V SA/Wa 472/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2011 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes Agencji) utrzymał w mocy decyzję własną z [...] września 2011 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym. W dniu [...] maja 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR w W. wpłynął wniosek o przyznanie na rok 2005, złożony przez T. P., a w dniu [...] sierpnia 2005 r. oraz w dniu [...] marca 2006 r. - korekty tego wniosku. W dniu [...] maja 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu T. P. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 w łącznej wysokości [...] zł, w tym: [...] zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej i [...] zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej. Przedmiotowa decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] czerwca 2006 r. Płatności przyznane przedmiotową decyzją zostały w dniu [...] maja 2006 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów. W dniu [...] września 2006 r. w gospodarstwie rolnym strony została przeprowadzona kontrola na miejscu, w trakcie której stwierdzono m.in. że w dniu kontroli na działkach rolnych o nr [...] nie jest prowadzona działalność rolnicza, a ponadto stwierdzono, że grunty rolne, położone na ww. działkach ewidencyjnych nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] czerwca 2003 r., co skutkuje trwałym wykluczeniem z płatności powierzchni, na której grunty takie są położone. Mając na uwadze powyższe, w związku z powzięciem informacji o istotnych dla sprawy nowych okolicznościach faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania T. P. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, zakończone decyzją ostateczną tego organu nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. w dniu [...] kwietnia 2010 r. wydał decyzję nr [...], w której: ← uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. o przyznaniu T.P. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 oraz ← odmówił przyznania T. P. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. Przedmiotowa decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] kwietnia 2010 r. Strona nie wniosła odwołania od przedmiotowej decyzji. Zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. T. P. został poinformowany przez Prezesa ARiMR o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wypłaconych na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] sierpnia 2011 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r., datowanym na dzień [...] sierpnia 2011 r., T. P. złożył wyjaśnienia w sprawie, powołując się na nr dokumentu: [...] oraz znak sprawy: [...], odpowiadające zawiadomieniu nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2011 r., Prezes ARiMR ustalił T.P. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 w wysokości [...] zł. Przedmiotowa decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] października 2011 r. Orzekając na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] grudnia 2011 r. nr [...], Prezes Agencji utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. Akceptując ustalony stan faktyczny i prawny sprawy uznał, że z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której T. P. uzyskał płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2005, strona utraciła uprawnienie do uzyskania tych płatności na rok 2005, w związku z czym środki pieniężne, przekazane na rachunek bankowy strony w dniu [...] maja 2006 r., zostały pobrane nienależnie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 stycznia 2012 r. T. P. wniósł o "unieważnienie i anulowanie" decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż kontrola przeprowadzona w 2006 r. mogła potwierdzić wyłącznie stan na wrzesień 2006 r., ocena sytuacji na gruncie w okresie wcześniejszym jest powoływaniem się na stan czysto hipotetyczny, nie potwierdzony żadnymi dowodami materialnymi. Ponadto Skarżący podniósł przedawnienie sprawy, bowiem według niego należy badać sprawę przysługującej na rok 2005 płatności a nie jej przyznania, tzn. wpływu na rachunek beneficjenta. Skarżący podniósł także zarzut naruszenia dwuinstancyjności postępowania z uwagi na przysługujący w niniejszym postępowaniu administracyjnym środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który jest rozpatrywany przez ten sam organ. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania prowadzącego do oceny, czy zaskarżone akty lub czynności z zakresu administracji publicznej odpowiadają prawu i czy postępowanie poprzedzające ich wydanie nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji z dnia [...] września 2011 r. ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005. Sprawa przyznania Skarżącemu płatności za rok 2005 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. w dniu [...] kwietnia 2010 r., od której Skarżący nie wniósł odwołania i która stała się zatem ostateczna. Podnoszone przez Skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumenty związane z wypowiedzeniem mu umowy dzierżawy i koniecznością powstrzymania się z prowadzeniem działalności rolnej od czerwca 2006 r. nie mogą być brane pod uwagę w postępowaniu dotyczącym ustalenia czy w sprawie doszło do nienależytego lub nadmiernego pobrania środków. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjne. Płatności bezpośrednie za rok 2005 przyznane Stronie pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, a z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej – z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na finansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a ustawy. Płatność nienależna jest to płatność przyznana niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianymi dla danej płatności. Ponieważ przepisy nie definiują płatności nienależnej, jej znaczenia należy poszukiwać w ustaleniu warunków do płatności należnej. Ustalenie, że dokonano wypłaty z uchybieniem któregokolwiek z warunków, będzie oznaczało nieprawidłowe wydatkowanie kwot pomocy, których zwrotu jako płatności nienależnej należy dochodzić w oparciu o przyjęte przez dane państwo procedury. W sprawie niniejszej należy przede wszystkim zwrócić uwagę na fakt, iż płatności dokonano na podstawie decyzji, która następnie w wyniku wznowienia postępowania została uchylona. Wobec powyższego z chwilą, gdy decyzja uchylająca stała się ostateczna, płatności bezpośrednie wypłacone rolnikowi z tego tytułu na podstawie uchylonej decyzji stały się płatnościami nienależnymi w rozumieniu wyżej powołanych przepisów. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia uznać go należy za nieuzasadniony. Zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. W niniejszej sprawie wypłata płatności nastąpiła w dniu [...] maja 2006 r., natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego z dnia [...] kwietnia 2010 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności została doręczona Skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2010 r., a więc przed upływem czterech lat od daty płatności. Zasadnie organ uznał również, iż Skarżący nie działał w dobrej wierze bowiem składając w dniu [...] maja 2005 r. do Kierownika BP ARiMR wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005, podpisał oświadczenie z sekcji IX na stronie 4 "Oświadczenia i zobowiązania", że: "zobowiązuje się do utrzymywania gruntów rolnych, zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska". Skarżący zatem wiedział o ciążących na nim obowiązkach związanych z przystąpienia do programu. Za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W myśl art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, wydanej w I instancji przez Prezesa ARiMR, nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z tej decyzji może zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Brak było zatem podstaw prawnych do przyznania Skarżącemu uprawnienia do złożenia w przedmiotowym postępowaniu odwołania w miejsce wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z wymienionych względów stwierdzić należy, iż ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 rok nastąpiło w sposób prawidłowy, a decyzja administracyjna w tym zakresie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.