V SA/Wa 489/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: przewodniczący – sędzia WSA – Barbara Mleczko – Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 9 października 2012 r. M.S. złożył - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, iż jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 11,12 ha oraz budynku gospodarczego o powierzchni 50 m2 i mieszkania znajdującego się w budynku gospodarczym o powierzchni 30 m2. Wskazał także, iż podstawą jego utrzymania jest emerytura w wysokości około 800 zł, przy czym z emerytury tej faktycznie otrzymuje 100 zł lub wcale nie dostaje tego świadczenia. Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 17 października 2012 r. wezwano go do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania oraz nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych. W zakreślonym terminie wnioskodawca wyjaśnił, iż zamieszkuje sam, jego świadczenie emerytalne wynosi 790 zł lecz otrzymuje tylko 100 zł bowiem resztę zabiera komornik i bank. Nadto skarżący wskazał, iż z prowadzonego gospodarstwa rolnego nie otrzymuje żadnych dochodów za wyjątkiem dopłat z U.E. z których jest jednak okradany. Odnosząc się do wezwania o nadesłanie stosownych zaświadczeń dokumentujących jego stan majątkowych (wysokość emerytury, wyciągi z banku, zaświadczenie o dochodowości gospodarstwa rolnego), wnioskujący wskazał, że nie nadeśle żadnych zaświadczeń gdyż są one płatne a jego nie stać na takie opłaty. Postanowieniem z 20 listopada 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Skarżący w piśmie z dnia 11 grudnia 2012 r. oświadczył, iż wskazane przez niego na urzędowym formularzu PPF dochody są prawdziwe, bowiem utrzymuje się tylko za 100 zł, które dostaje z emerytury. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek strony wnioskującej podlega ponownemu rozpatrzeniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca nałożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. Mając na uwadze powyższe, Sąd przeanalizował wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF z uwzględnieniem zarówno obciążeń finansowych, jakie skarżący będzie obowiązany ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie – wpis od zażalenia 100 zł oraz ewentualne wynagrodzenie dla pełnomocnika), jak i jego możliwości finansowych. W odniesieniu do drugiego z przedstawionych aspektów rozpatrywania wniosku, istotnym w ocenie Sądu jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe strony, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy. W niniejszej sprawie skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy ograniczył się jedynie do wskazania dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury, który określił jako kwotę 100 zł. Podkreślić należy, iż wezwanie Sądu do podania dodatkowych informacji pozwalających na prawidłową ocenę jego sytuacji finansowej nie zostało wykonane w zakresie nadesłania stosownych zaświadczeń. Odnosząc się tutaj do twierdzeń wnioskującego, jakoby nie miał on środków na opłaty związane z uzyskaniem przedmiotowych zaświadczeń, wskazać należy, iż niemal wszystkie zaświadczenia do których wezwano zarządzeniem z dnia 17 października 2012 r. są bezpłatne. Rozpatrując w tym świetle wniosek skarżącego oraz biorąc pod uwagę twierdzenia zawarte we wniesionym sprzeciwie, Sąd doszedł do przekonania, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem M.S. nie wykazał, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. Zasadniczy wpływ na zajęcie takiego stanowiska wywarła okoliczność, iż skarżący w ocenie Sądu nie dąży do należytego wyjaśnienia jego sytuacji finansowej. Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy zauważyć należy, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenie – udzielone w formularzu PPF, a także w sprzeciwie od postanowienia z dnia 20 listopada 2012 r.– nie są wyczerpujące, a przez to nie mogą dać pełnego obrazu jego sytuacji majątkowej. Zauważyć należy, iż wnioskodawca podnosi, że jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura, z której otrzymuje 100 zł. Należy jednak tutaj wskazać, iż kwestia pełnego określenia sytuacji majątkowej strony wnioskującej o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest bardzo istotna dla oceny możliwości finansowych tej strony, bowiem tylko pełne zobrazowanie sytuacji majątkowej pozwala na dokonanie obiektywnej oceny (por. postanowienie NSA z 24.01.2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Brak współpracy strony skarżącej przy ustalaniu jej sytuacji finansowej uniemożliwia w chwili obecnej uznania zasadności złożonego wniosku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.