V SA/Wa 479/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 16 kwietnia 2018 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu sądowego powyżej kwoty 5.000 zł w sprawie ze skargi Powiatu S. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nieprzekazanych dochodów budżetowych uzyskanych z tytułu opłat eksploatacyjnych postanawia: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 16 kwietnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 479/17 i przyznać stronie prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej powyżej kwoty 5.000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych). Powiat S. (dalej jako: "skarżący", "strona" lub "Powiat") wystąpił z wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej powyżej kwoty 5.000 zł. Uzasadniając wniosek Powiat szczegółowo przedstawił sytuację finansową wskazując m.in., iż posiadane środki publiczne w całości przeznaczane są na wydatki i rozchody publiczne, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o finansach publicznych i innych ustawach szczególnych. Podkreślił, że sytuacja finansowa jest trudna, albowiem przeciwko skarżącemu toczy się sześć postępowania egzekucyjnych w administracji na łączną kwotę (przy uwzględnieniu narosłych odsetek) [...] zł, co niemal zrównuje wymagalne zobowiązania z kwotą wydatków/dochodów ustaloną w uchwale budżetowej na 2018 rok. Wyjaśnił, że organ egzekucyjny dokonał licznych czynności mających na celu wyegzekwowanie wymagalnych wierzytelności, przy czym - jak wynika z pism organu egzekucyjnego - planowane są kolejne zajęcia, które w ocenie Powiatu doprowadzą do całkowitego paraliżu jednostki samorządu terytorialnego. Powiat przedstawił przykłady realizowanej działalności publicznej, zaplanowane wydatki oświatowe oraz przykładowe inwestycje planowane do realizacji w 2018 roku. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż Powiat posiada środki trwałe o wartości [...] zł, w ostatnim roku obrotowym osiągnął zysk w wysokości [...] zł. Na rachunkach bankowych posiada środki pieniężne w kwotach: [...] zł [...] zł. Wskazano ponadto na stan zadłużenia z tytułu umów kredytowych, których stroną jest Skarżący. W dniu 31 stycznia 2018 r. dług wynosił [...] zł. Do wniosku Powiat załączył obszerną dokumentację obrazującą sytuację finansową, w tym uchwałę budżetową na 2018 rok, tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, postanowienia organów egzekucyjnych w przedmiocie uznania zarzutów strony w postępowaniu egzekucyjnym za niezasadne oraz umowy kredytowe. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił stronie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wskazał m.in., że w uchwale budżetowej na 2018 rok zostały utworzone rezerwy: ogólna – w wysokości [...] zł i celowa – w wysokości [...] zł. Podkreślił również, że Powiat wypracował w poprzednim roku obrotowym zysk w wysokości [...] zł, jak również posiadał w dniu złożenia wniosku środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych w łącznej wysokości [...] zł, zatem w wysokości przewyższającej należy w sprawie wpis sądowy od skargi kasacyjnej ([...] zł). Od powyższego postanowienia strona wniosła w ustawowym terminie sprzeciw wnosząc o jego zmianę i zwolnienie strony od wpisu od skargi kasacyjnej powyżej kwoty 5.000 zł. Podkreśliła, że w wyniku zmian w uchwale budżetowej rezerwa ogólna została zmniejszona o kwotę [...] zł i na dzień składania sprzeciwu wynosi niecałe [...] zł. Dodała, iż wbrew twierdzeniom referendarza ostatni rok obrotowy Powiat zakończył deficytem na poziomie [...] zł, co jednocześnie uniemożliwiło i w dalszym ciągu uniemożliwia utworzenie fakultatywnych rezerw celowych, oprócz obligatoryjnej na zadania własne z zakresu zarządzania kryzysowego, która jest nienaruszalna. Strona zwróciła ponadto uwagę, iż wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie nie jest jedynym wpisem sądowym, który będzie zobowiązana ponieść w związku z innymi sprawami toczącymi się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Do sprzeciwu skarżący załączył sprawozdanie o nadwyżce/deficycie za 2017 rok, uchwałę z 8 marca 2018 r. w sprawie zmian w uchwale budżetowej strony na rok 2018 oraz wydruki z rachunków bankowych Powiatu na dzień 30 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Skarżący nie zgadza się z odmową przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej powyżej kwoty 5.000 zł. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią wykazanie, że strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu, sytuacja finansowa skarżącego, w odniesieniu do wysokości obciążeń z tytułu kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz przewidywanych kosztów sądowych sprawach o sygn. akt V SA/Wa 1325/17 i 1327/17 (zgodnie z oświadczeniem strony wartość wpisów od skarg kasacyjnych wyniesie łącznie [...] zł), uzasadniała zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego powyżej kwoty 5.000 zł, który na obecnym etapie jest jedynym kosztem sądowym, a przy tym takim, którego poniesienie warunkuje merytoryczne rozpoznanie skargi kasacyjnej. Skarżący w sposób wystarczający wykazał bowiem, iż nie posiada obecnie dostatecznych środków pieniężnych, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych. Należy w tym miejscu zauważyć, iż w postanowieniu referendarza sądowego z 16 kwietnia 2018 r. wskazano, iż Powiat w poprzednim roku obrotowym wypracował zysk w wysokości [...] zł, podczas gdy podana kwota dotyczyła wartości za 2016 rok. Natomiast zgodnie z załączonym do sprzeciwu sprawozdaniem o nadwyżce/deficycie jednostki za 2017 r., Powiat rok 2017 zakończył z deficytem na poziomie [...] zł. Istotnym z punktu widzenia możliwości poniesienia kosztów sądowych w pełnej wysokości jest również fakt, iż w związku z treścią uchwały Zarządu Powiatu z [...] marca 2018 r. nr [...] wysokość rezerwy ogólnej została zmniejszona o kwotę [...] zł i wynosi obecnie niecałe [...] zł, a zatem jest ponad dwukrotnie niższa od przewidywanej łącznej wysokości kwoty wpisów sądowych od skarg kasacyjnych w sprawach toczących się przed tutejszym sądem. Wobec niewątpliwie trudnej sytuacji finansowej skarżącego zobrazowanej obszerną dokumentacją nadesłaną zarówno na etapie rozpatrywania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak również wniosku o przyznanie prawa pomocy, stwierdzić należało, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z zapłaty wpisu sądowego od skargi kasacyjnej powyżej kwoty 5.000 zł zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.