V SA/Wa 476/11

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W., 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy R. S. (dalej: "skarżący") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że nie stać go na pokrycie kosztów skargi kasacyjnej i ustanowienia adwokata. Wskazał, że od 2008 r. pozostaje pod opieką lekarską i cierpi na wiele dolegliwości. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i bratem. Podstawę utrzymania rodziny stanowi świadczenie emerytalne matki skarżącego w wysokości 1002,90 zł, renta skarżącego w kwocie 109,23 zł oraz "dochód roczny z ARiMR" w wysokości 9145,24 zł. Jego brat jest osobą bezrobotną i nie ma prawa do zasiłku. Opisując posiadany majątek skarżący wskazała jedynie dom o powierzchni 44 m.kw., w którym mieszkają trzy osoby. Skarżący nie wskazał innego majątku, oszczędności, przedmiotów wartościowych oraz innych dochodów. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl art. 245 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wskazać jednak należy, że stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "e" p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa skarżącego, ponieważ przedmiotem skargi jest odmowa umorzenia nienależnie pobranej renty rolniczej, a więc akt administracyjny dotyczący spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zwolnienie to ma charakter ustawowy, a więc strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia Sąd nie wydaje w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Odnośnie natomiast wniosku w zakresie ustanowienia adwokata stwierdzić należy, że zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe wniosek skarżącego należy ocenić pod względem zasadności przyznania prawa pomocy w części, poprzez ustanowienie adwokata. Oceniając wniosek w takim zakresie stwierdzić należy, że zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie z oświadczeniem złożonym przez skarżącego podstawę utrzymania trzyosobowego gospodarstwa domowego stanowią świadczenie emerytalne w wysokości 1002 zł, renta w wysokości 109,23 zł oraz kwoty uzyskiwane tytułem dopłat unijnych w kwocie 9145,24 zł. Jeden członek rodziny nie pracuje i nie posiada prawa do zasiłku. Skarżący oświadczył, że ponosi wysokie koszty leczenia, jest na rencie, przebywa pod stałą kontrolą lekarską. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy miał na uwadze również informacje zebrane przez organy administracji w toku postępowania administracyjnego. Wynika z nich, że skarżący posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 9,21 ha fizycznych, co stanowi 6,8560 ha przeliczeniowych. Roczny dochód szacunkowy z tego gospodarstwa obliczony na podstawie ilości ha przeliczeniowych wynosił zarówno w roku 2009 jak i 2010 - 13081,25 zł, co stanowi 1090 zł w miesiącu. Łączne zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości wyniosło w 2010 r. - 573 zł (około 50 zł miesięcznie). Skarżący spłaca miesięczną zaległość wobec KRUS w kwocie 200 zł. Ponosi również koszty ubezpieczenia. Według stanu na dzień [...] grudnia 2010 r. posiadał również samochód, rok produkcji 1993. Zgodnie z wyjaśnieniami złożonymi organom administracji samochód ten jest niezbędny do dojazdu do lekarzy, a środki na jego zakup uzyskała matka skarżącego zaciągając kredyt. Te dodatkowe informacje nie zmieniły oceny, że skarżący nie jest w stanie, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu własnym i rodziny ponieść kosztów zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.