V SA/Wa 481/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie z dnia 29 maja 2009 r. w sprawie ze skargi T. J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... lutego 2009 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w części przekraczającej kwotę ... zł, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałej części W związku z doręczonym skarżącej wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego (w kwocie ... zł) od skargi na opisaną w komparycji decyzję, skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, skarżąca podała, że źródłem jej dochodu jest świadczenie emerytalne w wysokości ... zł brutto oraz świadczenie emerytalne męża, z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, w kwocie ... zł brutto. Wskazała, że "w związku z coraz trudniejszą sytuacją dotyczącą wzrostu cen za energię, żywność, gaz, opał, leki itp. utrzymanie się za ... zł netto jest bardzo trudne". Koszty sądowe, do uiszczenia których skarżąca została wezwana, są według niej zbyt wysokie, albowiem - jak wskazała - musi "zapożyczyć się" w celu pokrycia części opłat związanych z budową sieci wodociągowej i kanalizacyjnej (ewentualnie zrezygnować z ww. inwestycji). Odnosząc się do stanu majątkowego, składająca wniosek podała, że jest właścicielką budynku mieszkalnego o powierzchni ... m² i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych albo przedmiotów wartościowych. Postanowieniem z dnia 29 maja 2009 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie przyznał stronie prawo pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w części przekraczającej kwotę ... zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałej części. W piśmie z 12 czerwca 2009 r. skarżąca zawarła sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.] – dalej: p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Natomiast instytucja prawa pomocy stanowi od niej wyjątek i przyznanie prawa pomocy następuje tylko w określonych w cytowanej ustawie przypadkach. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Ponadto ubiegający się o pomoc winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oświadczenie o stanie majątkowym (k.23-25) wskazuje, że strona jest w stanie ponieść częściowe koszty postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Powyższe wynika z ustalenia, że skarżąca i jej mąż uzyskują comiesięczne dochody, których wysokość jest stała i wystarczająca, by mogły z nich zostać poczynione niezbędne oszczędności. Oszczędności te mogą co prawda nie pozwolić na uiszczenie jednorazowo kwoty ... zł z tytułu wpisu sądowego od skargi, lecz ich wysokość pozwala pokryć część wymaganych kosztów (przyjęta przez sąd granica wyznaczona została w wysokości kwoty ... zł). Konieczność ponoszenia dalszych kosztów sądowych może być rozważana tylko hipotetycznie, gdyż zależy ona bezpośrednio od rozstrzygnięcia sprawy przez sąd pierwszej instancji. Uznać jednak należy, że ze względu na rozłożenie w czasie konieczności ich ewentualnego uiszczenia, koszty te będą mogły zostać pokryte z dochodów uzyskiwanych stale przez skarżącą i jej męża. W tym zakresie nie ma więc podstaw, by przyjąć, że wysokość opłat sądowych będzie niemożliwa do udźwignięcia przez skarżącą. W sprawie przyjęto, że wykazywany fakt budowy sieci kanalizacyjnej i wodociągowej oraz związane z tym faktem oświadczenie, iż skarżąca musi zaciągnąć pożyczki w celu pokrycia części opłat wskazuje, że w określonej (niewymienionej) części koszt inwestycji poniesiony zostanie ze środków własnych. Oznacza to, iż skarżąca jest w stanie z uzyskiwanych stałych dochodów, uwzględniając przeciętne wydatki gospodarstwa domowego, poczynić bieżące oszczędności. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.