V SA/Wa 4820/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu W. S. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący W. S. wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z informacji podanych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jako źródła utrzymania wskazał rentę oraz dochód z gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości 870 zł netto. Natomiast jako składniki majątku wymienił dom mieszkalny o wartości ok. [...] zł, nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha o wartości ok. [...] zł, a także sprzęt rolniczy (ciągnik, kombajn), samochód osobowy oraz [...] szt. bydła. Do miesięcznych wydatków skarżący zaliczył ratę spłaty kredytu – 290 zł, koszty leczenia – 50 zł i opłatę za internet – 120 zł. Wyjaśnił też, że rocznie ponosi koszty w wysokości ok. 1.500 zł na ubezpieczenie budynków, energię elektryczną, gaz itd. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy załączył : - zaświadczenie Wójta Gminy R. z [...] lutego 2016 r. stwierdzające, że w roku 2014 dochód skarżącego z tytułu gospodarstwa rolnego wyniósł [...]zł (karta 24 akt sądowych sprawy), - odcinek przekazu pocztowego renty skarżącego za miesiąc luty 2016 r. w wysokości [...] zł (karta 26 akt sądowych sprawy), - dokumenty potwierdzające wydatki na bieżące utrzymanie (opłaty za gaz, telefon i internet; koszty zakupu żywności - karty 25, 26 i 28 akt sądowych sprawy), - dowody zakupu kursu języka angielskiego oraz pomocy naukowych obejmujących łącznie kwotę 7.347 zł (karta 27 akt sądowych sprawy), - dowody uiszczenia wpisów od skarg złożonych do tut. Sąd odpowiednio w wysokości 100 zł i 168 zł (karta 28 akt sądowych sprawy), - umowę o kredyt na zakup kursu języka angielskiego w kwocie 7.347 zł (karta 29 akt sądowych sprawy), - dowody uiszczenia rocznych składek: OC za samochód osobowy marki Opel Astra w kwocie 675 zł, za ciągnik marki Ursus – 75 zł oraz ubezpieczenia budynków i OC rolników – 714 zł (karty 30 – 31 akt). W piśmie z [...] marca 2015 r. (data stempla pocztowego) skarżący wyjaśnił, że z tytułu dopłaty do gruntów otrzymał łącznie ok. 5.500 zł, ale w ubiegłym roku zrezygnował z dopłat do ONW. Do ww. pisma załączył: - paragony fiskalne potwierdzające jego wydatki na paliwo, leczenie oraz żywność (karty 36 – 37 akt sądowych sprawy), - umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych (karty 38 – 39 akt sądowych sprawy), - decyzję w sprawie zwrotu podatku akcyzowego, w której roczny limit zwrotu podatku akcyzowego ustalono skarżącemu na kwotę 645,86 zł (karta 40 – 40 verte akt sądowych sprawy), - decyzję dot. wymiaru podatku od nieruchomości za 2016 r. w łącznej kwocie 63 zł (karta 41 akt sądowych sprawy), - wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za okres od [...] grudnia 2015 r. do [...] marca 2016 r., na którym saldo końcowe wynosiło 5.847,60 zł (karta 42 akt sądowych sprawy). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. Podnieść w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Niedopuszczalna jest zatem sytuacja, gdy strona regulując ciążące na niej zobowiązania żąda, by koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego pokrywał jej Skarb Państwa. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ogranicza krąg osób, którym Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, do osób bardzo ubogich, które mają problemy z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych (takich jak np. wyżywienie czy zakup leków niezbędnych w procesie leczenia) i nie są w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem analiza transakcji na rachunku bankowym skarżącego wskazuje, że skarżący na bieżąco reguluje wszystkie ciążące na nim zobowiązania finansowe (w tym koszty ubezpieczenia mienia oraz pojazdów), a nadto pobiera stypendia z [...] Szkoły Zarządzania. I tak w dniu[...] grudnia 2015 r. otrzymał stypendium socjalne w kwocie 1.300 zł oraz stypendium specjalne (za okres ostatni kwartał 2015 r.) w wysokości 3.900 zł. W kolejnych miesiącach, tj. styczniu, lutym i marcu 2016 r. ww. uczelnia przelewała na konto skarżącego kwoty: po 100 zł i po 400 zł tytułem ww. stypendiów. Ponadto, korzystając z pomocy finansowej dla producentów rolnych, skarżący otrzymał w dniu [...] lutego 2016 r. z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłatę w wysokości 8.219 zł,10 zł. Ponadto zauważyć wypada, iż skarżący dysponuje znacznym majątkiem – wartość domu oraz nieruchomości rolnej oszacował na 2,7 miliona zł. Jednocześnie skarżący nie wyjaśnił dlaczego zrezygnował z niektórych dopłat do gruntów. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego, należy uznać, iż skarżący jest w stanie pokryć koszty sądowe (uiścił zresztą już wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie wynoszący 168 zł; dowód wpłaty – karta 17 akt sądowych sprawy), jak również może poczynić oszczędności w celu opłacenia wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.