbu Państwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję J. K. wniósł o umorzenie kary w całości lub w części z rozłożeniem jej na raty. W motywach skargi podkreślił, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Podniósł, iż z uwagi na problemy zdrowotne ma trudności w znalezieniu zatrudnienia. Wskazał, że obecnie jego rodzina utrzymuje się m. in. dzięki pomocy opieki społecznej. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Postanowieniem z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 471/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej - p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) powołanej wyżej ustawy). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się wskazanymi przesłankami oraz dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2007 r. w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami postępowania administracyjnego, jak i z mającymi w sprawie zastosowanie normami prawa materialnego, Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę - jako niezasadną - oddalił. Przedmiotem postępowania, w którym wydana została zaskarżona do Sądu decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2007 r., jak i poprzedzająca ją decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] czerwca 2007 r., było rozłożenie na raty należności pieniężnej z tytułu kary pieniężnej nałożonej na stronę decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] września 2006 r. Zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kary pieniężne nałożone przez inspektorów transportu drogowego stanowią dochody budżetu państwa. Wobec treści wniosku strony wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał przepis art. 42 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2005 r., Nr 249, poz. 2104 z późn. zm.), w oparciu o który prawidłowo wydano zaskarżoną decyzję. W powołanym powyżej przepisie ustawodawca przewidział instytucję rozkładania na raty spłaty należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, przypadających państwowym jednostkom budżetowym, państwowym zakładom budżetowym, państwowym gospodarstwom pomocniczym i państwowym funduszom celowym. W myśl powołanego art. 42 ust. 1 ww. ustawy należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub w części, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty (...), gdy: 1) osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawiła ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej wysokość 6.000 zł, 2) osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie, 3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne, 4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż należności są nieściągalne. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z ww. przesłanek daje potencjalną możliwość rozłożenia na raty powstałego zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość wydania decyzji rozkładającej należność na raty w wysokości proponowanej przez stronę, a nie prawny obowiązek wydania takiej decyzji. Przepis art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego" (posługuje się sformułowaniem "mogą być umarzane (...) a ich spłata rozkładana na raty"), co oznacza, że decyzja w przedmiocie rozłożenia na raty należności przysługuje każdorazowo organowi, który nawet w przypadku stwierdzenia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 42 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy może, ale nie musi, rozłożyć należności na raty. Możliwość rozłożenia należności pieniężnej na raty daje także art. 42 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa, na wniosek dłużnika mogą zostać odroczone terminy spłaty całości lub części należności albo płatność całości lub części należności może być rozłożona na raty. Również i w tym przepisie jest mowa o uznaniu administracyjnym. Przy spełnieniu przesłanek określonych w tym przepisie organ administracji może więc, a nie musi, rozłożyć dłużną należność pieniężną na raty. Zastosowanie ulgi w postaci rozłożenia należności na raty – ustalenie ich wysokości i ilości – musi być uzasadnione względami społecznymi lub gospodarczymi, a w szczególności odpowiadać interesom Skarbu Państwa i możliwościom płatniczym dłużnika. Podkreślić w tym miejscu należy, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy należności powinny być umorzone czy też nie lub czy ich spłata powinna być rozłożona na raty i jaka powinna być ich wysokość, rozstrzyga nie Sąd, lecz właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Zdaniem Sądu w toku postępowania administracyjnego prawidłowo zgromadzono i poddano wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy. Strona natomiast, miała zapewnioną możliwość wypowiedzenia się odnośnie zgromadzonych dokumentów i przedłożenia nowych dowodów. Zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne oraz posiadała prawidłową podstawę prawną. Sąd stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie granice uznania administracyjnego – będącego szczególną formą upoważnienia przez ustawę organów administracji publicznej do określonego zachowania się, polegającą na przyznaniu organom administracji możności dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań – nie zostały przekroczone. Uznanie jest możliwością wyboru konsekwencji prawnej. Dlatego też w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie z powyższego obowiązku, organ wywiązał się w sposób należyty. W ocenie Sądu Generalny Inspektor Transportu Drogowego prawidłowo, bez przekroczenia granic swobodnej oceny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o rozłożeniu dłużnej należności pieniężnej na 20 rat po [...] zł każda. Organ administracji kierował się nie tylko możliwościami płatniczymi dłużnika ale i uzasadnionym interesem Skarbu Państwa. Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.