V SA/Wa 481/12

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia represji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi R. K. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 10 kwietnia 2012 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną, posiadają mieszkanie o pow. 57 m2, natomiast nie posiadają zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca oświadczył, iż wraz z żoną uzyskują stały dochód w postaci: skarżący – świadczenia emerytalnego w wysokości 2.020 zł, żona skarżącego – świadczenia rentowe w wysokości 699 zł. W dodatkowym oświadczeniu z 26 kwietnia 2012 r. wskazał, że miesięcznie ponosi następujące wydatki: leki – 80 złotych, mieszkanie – 300 złotych, gaz ogrzewanie – 300 złotych, energia elektryczna - 100 złotych, telefon stacjonarny -35 złotych, telewizja kablowa – 35 złotych, polisa ubezpieczeniowa – 91 złotych, OC samochodu – 240 złotych. Ponadto ponosi koszty wyżywienia w wysokości 49 złotych dziennie (śniadanie, obiad w stołówce, kolacja). Wyjaśnił, że posiada samochód osobowy D. o wartości 1500 złotych. Podał, że nie posiada żadnych lokat, majątku i oszczędności. Do pisma załączył zeznanie podatkowe PIT-37 wraz z PIT/O, roczne obliczenie podatku PIT-40A, decyzje o waloryzacji emerytury i renty, pokwitowanie wpłat ubezpieczenia komunikacyjnego. Postanowieniem z 28 marca 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] stycznia 2012r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 Nr 270), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W tym miejscu podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Analizując złożone przez stronę oświadczenia, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie wykonał należycie zarządzenia z 16 kwietnia 2012 r., którym został wezwany m.in. do złożenia oświadczenia w przedmiocie posiadanego rachunku bankowego oraz informacji w jaki sposób przekazywana jest renta i emerytura (gotówka, przelew na rachunek, itp.) i ewentualnie złożenia wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. W piśmie z 26 kwietnia 2012 r. (data nadania) oświadczył jedynie, iż lokat, ani oszczędności nie posiada. Stwierdzić zatem należało, iż wnioskodawca nie przedstawił istotnych dla oceny wniosku oświadczeń i dokumentów, wobec czego nie było możliwe dokonanie porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczym, biorąc pod uwagę to, iż wnioskodawca posiada stałe źródło dochodów. Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (orzeczenia dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż nie bez znaczenia pozostaje także wysokość ciążących na skarżącym kosztów sądowych, na które na obecnym etapie składa się ewentualny wpis sądowy od skargi (w wypadku przywrócenia terminu do jej złożenia) lub skargi kasacyjnej - oba wpisy w wysokości 100 zł (por. postanowienie NSA z 25 listopada 2008 r. o sygn. akt II GZ 296/08). Mając zatem na uwadze wysokość stałych miesięcznych dochodów skarżącego i jego żony (2.745 zł) oraz oświadczone wydatki, które kształtują się na poziomie około 2.350 zł (do kwoty nie wliczono ubezpieczenia komunikacyjnego z powodów, o których poniżej), przyjąć należało, iż wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty wpisu sądowego w wysokości 100 złotych. Należy podkreślić, że kosztów telewizji kablowej oraz kosztów związanych z posiadaniem samochodu nie można wliczyć do kosztów koniecznego utrzymania, bowiem nie mają one takiego charakteru. Skarżący może zrezygnować z tych kosztów, bądź je ograniczyć, gdyż ich uiszczenie nie może mieć pierwszeństwa przed zapłatą wpisu sądowego. Reasumując wysokość uzyskiwanych stałych dochodów oraz przedstawione wątpliwości w zakresie złożonych oświadczeń powodują, że wniosek nie może zostać uwzględniony. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.