V SA/Wa 481/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz H. C. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2010 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję własną z [...] listopada 2010 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych przez H. C. należności z tytułu wspierania prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z [...] maja 2004 r. H. C. i wystąpił do Biura Powiatowego ARiMR w B. P. o przyznanie mu płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na terenach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uwzględnił wniosek i decyzją z [...] grudnia 2004 r. nr [...] przyznał H. C. płatność z tytułu ONW do powierzchni 2,05 ha w kwocie 366,95 zł. Płatność wnioskodawca otrzymał na wskazane konto w dniu [...] kwietnia 2005 r. H. C. wnioski o przyznanie płatności składał również za lata 2005, 2006 i 2007. Wszystkie wnioski dotyczyły powierzchni 2,05 ha i do takiej też powierzchni decyzjami Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. P. z [...] stycznia 2006 r., [...] grudnia 2006 r. i z [...] lutego 2008 r. przyznano mu płatności po 366,95 zł za każdy rok gospodarowania. Płatności wynikające z decyzji zostały każdorazowo przelane na konto wskazane przez wnioskodawcę. W związku z tym, że H. C. nie składał wniosków w następnych latach Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystosował do niego w dniu [...] kwietnia 2010 r. wezwanie do złożenia wyjaśnień lecz zainteresowany nie stawił się i nie udzielił wyjaśnień. W tym stanie rzeczy działając na podstawie udzielonego mu przez Prezesa upoważnienia Kierownik wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nienależnie pobranych płatności powiadamiając stronę o prawie zapoznania się z materiałem dowodowym i prawie złożenia wyjaśnień. Decyzją z [...] listopada 2010 r. nr [...] Prezes ARiMR powołując się na wskazane w jej podstawie przepisy prawa ustalił nienależnie pobrane przez H. C. płatności z tytułu ONW w łącznej kwocie 1467,89 zł wraz z odsetkami. Powołując się na treść art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 98,poz.634 ze zm.) organ wskazał, że Prezes ARiMR ustala w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1. pochodzących z funduszy Unii Europejskiej 2. krajowych przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Prezes stwierdził, że w odniesieniu do strony, która zobowiązała się do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW przez 5 lat od daty otrzymania kwoty pierwszej płatności, i która zaprzestała prowadzenia tej działalności, co wynika z materiału dowodowego, zachodzi konieczność nakazania jej zwrotu nienależnie pobranych płatności wraz z odsetkami. W związku z treścią decyzji wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku zakwestionował ustalenia decyzji i wskazał, że wbrew stanowisku organu na wezwanie z [...] kwietnia 2010 r. udzielił pisemnego wyjaśnienia a jeśli chodzi o osobiste stawiennictwo to nie był do tego wzywany. Ponadto zaprzeczył, że nie prowadzi działalności rolniczej na obszarach ONW podnosząc, że fakt nie składania kolejnych wniosków o płatność nie stanowi takiego dowodu. W tej sytuacji wniósł o uchylenie decyzji. Decyzją z [...] grudnia 2010 r. Prezes utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał, że zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 1 lit. A rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 –2013" (Dz. U. Z 2007 r., nr 68,poz.448, ze zm.) jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust.3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2, to zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechał prowadzenia tej działalności na wszystkich działkach objętych ONW lub wszystkich częściach działek rolnych położonych na obszarach ONW. Prezes wskazał, że wnioskodawca zaniechał prowadzenia działalności ONW zatem obowiązany jest zwrócić całość otrzymanych kwot z odsetkami, przy czym w odniesieniu do 2004 r. zastosowanie ma art. 49 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92, zaś w odniesieniu do lat 2005-2007 art. 73 ust.5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. Jeśli chodzi o odsetki to organ wskazał, że na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR zastosowanie mają odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa. Od decyzji tej wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wnioskodawca ponowił argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy stwierdzić, że pierwszy wniosek o płatności z tytułu ONW skarżący złożył na 2004 r. i na podstawie obowiązujących wówczas przepisów zobowiązał się do prowadzenia działalności na terenie ONW. Zasady pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na gruntach rolnych o niekorzystnych warunkach gospodarowania zawarte są zarówno w przepisach wspólnotowych jak i krajowych. W odniesieniu do Polski do okresu od 2004 do 2007 roku podstawę taką stanowiły przepisy Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999, które to rozporządzenie uchylone zostało przez Rozporządzenie Rady (WE) 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. z mocą od 1 stycznia 2007 r., i które miało w dalszym ciągu zastosowanie do działań rozpoczętych przed tą datą. Jeśli chodzi o przepisy krajowe to w dacie podjęcia zobowiązania przez wnioskodawcę zastosowanie miały przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej i przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie z zaleceniem zawartym w punkcie 24 Rozporządzenia Rady (WE) z 17 maja 1999 r. Nr 1257/1999 wsparcie dla obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania powinno przyczyniać się do ciągłości korzystania z użytków rolnych, zachowania terenów wiejskich, utrzymania i promowania trwałych systemów gospodarki rolnej, które rozwinięto w jego art. 13. Z kolei w art. 14 postanowiono, że rolnicy na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania mogą uzyskać wsparcie w postaci dodatków wyrównawczych, które przyznawane są na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników, którzy prowadzą działalność na minimalnym areale, który zostanie określony, podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez co najmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego oraz zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej. Zgodnie z art. 5 ust. 1a ustawy z 28 listopada 2003 r. pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub grupy producentów rolnych, a w przypadku pomocy , o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 8, na wniosek jednostki organizacyjnej lub organu realizującego zadania związane z rozwojem obszarów wiejskich. Na podstawie § 2 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999 (WE) z dnia 17 maja 1999 oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej " obszarami ONW’, na których jest prowadzona działalność rolnicza wynosi co najmniej hektar. Warunki prowadzenia działalności na obszarach ONW reguluje również ustawa z 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.64,poz.427), wydana w wykonaniu rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z 2005 r. oraz wydawane na podstawie wspomnianej ustawy kolejne rozporządzenia wykonawcze – ostatnio rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009 r. (Dz.U.40,poz.329 ze zm.) Zaznaczenia wymaga, że ustawa z 7 marca 2007 r. nie uchyliła ustawy z 28 listopada 2003 r. a jedynie zmieniła ją. Pozostaje poza sporem, że wnioskodawca był producentem rolnym w dacie składania wniosku o płatność ONW oraz, że w kolejnych latach w tym za 2007 r. włącznie otrzymywał płatności z tytułu ONW. Jest również poza sporem, że po tym czasie nie składał kolejnych wniosków o płatność co organ uznał za dowód braku kontynuowania działalności rolniczej. Z tak przyjętą oceną organu nie sposób się zgodzić. Z obowiązujących przepisów prawa nie wynika bowiem, że skarżący ma obowiązek składać kolejne wnioski o płatność a wynika jedynie, że ma obowiązek prowadzić na określonych warunkach działalność rolniczą na obszarach ONW przez 5 lat. Należy zaznaczyć, że oczywiście zrozumiałe jest, że skoro rolnik przystępuje do programu i zobowiązuje się do jego kontynuacji to wiąże się z tym chęć występowania o określone płatności. Należy jednak zauważyć, że zarówno ustawa z 28 listopada 2003 r. w art. 5 ust. 1a jak również ustawa z 7 marca 2007 r. w art. 10 ust 1 pkt 1 przewiduje, że pomoc przyznawana jest na wniosek, przy czym przepisy prawa nie wiążą żadnych konsekwencji z brakiem złożenia wniosku a jedynie z faktem zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW. Jest przy tym oczywiste, że dla organu fakt braku złożenia wniosku o kolejną płatność może być sygnałem, że istnieje problem w kontynuacji działalności ale nie może być tego dowodem, tak jak i fakt złożenia wniosku nie stanowi przecież bezspornego dowodu na prawidłowe prowadzenie działalności ONW. Tak więc jeśli organ widzi konieczność wyjaśnienia sprawy w związku z brakiem wniosku o kolejną płatność powinien tę kwestię prawidłowo wyjaśnić. Należy przy tym zauważyć, że wbrew stanowisku organu skarżący złożył wyjaśnienie w odpowiedzi na wezwanie z [...] kwietnia 2010 r. i znajduje się ono w aktach. Wprawdzie wyjaśnienie to może budzić pewne wątpliwości ponieważ nie jest klarowne ale organ mógł zażądać od strony dodatkowych wyjaśnień, niezależnie od tego, że ma prawo dokonać stosownej kontroli prowadzenia działalności rolniczej. Mając powyższe okoliczności na uwadze i uznając, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona ponieważ doszło do naruszenia treści art. 7 i 77 Kpa co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a, orzekł jak w wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a zaś na podstawie art. 152 orzekł o wstrzymaniu wykonania decyzji.