V SA/Wa 474/09

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... lutego 2009 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W.; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wraz ze skargą na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych A. B. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż jest osobą bezrobotną, utrzymuje się tylko z poborów żony (około ... zł brutto), z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym i nie stać go na adwokata. Pozostaje ponadto pod stałą opieką lekarską, a ich dochody wystarczają zaledwie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych Posiadają dom o pow. ...m², który żona otrzymała w spadku po rodzicach. Skarżący nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżący wskazał, iż wydatki na utrzymanie mieszkania, opłaty medialne typu gaz, prąd, woda, wywóz nieczystości, zakup opału wynoszą w zależności od okresu około ... zł. Pozostała kwota z dochodów pozostaje na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych tj. wyżywienie, ubranie, leczenie. Ani skarżący ani jego małżonka nie posiadają oszczędności pieniężnych, lokat ani innych majątków ruchomych. Utrzymują się z poborów żony, które uzależnione są od przepracowanych godzin nadliczbowych. W przypadku braku godzin nadliczbowych pensja żony wynosi ... zł. Ponadto skarżący oświadczył, iż nie otrzymują żadnej pomocy od rodziny, znajomych ani organizacji społecznych. Do dodatkowego oświadczenia skarżący załączył w kserokopiach: zaświadczenia lekarskie, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2008, rachunki za media oraz w oryginale: zaświadczenie o pozostawaniu bezrobotnym, zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach małżonki oraz wyciągi z rachunków bankowych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przedmiotem skargi A. B. .jest decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, zatem skarżący jest z mocy ustawy zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, co oznacza że koszty te obciążają budżet państwa, a jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. W związku z tym, że ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera normy, która pozwalałaby umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia z mocy ustawy z obowiązku ich ponoszenia, postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pomocy prawnej z urzędu zauważyć należy, iż zgodnie z art. 262 ustawy p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie o stanie majątkowym i porównując je z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Oceniając wniosek skarżącego wzięto pod uwagę jego stan zdrowia, sytuację majątkową oraz wysokość uzyskiwanych dochodów. Dochody z pracy żony – średnie wynagrodzenie netto z 3 miesięcy w wysokości ... zł pozwala wyłącznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i jego małżonki. Nadesłane dokumenty potwierdzają zarówno złożone oświadczenie co do wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie mieszkania oraz brak oszczędności pieniężnych (v. wyciągi z posiadanych rachunków bankowych). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.