V SA/Wa 489/12

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... grudnia 2011 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Skarżący złożył - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wskazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i adwokackich. Skarżący posiada budynek gospodarczy o pow. ... m ², a w nim lokal mieszkalny o pow. ... m ². Skarżący posiada również nieruchomość rolną o pow. ... ha. Utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego około ... zł, z czego otrzymuje ... zł. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie Skarżący wyjaśnił, iż zamieszkuje sam, świadczenie emerytalne wynosi... zł, ale Skarżący otrzymuje tylko ... zł, gdyż resztę pobiera komornik i bank. Z prowadzonego gospodarstwa nie otrzymuje żadnych dochodów za wyjątkiem dopłat unijnych, z których jest okradany. Skarżący wskazał, iż nie nadeśle żadnych zaświadczeń (wyciągów z banku, zaświadczenia o wysokości emerytury, zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa rolnego), gdyż są płatne i nie stać go na opłaty. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określa art. 245 §2 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §2 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis od zażalenia w wysokości 100 zł oraz ewentualne wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W myśl art. 255 ustawy p,p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż Skarżący zamieszkuje sam. Skarżący nie nadesłał żadnych dokumentów potwierdzających jego wydatki mieszkaniowe, nie nadesłał również wyciągu z posiadanego rachunku bankowego, zaświadczenia o wysokości otrzymywanego świadczenia emerytalnego oraz zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa rolnego. Skarżący nie wykazał zatem ile wynoszą jego rzeczywiste dochody i jakie ponosi wydatki na utrzymanie. Uniemożliwił również skontrolowanie czy na rachunku bankowym nie posiada zgromadzonych oszczędności pieniężnych, które mógłby przeznaczyć na opłacenie kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Podsumowując wskazać należy, iż Skarżący nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku i nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości swojej sytuacji finansowej, zatem nie uprawdopodobnił przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy .p.p.s.a. Podkreślić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępstwa procesowego, o co wnosi w niniejszej sprawie Skarżący, wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów sądowych oraz wynajęcia zawodowego pełnomocnika. W niniejszej sprawie, brak jest podstaw by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.