V SA/Wa 4884/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu K. D. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący K. D. wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na niskie dochody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Skarżący oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jako źródła utrzymania wskazał rentę inwalidzką, dopłaty oraz dochód z produkcji roślinno-zwierzęcej, których łączna wysokość wynosi [...] zł netto rocznie. Natomiast jako składniki majątku wymienił: dom o powierzchni ogólnej 97 m kw (powierzchnia użytkowa 75 m kw), użytki rolne o powierzchni [...] ha o wartości 90.000 zł, chlewnię, szopogaraż, trzodę chlewną (20 sztuk tuczników, 21 sztuk prosiąt i 4 sztuki macior), oszczędności w kwocie 500 zł, a także sprzęt rolniczy (ciągnik C-330 M o wartości 10.000 zł, rozrzutnik obornika o wartości 6.000 zł). Nadto skarżący dzierżawi użytki rolne o powierzchni [...] ha. Z kolei do wydatków stałych w skali roku skarżący zaliczył: raty pożyczek, opłaty za media, koszty leczenia, ubezpieczenie budynków gospodarczych, koszty utrzymania domu – łącznie 12.000 zł oraz koszty utrzymania gospodarstwa rolnego i prowadzenia produkcji roślinno-zwierzęcej – 17.000 zł; w sumie 29.000 zł (skarżący omyłkowo wpisał sumę 19.000 zł). Z dokumentów nadesłanych przez skarżącego w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego, wynika, że skarżący jest zarejestrowany jako producent rolny i uzyskał następujące płatności za 2015: płatności obszarowe w wysokości 7.221,49 zł, ONW w kwocie 2.199,12 zł, a w sprawie płatności rolnośrodowiskowych nie została jeszcze wydana decyzja (zaświadczenie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...] z [...] maja 2016 r. – karta 46 akt sądowych). Skarżący pobiera również świadczenie rentowe w wysokości 1.164,08 zł netto (potwierdzenie wpłaty świadczenia z ZUS Oddz. w [...] na rachunek bankowy skarżącego – karta 53 akt sądowych). W dniu [...] grudnia 2013 r. skarżący zawarł dwie umowy dzierżawy, na podstawie których jest dzierżawcą (przez 10 lat od dnia zawarcia tych umów) gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,52 ha oraz gruntów rolnych o powierzchni 0,33 ha (umowy dzierżawy z [...] grudnia 2013 r. – karty 44 – 45 akt sądowych). Na podstawie przedstawionych dokumentów, tj. faktur VAT i polisy (karty 47 – 51 akt sądowych) wydatki skarżącego przedstawiają się następująco: - rozliczenie półroczne za energię elektryczną w wysokości 256,46 zł (średnio ok. 43 zł miesięcznie), - ubezpieczenie gospodarstwa rolnego – jednorazowa składka w kwocie 212 zł, - opłata za wodę za okres od [...] listopada 2015 r. do [...] maja 2016 r. w łącznej wysokości 250,96 zł (średnio 83,65 zł miesięcznie), - opłata za wywóz nieczystości 87, 26 zł. Ponadto skarżący wydatkuje rocznie kwotę 378 zł tytułem podatku rolnego od nieruchomości (decyzje Burmistrza Gminy [...] z [...] stycznia 2016 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2016 – karty 41 – 43 akt sądowych). Skarżący przedstawił również wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...] grudnia 2015 r. do [...] marca 2016 r. (karty 52 – 58 akt sądowych), na którym saldo końcowe zamykało się w kwocie 2.962 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Podnieść w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Niedopuszczalna jest zatem sytuacja, gdy strona regulując ciążące na niej zobowiązania żąda, by koszty sądowe pokrywał jej Skarb Państwa. Tymczasem analiza transakcji na rachunku bankowym skarżącego wskazuje, że skarżący na bieżąco reguluje wszystkie ciążące na nim zobowiązania finansowe (w tym opłaty za energię elektryczną w kwocie 206,48 zł, za usługi telekomunikacyjne w kwocie 99,19 zł oraz ratę kredytu w wysokości 294,75 zł), a także otrzymuje świadczenie z ZUS Oddział w [...] (obecnie 1.164 zł), wpłaty od G. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w C. (od kilkuset zł do kilku tysięcy zł), jak również wzmiankowane wyżej dopłaty w postaci płatności obszarowych (7.221,49 zł) i ONW (2.199,12 zł). Skarżący argumentował wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych niskimi dochodami z prowadzonego gospodarstwa. Odnosząc się do tego argumentu należy stwierdzić, iż - pomimo wezwania Sądu (vide pkt 1a pisma Sądu z 23 maja 2016 r. – karta 38 akt sądowych sprawy) – skarżący, będąc producentem rolnym, nie udokumentował wysokości dochodów osiąganych z produkcji roślinnej i zwierzęcej. Sam szacował te dochody na kwotę 8.000 zł rocznie. Jednocześnie wskazać należy, iż wbrew mniemaniu skarżącego, przedłożone przez niego decyzje Burmistrza Gminy [...] z [...] stycznia 2016 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2016 nie odzwierciedlają wysokości dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego, a jednie potwierdzają powierzchnię posiadanych przez skarżącego nieruchomości. Ponadto zauważyć wypada, iż skarżący dysponuje znacznym majątkiem – wprawdzie nie podał szacunkowej wartości domu (pomimo wezwania Sądu – vide pkt 2a pisma Sądu z [...] maja 2016 r.) ani trzody chlewnej, lecz oszacował wartość użytków rolnych i sprzętu rolniczego w sumie na kwotę 106.000 zł. Podał też, że zgromadził oszczędności w kwocie 500 zł. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego, należy uznać, iż skarżący jest w stanie pokryć koszty sądowe (uiścił zresztą już wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie wynoszący 100 zł; dowód wpłaty – karta 30 akt sądowych sprawy). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.