V SA/Wa 476/19
WyrokWSA w Warszawie2019-10-02
Skład orzekający: Michał Sowiński, Jarosław Stopczyński, Arkadiusz Tomczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej pomoc finansową dla producentów rolnych poszkodowanych przez suszę może zostać wydana z powodu rażącego naruszenia prawa, polegającego na przyznaniu pomocy do powierzchni upraw niebędącej częścią gospodarstwa wnioskodawcy?Ratio decidendi
Decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej pomoc finansową dla producentów rolnych poszkodowanych przez suszę może zostać wydana z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli pomoc została przyznana do powierzchni upraw niebędącej częścią gospodarstwa wnioskodawcy. Takie naruszenie, polegające na przyznaniu płatności do większej powierzchni upraw niż faktycznie posiadana, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) stwierdzającą nieważność decyzji przyznającej pomoc finansową z powodu suszy w 2015 r. Pierwotna decyzja przyznała pomoc, która następnie została uchylona i przyznano wyższą kwotę. W toku dalszych postępowań ustalono rozbieżności między powierzchnią upraw zadeklarowaną we wniosku o pomoc a powierzchnią zadeklarowaną we wniosku o płatności bezpośrednie. Organy uznały, że pomoc została przyznana do powierzchni niebędącej częścią gospodarstwa wnioskodawcy, co stanowiło rażące naruszenie prawa i podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2019 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Przedmiotem skargi T. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z (...)stycznia 2019 r. nr (...)utrzymującego w mocy decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. nr (...) z dnia (...) listopada 2018 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr (...)z dnia (...)grudnia 2015 r. o uchyleniu decyzji nr (...)z dnia (...)października 2015 r. i przyznaniu pomocy finansowej dla producentów rolnych poszkodowanych przez suszę w 2015 r.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
W dniu 28 września 2015 r. T. G., zwany dalej Stroną, złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o udzielenie pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. zwany dalej wnioskiem o pomoc. Do wniosku Strona dołączyła formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc w rolnictwie lub rybołówstwie inna niż pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie oraz protokół nr ... z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych niekorzystnym zjawiskiem atmosferycznym: susza w dniach 11.04.2015-21.08.2015 r., sporządzony przez Komisję powołaną Zarządzeniem Wojewody L. z dnia 26.05.2015 r., zwany dalej protokołem z oszacowania szkód. We wniosku o pomoc Strona wskazała, że powierzchnia upraw na których nastąpiły szkody, wynosi:
łubin - na powierzchni 3,36 ha
pszenżyto ozime - na powierzchni 6,40 ha
pszenica ozima - na powierzchni 86,50 ha
-jęczmień jary - na powierzchni 0,7 ha
łąka trwała - na powierzchni 24,55 ha
ziemniaki jadalne - na powierzchni 0,45 ha tj. razem 121,96 ha.
Z protokołu z oszacowania szkód wynika, iż Strona w swoim gospodarstwie w 2015 roku prowadziła następujące uprawy:
łubin - na powierzchni 3,36 ha
pszenżyto ozime - na powierzchni 6,40 ha
pszenica ozima - na powierzchni 86,50 ha
-jęczmień jary - na powierzchni 0,7 ha
łąka trwała - na powierzchni 24,55 ha
ziemniaki jadalne - na powierzchni 0,45 ha
buraki pastewne - na powierzchni 0,05 ha
tj. razem 122,01 ha.
Równocześnie Strona wskazała we wniosku, iż nie posiada ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym.
Do wniosku tego dołącza się m.in. kopię protokołu oszacowania szkód sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód zawierającego informacje o powierzchni:
owocujących upraw drzew i krzewów owocowych, na której wystąpiły szkody spowodowane przez suszę,
upraw rolnych innych niż wskazane w lit. a, na której wystąpiły szkody spowodowane przez suszę;
W związku ze złożonym przez Stronę wnioskiem w dniu 22 października 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr (...), na mocy której przyznał Stronie pomoc finansową w całości, tj. w kwocie 19.,12 zł.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR błędnie jednak przyjął, iż powierzchnia uprawy, na której wystąpiły szkody wynosi 121,76 ha, podczas gdy powierzchnia zgłoszona przez Stronę we wniosku o przyznanie pomocy wynosi 121,96 ha.
Powyższa decyzja została odebrana przez Stronę w dniu 10.11.2015 r. i stała się ostateczna w dniu 24.11.2015 r.
W wyniku wznowienia postępowania, które miało miejsce w dniu 2 grudnia 2015 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu ... grudnia 2015r. wydał decyzję nr (...)o uchyleniu decyzji nr (...)z dnia (...)października 2015 r. i przyznaniu pomocy finansowej dla producentów rolnych poszkodowanych przez suszę w 2015r. na mocy której Stronie została przyzna pomoc w wysokości 20942,72 zł. W decyzji tej jako podstawę do zwiększenia kwoty pomocy wskazano ponowne ustalenie współczynnika korygującego, który otrzymał wartość 0,86 i który zgodnie z §13c Rozporządzenia stosowany jest w takiej samej wysokości w stosunku do wszystkich wnioskodawców na terenie całego kraju. Przyznana w decyzji kwota została przekazana na rachunek bankowy wskazany przez Stronę. Decyzja ta została odebrana przez Stronę w dniu 17.12.2015 r. i stała się ostateczna w dniu 30.12.2015 r.
Podczas kontroli przeprowadzonej już po wydaniu decyzji o przyznaniu pomocy okazało się, że istnieją rozbieżności danych w zakresie powierzchni gospodarstwa rolnego prowadzonego przez Stronę, które Strona zadeklarowała we wniosku z dnia 11.05.2015 r. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz we wniosku w przedmiotowej sprawie, tj. wniosków o pomoc dotyczących tego samego roku. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu 11.08.2017 r. wezwał Stronę w terminie 7 dni do złożenia wyjaśnień osobiście, przez pełnomocnika lub przez osobę uprawnioną do reprezentacji, w zakresie powierzchni upraw oraz numerów działek ewidencyjnych, na których prowadzone były uprawy zadeklarowane we wniosku o udzielenie pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez susze w 2015 r. Organ ustalił bowiem, że powierzchnia upraw zgłoszona przez Stronę we wniosku z dnia 11.05.2015 r. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (43,19 ha) jest inna niż powierzchnia upraw zadeklarowana we wniosku z dnia 28.09.2015 r. o przyznanie pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez susze w 2015 r. (121,96 ha).
W odpowiedzi na wezwanie organu skarżący złożyły pismo przewodnie wraz z kopią umowy dzierżawy z dnia 15.07.2013 r. stanowiącą przyczynę rozbieżności danych w zakresie powierzchni gospodarstwa będącego w posiadaniu T. G. w 2015 r. Z przesłanej umowy dzierżawy z dnia 15.07.2013. r zawartej pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych Oddziałem Terenowym w G. (Wydzierżawiającym) a G. G. (Dzierżawcą, małżonką Strony, pozostającą z nią we wspólności majątkowej małżeńskiej) wynika, iż została wydzierżawiona działka nr ... (położona w województwie l., powiecie s., gminie G., obręb ewidencyjny G.) o ogólnej powierzchni 86,0540 ha na okres do 30.09.2015.r, a po tym terminie umowa ta nie zostanie przedłużona.
Następnie pismem z dnia 15.06.2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. ponownie wezwał Stronę w terminie 7 dni do złożenia wyjaśnień w zakresie wskazania oznaczenia działek oraz dokumentów potwierdzających ich posiadanie jak również dowodów potwierdzających wykonanie zabiegów agrotechnicznych oraz daty ich wykonania na działkach, zadeklarowanych we wniosku o udzielenie pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Strona pismem z dnia 28.06.2018 r, wniosła o wydłużenie terminu na dokonanie czynności do dnia 13.07.2018 r. Pomimo upływu wskazanego terminu Strona nie dokonała czynności wymaganej przez organ prowadzący postępowanie.
Jak ustalił organ, z danych zawartych w systemach ARiMR wynika, że działka nr ... położona w gminie G. obręb G. w roku 2015 (czyli w roku, kiedy Strona wnioskowała o pomoc) została zadeklarowana do wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez C. sp. z o.o. z siedzibą w S.. W dniu 23.08.2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wezwał C. sp. z o.o. do złożenia wyjaśnień oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających posiadanie działki nr ... położonej w gminie G., obręb G. w kampanii 2015 r. oraz dowodów potwierdzających wykonanie zabiegów agrotechnicznych na tej działce. Odpowiadając na powyższe wezwanie przedstawiciel spółki C. przedłożył umowę dzierżawy zawartą w dniu 25.06.2014 r. pomiędzy panią G. G. (Wydzierżawiającym) z spółką C. (Dzierżawcą) na działkę nr 200/6 położoną w gminie G. obręb G.. Ponadto dostarczono kopie faktur z zabiegów agrotechnicznych wykonanych na rzecz spółki C.. Równocześnie w złożonych wyjaśnieniach w dniu 30.08.2018 r. przedstawiciel spółki C. poinformował, że ww. umowa została rozwiązana z dniem 20.06.2015 r. z powodu niedotrzymania przez C. zapisów umowy dotyczących terminów płatności.
Pismem z dnia 17.10.2018 r. nr (...)Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (...)z dnia (...) grudnia 2015 r. o uchyleniu decyzji nr (...) z dnia (...)października 2015 r. i przyznaniu pomocy finansowej dla producentów rolnych poszkodowanych przez suszę w 2015 r.
W dniu (...).11.2018 r. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr (...)stwierdził nieważność decyzji nr (...)z dnia (...)listopada 2018 r. wydanej przez Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr (...)z dnia (...)grudnia 2015 r. o uchyleniu decyzji nr (...)z dnia (...)października 2015 r. i przyznaniu pomocy finansowej dla producentów rolnych poszkodowanych przez suszę w 2015 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja nr (...) wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu (...).12.2015 r. narusza § 13c ust. 1 Rozporządzenia, z uwagi na fakt, iż płatności przyznane zostały do większej powierzchni upraw innych niż występująca w posiadanym przez Stronę gospodarstwie. Zgodnie z tym przepisem pomoc ta przyznawana jest w odniesieniu do powierzchni upraw wchodzących w skład gospodarstwa Wnioskodawcy i przysługuje producentowi rolnemu, który praktycznie uprawiał ziemię, ubezpieczał uprawy i poniósł szkody w wyniku suszy 2015 r. Tym samym organ uznał, że decyzja o płatności została wydana z rażącym naruszeniem prawa, które na podstawie art. 156 §1 pkt. 2 kpa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych. W niniejszej sprawie rażące naruszenie prawa przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. polega na wydaniu decyzji o przyznaniu płatności do powierzchni nie będących częścią zarządzanego przez Stronę gospodarstwa. Ponadto zgodnie z art. 77 kpa , na podstawie którego organ zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w tym dowody posiadane z urzędu, stwierdzić należy, że areał objęty pomocą finansową w ramach ww. programu nie jest zgodny z deklaracją jaką T. G. zawarł we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, złożonym przez niego w Biurze Powiatowym ARiMR w dniu 11.05.2015 r.
Skarżący odwołał się od powyższej decyzji.
Zaskarżoną do Sądu decyzją Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z (...)stycznia 2019 r. nr (...)utrzymał w mocy decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. nr (...)z dnia (...)listopada 2018 r.
Organ odwoławczy, w ramach oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, ustalił, że Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR zgromadził całokształt materiału dowodowego i właściwie ocenił zebrane w sprawie dowody, niezbędne do wydania decyzji. Do udowodnienia stanu faktycznego wystarczyły zgromadzone dokumenty. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, że areał objęty pomocą finansową w ramach programu pomocy dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. nie jest zgodny z deklaracją Strony jaką zawarła we wniosku o przyznanie płatności za rok 2015, złożonym przez nią w Biurze Powiatowym ARiMR w dniu 11.05.2015 r.
Ponadto, zostało ustalone, że sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego przez ww. Dyrektora nie budzi zastrzeżeń, zaś dokonana przez ten organ ocena dowodów zebranych w sprawie jest prawidłowa.
Organ II instancji stwierdził, że Dyrektor OR przeprowadził wszelkie, niezbędne i konieczne dla ustalenia (wyjaśnienia) istotnych okoliczności faktycznych, dowody. Dokonując oceny okoliczności faktycznych nie przekroczył też granic swobodnej oceny dowodów, a ocena ta - tak jak wymaga tego art. 80 kpa - została dokonana na podstawie wszechstronnego materiału dowodowego i jest prawidłowa.
Odnosząc się do wniosku zawartego w odwołaniu o zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym, organ II instancji wskazał, iż czynny udział strony w sprawie był zapewniony na każdym etapie prowadzonego postępowania. Podniósł, że strona w trakcie prowadzenia postępowania przed Prezesem ARiMR była informowana o wszczęciu i zakończeniu postępowania z informacją o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zgromadzonych w sprawie dowodów oraz zgłoszonych żądań, sporządzania notatek i odpisów, zgodnie z art. 10 kpa. Organ podkreślił, że z powyższych uprawnień strona nie skorzystała.
Zauważył, iż Biuro Powiatowe ARiMR w dniu 15.06.2018 r. - czyli przed skierowaniem sprawy do Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR celem wszczęcia postępowania nieważnościowego - wystosowało do strony wezwanie nr (...), w którym zwrócono się o złożenie wyjaśnień dot. rozbieżności pomiędzy powierzchnią upraw zadeklarowaną we "wniosku o udzielenie pomocy suszowej" oraz we wniosku o przyznanie płatności w roku 2015 r. Wskazał, że strona nie odpowiedziała merytorycznie na ww. wezwanie, ograniczając się do złożenia prośby o wydłużenie terminu.
Podkreślił, iż strona i jej pełnomocnik w toku prowadzonego postępowania mieli możliwość przedstawienia swojego stanowiska w sprawie wraz z dowodami na ich poparcie.
Następnie organ odwoławczy dokonał analizy, czy decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr (...) z dnia (...).10.2015 r. została wydana z rażącym naruszeniem przepisów.
Organ podniósł, że strona otrzymała pomoc finansowa do areału, który w sposób znaczący (o ok. 79 ha) wykracza poza powierzchnie upraw zgłoszone we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich z dnia 11.05.2015 r. a powinna otrzymać, zgodnie z § 13c ust. 1 i ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, do areału, który faktycznie posiada i w którym wystąpiły szkody.
Podkreślił, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Kierownika BP dotyczące pomocy finansowej dla strony, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w ww. rozporządzeniu.
Podniósł, że skutkiem wydania ww. decyzji było otrzymanie przez stronę niczym nie uzasadnionej korzyść finansowej w postaci środków do których nie była uprawniona. Pomoc tę Strona powinna była otrzymać, zgodnie z § 13c ust. 1 i ust. 7 Rozporządzenia do areału, który faktycznie posiada i w którym wystąpiły szkody.
W skardze skarżący zarzucił nieważność przedmiotowej decyzji na podstawie art. 156 § 1 ust. 3 kpa, ewentualnie naruszenie prawa na podstawie art 10 § 1 kpa. 7 kpa. 77 kpa i 80 kpa.
W związku z powyższym wniósł o:
1. stwierdzenie nieważności decyzji w całości, ewentualnie jej uchylenie w całości albo stwierdzenie naruszeniem prawa,
2. zasądzenie kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W skardze skarżący podniósł, że wszystkie decyzje organów rozstrzygają w sposób różny tę samą sprawę, a mianowicie sprawę przyznanej Skarżącemu płatności. Podniósł, iż decyzja, od której Skarżący wniósł odwołanie, jak i decyzja utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej merytorycznie inną decyzją ostateczną, która nie została uchylona (art. 156 § 1 ust. 3 kpa). W związku z tym ostatnim wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu naruszenia zasady ,,rei iudicate" jest zasadny.
W razie jednak braku podzielenia przez Sąd zarzutu nieważności, wniósł o uchylenie decyzji z powodu naruszenia przez organy prawa Organy bowiem odmawiając Skarżącemu wyznaczenia rozprawy, dokonania oględzin i przesłuchania strony i świadków, pominął żądanie przeprowadzenia dowodów mających istotne znaczenie dla sprawy. Zdaniem skarżącego organ nie podjął wszelkich niezbędnych kroków w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i powierzchni działek. Tym samym zaniechał zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, a stronę pozbawił możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, co mogło mieć w pływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego.
Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W tym miejscu zaznaczyć należy, iż kontrolowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów zapadły w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, tj. w trybie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.
W podstawie prawnej decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z (...)stycznia 2019 r. wskazano przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Skoro zatem organ uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, Sąd poddał analizie zasadność weryfikacji decyzji ostatecznej w drodze postępowania nieważnościowego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Może zostać wszczęte na wniosek lub jak w niniejszej sprawie z urzędu.
W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., co oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym, działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej (por. wyrok NSA z 27 października 1995 r., sygn. akt III SA 829/95, niepublikowany, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, OSNAP 1996/18/258). Powołany art. 156 § 1 k.p.a. stanowi zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji.
Na wstępie należy stwierdzić, że organ zasadnie stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr (...)z dnia (...)grudnia 2015 r.
Decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem § 13c ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r., w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.), z uwagi na fakt, iż płatności przyznane zostały do większej powierzchni upraw innych niż występująca w posiadanym przez skarżącego gospodarstwie. Podkreślenia wymaga, że płatność ta przyznawana jest w odniesieniu do powierzchni upraw wchodzących w skład gospodarstwa Wnioskodawcy i przysługuje producentowi rolnemu, który praktycznie uprawiał ziemię, ubezpieczał uprawy i poniósł szkody w wyniku suszy 2015 r.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy stwierdzić, że są one bezzasadne.
Skarżący bezzasadnie zarzuca nieważność decyzji na podstawie art. 156§ 1 pkt.3 kpa. Na poparcie swojego zarzutu skarżący podniósł, że "wszystkie decyzje organów rozstrzygają w sposób różny tę samą sprawę, a mianowicie sprawę przyznanej skarżącemu płatności. Zdaniem skarżącego decyzja, od której wniósł odwołanie, jak i decyzja utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej merytorycznie inną decyzją ostateczną, która nie została uchylona, a więc z naruszeniem zasady "rei iudicate".
Podkreślenia wymaga, że o naruszeniu ww. zasady można mówić jedynie w przypadku kiedy można stwierdzić istnienie tożsamości obu spraw.
Wyjaśnić należy, iż decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2016 r., I OSK 787/14, LEX nr 2032840) NSA stwierdził w nim, że ,,decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Ponadto res iudicata następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy".
W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją była kontrola zgodności z przepisami prawa w granicach wyznaczonych w art. 156 k.p.a., a przedmiotem decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr (...) z (...).12.2015 o uchyleniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. nr (...) z (...).10.2015 i przyznaniu pomocy dla producentów rolnych poszkodowanych przez suszę w 2015 roku rozstrzygnięcie merytoryczne o przyznaniu pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r., to nie można stwierdzić, że sprawy te są tożsame.
Natomiast zarzut naruszenia art. 10 §1 k.p.a. należy uznać zasadny ponieważ
organ odwoławczy rzeczywiście nie zawiadomił skarżącego o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w drugiej instancji. Jednakże skarżący w żaden sposób nie wykazał, iż naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Podnieś należy, że zarzut ten może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Ponadto na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem spraw.
Stwierdzić należy, że skarżący w żaden sposób tej okoliczności nie wykazał.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. należy stwierdzić, że jest on nie zasadny.
Podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy prawidłowo przyjął za własny stan faktyczny ustalony w postępowaniu zakończonym decyzją decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. nr (...) z (...).11.2018, gdyż był on wyczerpujący i nie wymagał uzupełnienia. Wskazać należy, iż skarżący w odwołaniu zawarł wniosek o przesłuchanie strony jednakże nie zawarł w nim wniosku o dokonanie oględzin i przesłuchanie świadków.
Wyjaśnić należy, że art.86 k.p.a. stanowi, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Przepis ten nie zawiera kategorycznego nakazu przeprowadzenia tego dowodu.
Dowód taki może być przeprowadzony jedynie w przypadku kiedy organ administracji publicznej zgromadził i ocenił wyczerpująco cały materiał dowodowy zgodnie z regułami określonymi w Kodeksie, lecz mimo tego pozostały niewyjaśnione istotne okoliczności faktyczne sprawy. Z kolei brak środków dowodowych oznacza taką sytuację, w której organ administracji publicznej i strony postępowania nie dostarczyły dowodów niezbędnych do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia faktów istotnych dla załatwienia sprawy lub przeprowadzenie dowodu na takie okoliczności faktyczne stało się niedopuszczalne. Natomiast w niniejszej sprawie nie pozostały niewyjaśnione istotne okoliczności faktyczne sprawy, który były podstawą wydania zaskarżonej decyzji.
Należy również zwrócić uwagę że zawarty w odwołaniu wniosek dowodowy nie zawierał tezy dowodowej, ani nawet nie przybliżał okoliczności faktycznych, które miały być stwierdzone przy pomocy tego dowodu.
Podkreślić należy, że w sprawie wyczerpująco zgromadzono materiał dowodowy i wyjaśniono wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego i z tego względu nie zachodziły przesłanki do uwzględnienia wniosku dowodowego o przesłuchanie strony w postępowaniu odwoławczym.
Wyjaśnienia wymaga, że w postępowaniu nieważnościowym organ administracji nie prowadzi postępowania wyjaśniającego w zakresie, o jakim mowa w art.7 i 77 § 1, lecz dokonuje kontroli legalności ostatecznej decyzji administracyjnej z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 156 § 1 według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanej decyzji.
Wskazać należy, iż rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie nieważności następuje na podstawie wyczerpujących wyników czynności dowodowych, które bądź to ujawnią istnienie przesłanek nieważności wymienionych w art. 156 § 1, bądź też zezwolą na uznanie, że przesłanki te nie występują, a tym samym decyzja, której zgodność z prawem została zakwestionowana przez stronę, jest prawidłowa bądź dotknięta jest wprawdzie wadami, jednak niekwalifikowanymi, innymi niż wymienione w przywołanej normie.
W niniejszej sprawie zebrany materiał dowodowy ujawnił istnienie przesłanki o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło