V SA/Wa 484/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA Jolanta Bożek, Sędzia WSA Michał Sowiński, , Protokolant Izabela Kucharczyk-Szczerba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek od niezapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników uchyla zaskarżoną decyzję Pismem z dnia 19 sierpnia 2006 r. Z. O. zwróciła się do KRUS z wnioskiem o umorzenie odsetek w od posiadanych wobec KRUS zaległości, powołując się na swoją bardzo trudną sytuację materialną. Podniosła, że nie pracuje, nie posiada emerytury ani renty, ma wyrok o eksmisji z mieszkania. Decyzją z dnia [...] września 2006 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił Z. O. umorzenia odsetek. Jak wynika z decyzji zadłużenie dotyczy miesiąca marca 1997 r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] października 2006 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2006 r. odmawiającą umorzenia Z. O. odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W uzasadnieniu decyzji Prezes KRUS wyjaśnił, że wnioskodawczyni, jako użytkownik gruntów rolnych o powierzchni przekraczającej 1 ha przeliczeniowy podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników do 31 marca 2005 r. W trakcie trwania ubezpieczenia korzystała z ulg w spłacie zadłużenia w postaci układów ratalnych .Układy ratalne zostały zerwane z powodu nie wywiązywania się z nich przez dłużniczkę. W związku ze zbyciem gospodarstwa rolnego został wydana decyzja o odpowiedzialności osób trzecich - nabywców gospodarstwa rolnego za zobowiązania z okresu od kwietnia 2002 r. do stycznia 2005 r. Co do reszty zadłużenia odmówiono dłużniczce umorzenia zadłużenia . Prezes KRUS stwierdził również, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia odsetek wnioskodawczyni nie wskazała żadnych nowych okoliczności, które nie byłyby znane Kasie, wobec powyższego decyzja z dni [...].09.2006 r. została utrzymana w mocy. Na decyzję z dnia [...] października 2006 r. dłużniczka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniosła, że nie jest w stanie spłacić odsetek w kwocie 389 zł, ponieważ jest bez pracy, nie posiada emerytury ani renty, opłaca czynsz w kwocie 280 zł miesięcznie i opiekuje się niepełnosprawną córką wymagającą stałego leczenia. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako ,,u.p.p.s.a.--, lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 u.p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek Sąd podejmując rozstrzygnięcie oparł się także na powodach innych niż wprost w niej wskazanych. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowi art. 41 a ust 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.Nr7,poz.25 ze zm.) zwana dalej u.u.s.r., zgodnie z którym Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno- rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Z użytego w tym przepisie sformułowania ,,może umorzyć-- wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Niemniej jednak Sąd może badać czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych, właściwie uzasadniając swoje stanowisko. Naruszenie przepisów procedury administracyjnej sprawia, że rozstrzygnięcie Prezesa Kasy nosi cech dowolności. Warunkiem koniecznym wydania poprawnej decyzji administracyjnej jest poprzedzenie jej prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym. Dokonane ustalenia powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zgodnie z art. 107 §1 i § 3 KPA decyzja, obok innych elementów powinna zawierać uzasadnienie faktyczne. Uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn, dla których innym dowodom nie dał wiary. Uzasadnienie zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ja decyzji nie zawierają żadnych ustaleń faktycznych. Przedstawione akta administracyjne pozwalają sądowi stwierdzić, że takie ustalenia zostały dokonane, nie znalazły się natomiast w uzasadnieniu decyzji, co stanowi znaczące naruszenie przepisów wskazanego wyżej art.. 107§1 i 3 KPA. Brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji sprawia, że weryfikujący sprawę Sąd nie wie, co było powodem odmowy umorzenia odsetek od zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne skarżącej. Nieuprawnione odstąpienie od analizowania okoliczności podnoszonych przez skarżącą w kontekście zbadania przesłanek przewidzianych w art. 41a ust.1 u.u.s.r. jako umożliwiających umorzenie należności czyni rozstrzygnięcie Prezesa Kasy niezrozumiałym i w tym sensie dowolnym. Ponadto należy wskazać, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy zadanie organu odwoławczego nie sprowadza się jedynie do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu lub wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, ale wymaga ponownego rozpoznania sprawy i nie może ograniczać się do stwierdzenia, że strona nie wskazała nowych okoliczności nie zbadanych przez organ I instancji. Jak wyżej wspomniano, wydawana na podstawie art. 41 a ust. 1 pkt 1 decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie jest decyzją o charakterze uznaniowym, co oznacza, że po dokonaniu oceny przesłanek wymienionych w tym przepisie, Prezes KRUS może, a nie musi umorzyć należności. Wydając decyzję w przedmiocie umorzenia należności organ orzekający winien zawsze brać pod uwagę fakt, że ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności po spełnieniu określonych przesłanek, odmowa umorzenia nie może więc być traktowana jako zasada postępowania przy rozstrzyganiu tego typu spraw. Rozpoznając sprawę ponownie Prezes KRUS ustali stan faktyczny aktualny w dacie rozpoznawania sprawy i weźmie pod uwagę - zgodnie z art. 41 a ust. 1 u.u.s.r., nie tylko stan finansów funduszy emerytalno-rentowego i składkowego, ale również możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz oceni czy w sprawie nie występuje okoliczność ważnego interesu wnioskodawcy. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził w niniejszej sprawie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego opierając się na treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji