V SA/Wa 473/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA - Joanna Zabłocka po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Pismem z 10 maja 2007 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Równocześnie z powyższym wnioskiem złożyła pismo o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyjaśniła, iż uchybienie terminu spowodowane było problemami zdrowotnymi jej matki i niemożliwością uczestniczenia w rozprawie. Na wezwanie Sądu o wskazanie daty od kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu skarżąca nie nadesłała żadnych konkretnych wyjaśnień natomiast w piśmie z dnia 21 maja 2007r. stwierdziła, iż niewiele zrozumiała ze skierowanego do niej wezwania. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku uznając, iż nie uprawdopodobniła ona, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. W ustawowym terminie przysługującym do złożenia zażalenia skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym w tym ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 7 września 2007 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Na mocy powyższego postanowienia Okręgowa Rada Adwokacka w dniu [...] października 2007 r. wyznaczyła skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata B. B.. W dniu 29 października 2007 r. (data nadania pocztowego) pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA z dnia 24 kwietnia 2007r. wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie WSA z dnia 24 lipca 2007 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z zażaleniem na to postanowienie. Postanowieniem z dnia 12 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił skarżącej działającej przez pełnomocnika termin do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA z dnia 24 lipca 2007 r. Po rozpoznaniu zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 stycznia 2008r. sygn. akt II GZ 210/07 uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2007r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd II instancji wskazał, iż WSA rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie ustalił czy wniosek ten złożony został w terminie określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Ponadto nie ustalił związku czasowego pomiędzy koniecznością sprawowania przez skarżącą opieki nad chorą matką a następnie obowiązkami związanymi z jej pogrzebem a terminem złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i wniosku o przywrócenie terminu dla dokonania tej czynności. W związku z powyższym wskazał, że rolą Sądu I instancji było podjęcie czynności zmierzających do wyjaśnienia występujących w sprawie wątpliwości. Mając na uwadze wskazówki NSA zawarte w uzasadnieniu powyższego postanowienia zarządzeniem z dnia 29 lutego 2008 r. skarżąca za pośrednictwem wyznaczonego w sprawie pełnomocnika została wezwana do nadesłania w terminie 7 dni pod rygorem skutków procesowych następujących informacji, tj. wskazania konkretnej daty od kiedy ustała w przypadku skarżącej przyczyna uchybienia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wskazania okoliczności uprawdopodobniających brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia powyższego wniosku poprzez nadesłanie aktu zgonu matki, historii choroby, a także innych dokumentów mogących uprawdopodobnić brak winy skarżącej w dochowaniu ustawowego terminu. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 26 marca 2008 r. (data stempla pocztowego na kopercie - k. 120 akt sądowych) podał, iż przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ustała w dniu 10 maja 2007r., kiedy to skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu oraz o sporządzenie uzasadnienia. Ponadto wskazał, iż przyczyną uchybienia terminu był zły stan zdrowia skarżącej po śmierci jej matki, która zmarła w dniu [...] marca 2007 r., a po jej śmierci skarżąca leczyła się na [...] i [...] w związku z czym brała silne leki. W piśmie wskazano, iż wezwanie na rozprawę skarżąca otrzymała w dniu [...] marca 2007r., a więc na 5 dni przed śmiercią matki, kiedy to zajmowała się chorą matką i sama była w złym stanie zdrowia. Pełnomocnik podał również, iż skarżąca nie dysponuje aktem zgonu matki na uzyskanie którego musiałaby czekać dłużej niż wskazane przez Sąd 7 dni, gdyż matka jej zmarła w L.. Wezwaniem Sądu z dnia 2 kwietnia 2008 r. pełnomocnik skarżącej został ponownie zobowiązany do nadesłania w terminie 21 dni pod rygorem skutków procesowych aktu zgonu matki skarżącej, historii choroby skarżącej oraz innych dokumentów mogących uprawdopodobnić brak jej winy w dochowaniu ustawowego terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wezwanie Sądu zostało doręczone osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w Kancelarii Adwokackiej pełnomocnika skarżącej w dniu 7 kwietnia 2008 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia wezwanie Sądu nie zostało wykonane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zważył co następuje. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie zgodnie z art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W niniejszej sprawie niespornym jest, że skarżąca nie zachowała terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zgodnie z art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (albo doręczenia odpisu sentencji wyroku). W niniejszej sprawie, wyrok Sądu oddalający skargę został ogłoszony w dniu 24 kwietnia 2007 r., zatem 7-dniowy termin, o którym mowa w cytowanym przepisie, upływał z dniem 2 maja 2007 r. Skarżąca zwróciła się o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 24 kwietnia 2007 r. dopiero w dniu 10 maja 2007 r., a więc po upływie terminu. Prawidłowo zatem w tej sytuacji postąpiła występując o przywrócenie uchybionego terminu. Skarżąca wniosek o przywrócenie terminu złożyła w dniu 10 maja 2007 r., a więc z zachowaniem terminu wymienionego w art. 87 § 1 p.p.s.a., jeśli przyjąć, zgodnie z wyjaśnieniami pełnomocnika skarżącej, iż przyczyna uchybienia terminu ustała 10 maja 2007 r. Jednocześnie skarżąca dopełniła czynności, której nie dokonała w terminie, i tym samym spełniła kolejną przesłankę wynikającą z przywołanej regulacji prawnej. Jednakże -w ocenie Sądu- skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu, a wobec tego nie spełniła równie ważnej przesłanki warunkującej zastosowanie instytucji przywrócenia terminu, regulowanej przepisami art. 86 i nast. p.p.s.a. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się -zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu- z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Uchybienie terminu może być przykładowo poczytane jako zawinione przez nią, "jeśli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynności dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć" (v. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz wyd. 7, Wydawnictwo C.H. Beck. W-wa 2005, str. 334). Warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej, jest zatem uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (v. wyrok NSA z 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1656/97). Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, iż niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu fakty wskazane przez skarżącą w piśmie z dnia 10 maja 2007r. oraz przez jej pełnomocnika w piśmie z dnia 26 marca 2008 r. nie poparte aktem zgonu matki skarżącej o którego nadesłanie Sąd zwracał się dwukrotnie nie stanowią uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd zauważa, że skarżąca opiekując się chorą matką i załatwiając formalności związane z jej pogrzebem musiała dysponować skróconym odpisem aktu zgonu matki, który jest wydawany na wniosek w trzech egzemplarzach przez Urząd Stanu Cywilnego w momencie rejestracji zgonu. W związku z powyższym zdaniem Sądu nienadesłanie posiadanego przez skarżącą odpisu skróconego aktu zgonu matki powoduje, iż nie można ustalić związku czasowego wskazanych przez skarżącą zdarzeń (choroby matki, jej śmierci i obowiązków związanych z pogrzebem) z terminem złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i wniosku o przywrócenie terminu dla dokonania tej czynności. A zatem nie można stwierdzić, że sytuacja osobista w jakiej znalazła się skarżąca mieści się w pojęciu niezawinionej przyczyny uchybienia terminowi. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, z powodu której uchybiła terminowi nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W razie gdy ustalone przez sąd okoliczności uchybienia świadczą o zachowaniu się strony, noszącym znamiona winy, w jakiejkolwiek postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, sąd nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu, zaś czynność procesowa podjęta przez stronę po jego upływie pozostaje bezskuteczna (postanowienie SN z dnia 29.10.1999r., sygn. akt I CKN 556/98). Przy ocenie winy strony lub jej braku należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności procesowej w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się strony w dotrzymaniu terminu. W niniejszej sprawie fakt uchybienia terminowi ustawowemu, jaki jest wymagany do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest niewątpliwy. Skarżąca dla dopełniania czynności procesowej, jaką było złożenie wniosku w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku, nie wykazała się należytą starannością ani zapobiegliwością. Skarżąca wskazała jedynie, że otrzymując wezwanie na rozprawę na 5 dni przed śmiercią matki (czego jednak nie uprawdopodobniła) nie miała czasu koncentrować się na zawartym w nim pouczeniu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.