V SA/Wa 484/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Protokolant - sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2012 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokata M.R., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez G. K. jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2011r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] października 2011 r. nr [...], którą ww. organ odmówił skarżącej umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ustalonej decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało w następującym stanie faktycznym sprawy; Decyzją z [...] czerwca 2011r. Nr [...] Prezes ARiMR ustalił G. K. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości [...] zł: - za rok 2004 – [...] zł (JPO), [...] (UPO); - za rok 2005 - [...] (JPO), [...] (JPO); - za rok 2006 – [...] (JPO), [...] (UPO). Decyzja ta wobec nie wniesienia przez stronę środków zaskarżenia stała się ostateczna. W dniu [...] lipca 2011r. do ARiMR wpłynął wniosek beneficjentki o umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności ustalonych powyższą decyzją Prezesa ARiMR z dnia [...] czerwca 2011r. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od 2004 roku stanowi rodzinę zastępczą dla wnuczki, również jak ona, niepełnosprawnej. Dochody wnioskodawczyni to [...] zł z tytułu emerytury i [...] zł zasiłku z MOPS na utrzymanie wnuczki. Wyjaśniła, że w jej obecnej sytuacji materialnej nie jest w stanie zapłacić tak wysokich kwot, gdyż środki którymi dysponuje nie wystarczają na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych i kosztów leczenia. Decyzją z [...] października 2011r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, ustalonej w odrębnym postępowaniu decyzją Prezesa ARiMR z [...] czerwca 2011r. Nr [...]. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji podał m.in., że nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. Nr 258, poz. 1747). Zgodnie bowiem z powyższym przepisem właściwy organ agencji płatniczej umarza z urzędu kwotę należności, jeżeli należność nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, z późn. zm.). Wobec tego, że zadłużenie strony ustalone decyzją Prezesa ARiMR z [...] czerwca 2011r. wynosiło [...] zł, a tym samym przekroczyło równowartość 100 euro, ponieważ kurs euro na dzień 31 maja 2011r. wynosił 3,9558 zł, organ I instancji uznał, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku G. K. Organ I instancji ustalił ponadto, że wnioskodawczyni nie posiada żadnych nieruchomości, jest współwłaścicielem 20-letniego samochodu osobowego marki [...], którego wartość została przez stronę oszacowana na kwotę [...] zł. Wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną i samotnie wychowuje 17-letnią niepełnosprawną wnuczkę (okresowa niepełnosprawność lekkiego stopnia), dla której została ustanowiona rodziną zastępczą. Dłużniczka ponosi znaczne wydatki na zakup lekarstw. Zgodnie z jej oświadczeniem nie osiąga dochodów z gospodarstwa rolnego a źródło utrzymania stanowią świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł oraz świadczenie wypłacane przez MOPS w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni posiada zadłużenie wobec innych wierzycieli z tytułu zaciągniętych pożyczek, które spłaca w ratach miesięcznych w wysokości [...] zł. W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie nie zaszło uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności, a zatem nie ma możliwości zastosowania § 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia. G. K. nie zgodziła się ze stanowiskiem organu I instancji i wniosła odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W uzasadnieniu podniosła, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, zdrowotnej i osobistej. Ponadto zwróciła się o rozłożenie spłaty zadłużenia na raty płatne po 50 zł miesięcznie. Wniosek o rozłożenie na raty spłaty należności został załatwiony odmownie (decyzja Prezesa ARiMR z [...] stycznia 2012r. nr [...]). Decyzją z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, z późn. zna.), § 3 ust. 1 pkt 5, § 4 ust. 1, § 6, §9 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010r. w sprawie szczegółowych, zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. nr 258, poz. 1747), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy ponownie analizując przesłanki określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010r. podzielił w całości argumentację zawartą w decyzji Prezesa ARiMR. Dodatkowo wskazał, iż obecnie strona może zwrócić się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatności całości lub części należności na raty, jeżeli jest to uzasadnione względami społecznymi lub gospodarczymi. Skarżąca nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zwróciła się o umorzenie powstałych zaległości. W motywach skargi przedstawiła dotychczasowy stan faktyczny sprawy, wskazała na trudną sytuację materialną i podniosła, iż nie ma możliwości spłaty zadłużenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny, by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego. Wszelka zatem argumentacja skarżącej, nawet jeśli byłaby uzasadniona, nie mogłaby spowodować umorzenia przez sąd powstałych zaległości. Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja znajduje oparcie w powołanych przez organy administracyjne przepisach prawa. W tym miejscu wskazać należy, że szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej reguluje obowiązujące w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. Nr 258, poz. 1747). Zgodnie z przepisem § 4 ust. 1 tego aktu należność pieniężna umarzana jest z urzędu, a zatem organ zobowiązany jest do jej umorzenia, o ile należność ta nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, z późn. zm.). W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że kwota nienależnie pobranej płatności ustalona decyzją Prezesa ARiMR Nr [...] dnia [...] czerwca 2011r. wynosiła [...] zł. Kwota ta przekroczyła zatem równowartość 100 euro, ponieważ wyznaczony przez Europejski Bank Centralny kurs euro na dzień 31 maja 2011r. wynosił 3,9558 zł. W tej sytuacji, jak słusznie przyjęły organy administracyjne, należność ta nie podlega umorzeniu z urzędu, gdyż stanowi kwotę wyższą niż 395,58 zł. W sprawie nie została zatem spełniona przesłanka dotycząca kwoty należności, która może być przedmiotem umorzenia. Ponadto w przypadku całkowitej nieściągalności należności, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek o których stanowi §3 pkt 1 ww. rozporządzenia organy agencji mają możliwość, a zatem nie są zobligowane, umorzenia z urzędu w całości lub w części należności. Zatem w przypadku spełnienia jednej z przesłanek określonych niniejszym przepisem organ może z urzędu (a zatem nawet bez wniosku strony) umorzyć należność przypadającą agencji płatniczej. Przesłanki te są następujące : 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych; 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Wskazując na fakt trudnej sytuacji życiowej i finansowej strony oraz niskie dochody i zły stan zdrowia, organ zasadnie uznał, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010r., nie stanowią one samodzielnych przesłanek umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Niemniej jednak uznać należało, że wskazane przez stronę okoliczności podlegają ocenie w świetle przesłanek, o których mowa w §3 pkt 5 ww. rozporządzenia. Odnosząc się zatem do zaistnienia w przedmiotowej sprawie określonej w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia przesłanki umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności należy stwierdzić, iż na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji organy administracyjne prawidłowo przyjęły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Koszty postępowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do kwoty dochodzonej należności kształtują się bowiem w wysokości 4-8% tej kwoty, z zastrzeżeniem minimalnej kwoty w odniesieniu do każdej czynności podjętej przez egzekutora. Mając powyższe na uwadze, WSA zgadza się z dokonaną przez organy oceną, że aczkolwiek niewątpliwie sytuacja materialna, w której znajduje się skarżąca jest trudna, nie uzasadnia ona uznania wniosku pod kątem spełnienia omawianej wyżej przesłanki, ponieważ, mimo tej sytuacji, stały dochód w postaci świadczenia emerytalnego nie daje podstaw do przypuszczenia, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Jak słusznie zauważył organ, jeżeli postępowanie egzekucyjne okaże się nieskuteczne, zgodnie z §3 ust.1 pkt 6 ww. rozporządzenia, Prezes ARiMR może z urzędu umorzyć należności w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Nie jest to jednak możliwe bez wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji, a następnie stwierdzenia nieściągalności należności dłużnika przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Sąd wyjaśnia ponadto, iż organy administracyjne zobligowane są do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Przepis art.5a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006 r., str. 90, z późn. zm.), wskazuje na uprawnienie państwa członkowskiego do podjęcia decyzji o niekontynuowaniu windykacji, jeżeli kwota nienależnie wypłacona rolnikowi nie przekracza 100 euro w ramach jednego programu pomocy. Z powyższego wynika, iż państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. Tym samym przesłanki dające możliwość umorzenia należności interpretować należy ściśle. Ponadto zauważyć należy, że nawet zaistnienie którejkolwiek z nich daje jedynie organowi możliwość skorzystania z rezygnacji z dochodzenia należności, nie stanowi zaś obowiązku umorzenia takiej należnosci. W prawidłowo ustalonych okolicznościach stanu faktycznego sprawy i przy przeprowadzeniu przez organy administracji prawidłowej wykładni mających w niej zastosowanie przepisów obowiązującego prawa, w ocenie Sądu, brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Z wyłożonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.