V SA/Wa 472/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Protokolant - Barbara Zielińska, po rozpoznaniu rozprawie w dniu 5 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W. R. w dniu [...] kwietnia 1991 r. uzyskała od Ministra Pracy i Polityki Socjalnej Zaświadczenie nr [...] o uprawnieniach wdowy po kombatancie - J. R., zmarłym [...] lutego 1991 r. i posiadającym od 1976 r. uprawnienia kombatanckie nadane mu przez [...] z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 21 września 1947 r. do 29 czerwca 1949 r. W dniu [...] stycznia 2002 r. W. R. złożyła do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek mający na celu potwierdzenie jej uprawnień wdowy po kombatancie w związku z koniecznością wymiany Zaświadczenia wydanego w 1991 r. przez Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił potwierdzenia tych uprawnień W uzasadnieniu powołał się na pochodny charakter uprawnień przysługujących wdowom i stwierdził, że J. R. - jako osobie zatrudnionej w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa - uprawnienia kombatanckie nie przysługują wobec braku dowodów, że do pracy w tym aparacie został on skierowany przez organizacje niepodległościowe. W odwołaniu z [...] stycznia 2004 r. od powyższej decyzji W. R. podniosła, że mąż jej brał udział w zwalczaniu UPA. Decyzją z [...] listopada 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił decyzję własną z dnia [...] grudnia 2003 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, iż zbadania wymaga kwestia, czy wydane Skarżącej Zaświadczenie nr [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r. o uprawnieniach wdowy po kombatancie stanowiło decyzję organu uprawnionego wówczas do przyznawania uprawnień kombatanckich. W dniu [...] sierpnia 2005 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1991 r., mającej formę Zaświadczenia nr [...], wobec uzasadnionego przypuszczenia, iż wydana ona została z rażącym naruszeniem prawa. W dniu [...] sierpnia 2005 r. Kierownik Urzędu stwierdził nieważność tej decyzji wskazując, iż w chwili jej wydawania w stosunku do W. R. miała zastosowanie negatywna przesłanka z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit.a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r, o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w ich ówczesnym brzmieniu. W odwołaniu z dnia 12 września 2005 r. W. R. wnosiła o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując na naruszenie przez organ art. 61 i 63 kpa oraz art. 75 § 1, 77 § 1, 80 i 81 kpa poprzez rozpoznanie sprawy w nowym postępowaniu administracyjnym z całkowitym pominięciem stanowiska strony. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2005 r. stwierdzającą nieważność decyzji - zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 1991 r. W uzasadnieniu wykazano, iż po stronie J. R. zachodzą przesłanki do pozbawienia go uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit.a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach z 24 stycznia 1991 r. a zatem uprawnień przysługujących wdowom po kombatantach W. R. otrzymać nie może. Odnosząc się do zarzutów proceduralnych w uzasadnieniu wskazano na powiadomienie Strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pismem z dnia 22 sierpnia 2005 r. i na zajęcie przez nią stanowiska w dniu 30 sierpnia 2005 r. W skardze z dnia 9 lutego 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. R. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji kwestionując stwierdzenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów, iż J. R. nie przysługują uprawnienia kombatanckie oraz orzeczenie, że decyzja Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia [...] kwietnia 1991 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca podnosiła także, że wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zainicjowało nowe postępowanie administracyjne. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne - w tym sąd wojewódzki, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publiczne pod względem zgodności z prawem. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Działając w powyższych granicach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie niniejszej uznał, iż przy wydaniu zaskarżonej decyzji organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Wszczęte wnioskiem W. R. z dnia [...] stycznia 2002 r. postępowanie dotyczyło potwierdzenia jej uprawnień wdowy po kombatancie. W toku natomiast wszczętego z urzędu przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postępowania, prowadzonego w trybie nadzoru, o stwierdzenie nieważności decyzji - zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 1991 r. organ miał obowiązek rozpatrywać sprawę jedynie w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa. Zakres obu tych postępowań jest zasadniczo różny i wymagał umożliwienia Stronie wypowiedzenia się w przedmiocie wszczętego z urzędu postępowania. Tego prawa W. R. została pozbawiona. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1991 r. zostało bowiem , jak to wynika z treści adresowanego do Strony zawiadomienia z 22 sierpnia 2005 r. /k-38 akt adm./, wszczęte w tym samym dniu. Wbrew obowiązkowi z art. 61 § 4 kpa W. R. o wszczęciu tego postępowania nie została powiadomiona. W aktach administracyjnych sprawy będących w dyspozycji Sądu brak jest dowodu doręczenia Stronie powoływanego wyżej zawiadomienia a pełnomocnik Kierownika Urzędu w toku rozprawy przed Sądem w dniu 5 czerwca 2006 r. wprost stwierdził, iż nie potrafi wskazać czy i kiedy zawiadomienie to W. R. zostało doręczone. Brak zawiadomienia Strony o wszczęciu postępowania z jednej strony i wydanie zaskarżonej decyzji już w dniu [...] sierpnia 2005 r. z drugiej pozbawiło W. R. zagwarantowanego w art. 10 § 1 kpa prawa do czynnego udziału w postępowaniu a przede wszystkim do wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z [...] kwietnia 1991 r. Uchybienia te, w ocenie Sądu doprowadziły do wydania przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 81 kpa, a w konsekwencji do jej uchylenia wraz z decyzją ją poprzedzającą przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku znajduje podstawę w art. 152 popsa. Pomimo prawidłowego pouczenia W. R. w stosownym czasie nie zgłosiła wniosku o przyznanie jej zwrotu kosztów postępowania /art.210 § 1 popsa/.