V SA/Wa 498/11

WyrokWSA w Warszawie2011-07-26

Skład orzekający: Krystyna Madalińska-Urbaniak, Piotr Kraczowski, Małgorzata Rysz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Rady do Spraw Uchodźców o odmowie nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej i pobytu tolerowanego oraz o wydaleniu cudzoziemca i jego rodziny jest prawidłowa, gdy organ nie przesłuchał żony skarżącego i nie wyjaśnił rozbieżności w zeznaniach skarżącego?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że organ administracyjny nie dopełnił obowiązku dokładnego i wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności poprzez zaniechanie przesłuchania żony skarżącego oraz niewyjaśnienie rozbieżności w zeznaniach skarżącego. Wobec tego decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej i pobytu tolerowanego oraz o wydaleniu została uchylona i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania z nakazem uzupełnienia postępowania dowodowego.
Stan faktyczny
M.O., obywatel G., wraz z żoną G.V. i dziećmi złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Polsce, powołując się na prześladowania i groźby ze strony urzędników w kraju pochodzenia. Organ I instancji odmówił nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej i pobytu tolerowanego oraz orzekł o wydaleniu. Odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców zostało oddalone, mimo wniosku o przesłuchanie żony skarżącego. Skarżący zarzucił błędną ocenę dowodów i naruszenie przepisów proceduralnych.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Rady do Spraw Uchodźców oraz stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądził od Rady do Spraw Uchodźców na rzecz skarżącego kwotę 557 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2011r. sprawy ze skargi M.O. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rady do Spraw Uchodźców na rzecz M. O. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. M. O. (zwany dalej: skarżącym) – obywatel G., deklarujący narodowość g.– [...] września 2009 r. złożył wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy. Przedmiotowym wnioskiem została objęta żona skarżącego – G.V. oraz ich małoletnie dzieci: E.O. i M. O.. Motywując powyższy wniosek skarżący oświadczył: "Ja przyjechałem do Polski, ponieważ uciskali mnie, poddawali przemocy fizycznej i psychicznej, żeby wypełnić wszystkie nakazy władzy, nielegalne nakazy. Pracowałem w G. 12 lat w [...] i byłem oddany krajowi i swojemu narodowi. Proszą o status uchodźcy". Skarżący podniósł, że był w kraju pochodzenia prześladowany. Oświadczył, że w [...] r. i [...] r. brał czynny udział w [...]. Udzielił również twierdzącej odpowiedzi na pytanie o to, czy był kiedykolwiek poddawany przemocy fizycznej bądź psychicznej, wskazując: "czterokrotnie dzwoniono do mnie, przychodzili i grozili mi i mojej rodzinie". Skarżący oświadczył, że nie był nigdy zatrzymany ani aresztowany, jak również nie było wobec niego nigdy prowadzone żadne postępowanie sądowe bądź administracyjne. Nie był również nigdy skazany wyrokiem sądu. Skarżący nie zadeklarował ponadto przynależności do jakiejkolwiek organizacji o charakterze politycznym, społecznym, kulturalnym, etnicznym czy religijnym. Skarżący od urodzenia mieszkał na stałe w T. Bezpośrednio przed wyjazdem z G. był przez okres roku [...]) funkcjonariuszem [...]. Opuścił kraj pochodzenia legalnie i bez żadnych problemów [...] sierpnia 2009 r., lecąc samolotem na B., skąd dotarł do T., gdzie złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Skarżący – podczas przesłuchania statusowego z [...] października 2009 r. – zapytany o przyczyny ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy oświadczył, że urzędnicy z g. Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Ministerstwa Obrony Narodowej zaczęli go gnębić co miało być spowodowane odmową wykonania zadania, jakie mu zlecili, tj. zabicia pewnej osoby. Został wówczas przez nich pobity, później ukrywał się, zaś jego syna chciano porwać, aby zmusić go do wykonania tego polecenia, o czym dowiedział się od swojego kolegi z Ministerstwa Sprawiedliwości, którego nazwiska nie ujawnił. Od maja do sierpnia 2009 r. miał przebywać wraz z rodziną u swoich znajomych, ciągle zmieniając miejsce zamieszkania. Skarżący odmówił ujawnienia danych osobowych urzędników, którzy mieli próbować zmusić go do wykonania ich bezprawnego polecenia, uzasadniając to tym, że obawia się o swoją rodzinę oraz kolegów, "którzy pracują w strukturach siłowych". Wskazał ponadto, że nie miał możliwości zwrócenia się o pomoc w kraju pochodzenia w związku z tą sprawą. Skarżący wyraził w czasie przesłuchania obawę przed śmiercią z rąk urzędników, którzy mieli próbować zmusić go do wykonania polecenia zabicia określonej osoby, dodając, że wie "co oni robią, były Minister Obrony [...] też uciekł do innego kraju, do [...]; też nie chciał być zamieszany w te ich brudne sprawy". Skarżący dodał, że jego żona wyjechała z kraju pochodzenia z tych samych powodów, co on, dodając, że jest ona O. "i G. poniżali ją". Skarżący przedłożył celem sporządzenia kopii zdjęcia ze [...], jak również legitymację [...], legitymację funkcjonariusza zatrudnionego w Ministerstwie Obrony G. oraz dyplomy związane z przebytym szkoleniem wojskowym. Skarżący – w trakcie drugiego, uzupełniającego przesłuchania statusowego z [...] grudnia 2009 r. – został zapytany o przebieg swojej służby przed opuszczeniem G. w 2009 r. Wskazał, że w latach [...] odbywał zasadniczą służbę w armii g., później w latach [...] był funkcjonariuszem jednostki specjalnej policji w T., z której odszedł w związku z planami założenia rodziny i rozpoczął pracę dla prywatnej firmy ochroniarskiej "G." w T.. W latach [...] służył jako [...]. W tym czasie brał udział w szkoleniach prowadzonych w ramach modernizacji g. [...], a także wraz ze swoją jednostką uczestniczył w [...], jak również został wysłany na misję do I. W roku 2006 r. służył w jednostce specjalnej policji g. w T., jednak w innej niż poprzednio, zaś w 2007 r. przez okres 5 miesięcy pracował w I. jako ochroniarz. Po powrocie do G. nie pracował do maja 2008 r., kiedy to został przyjęty do służby w formowanej jednostce [...] g. [...]. Był to oddział sformowany z funkcjonariuszy g. [...]. Skarżący, posiadając [...]. Wskazał, że prowadził wówczas szkolenie tej jednostki, zaś [...] sierpnia 2008 r. został wraz z nią wysłany w [...]. Skarżący opisał dokładnie przedłożone po pierwszym przesłuchaniu statusowym zdjęcia, wskazując, że pochodzą ze szkoleń, jakie odbywała [...]. Skarżący, zapytany o nazwiska urzędników, którzy mieli próbować zmusić go do zabicia określonej osoby, odmówił ich ujawnienia, uzasadniając to tym, że obawia się o członków swojej rodziny, którzy pozostali w G. Wskazał, że nie wie czy te osoby pracują w odpowiednich ministerstwach, jak również nie wie, czy był jedyną osobą, której polecono wykonanie takiego "zadania". Z tych samych powodów, co wcześniej, odmówił ujawnienia danych osobowych człowieka, którego polecono mu zabić. Skarżący zeznał, że został przez tych dwóch urzędników zabrany z pracy i zawieziony do [...], gdzie został pobity. Później był bezprawnie przetrzymywany przez okres 2 tygodni, po czym zwolniono go z ostrzeżeniem, że nie ucieknie. Po tym wydarzeniu odszedł ze służby, zaś następnie wraz z żoną ukrywał się do czasu wyjazdu z G.. Ponadto skarżący wskazał, że jego żona często spotykała się z nieprzyjemnymi reakcjami postronnych osób, co miało mieć związek z tym, że jest O., zaś z jego dzieci wyśmiewano się w szkole, ponieważ noszą nazwisko wskazujące na związki z narodowością o. Skarżący przedłożył swoją [...]. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] lipca 2009 r. nr [...] – wydaną na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2003 r. Nr 128, poz. 1176 ze zm.; zwaną dalej: ustawą o ochronie) – odmówił nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielania ochrony uzupełniającej i orzekł o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Szef Urzędu uznał, że zeznania skarżącego w zakresie żywionych przez niego obaw przed powrotem do kraju pochodzenia nie zasługują na wiarę i ocenił je jako niewystarczające do udzielenia jakiejkolwiek formy pomocy międzynarodowej. Również fakt wrogiego traktowania przez G. małżonki skarżącego ze względu na o. pochodzenie nie daje podstaw do uwzględnienia przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie ochrony międzynarodowej. Z informacji posiadanej przez Szefa Urzędu nie stwierdzono, aby osoby należące do mniejszości o. były w G. prześladowane. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji. W odwołaniu zarzucił naruszenie przez organ prawa materialnego w postaci art. 13 ust. 1, art. 15, art. 97 ustawy o ochronie poprzez stwierdzenie, że nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej ani pobytu tolerowanego, a także istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego. Skarżący zwrócił uwagę, że organ I instancji pozytywnie zweryfikował okoliczność, że w strukturze g. [...] istnieje komórka organizacyjna odpowiedzialna za wykonywanie wyroków sądowych i ma charakter policyjny. Organ potwierdził podany przez niego fakt, iż był funkcjonariuszem [...] w okresie bezpośrednio poprzedzającym jego wyjazd z kraju pochodzenia. Skarżący po raz kolejny podkreślił, że urzędnicy zatrudnieni w g. [...] : [...] próbowali zmusić go aby dokonał zabójstwa określonej osoby. W związku z tym nie zgadza się z konkluzją organu, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że po powrocie do kraju nic nie będzie mu groziło. Pismem z [...] listopada 2010 r. pełnomocnik skarżącego złożyła wniosek o przesłuchanie żony skarżącego w charakterze świadka na okoliczności i twierdzenia podawane, jako uzasadnienie wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz ponowne przesłuchanie skarżącego na okoliczności stanowiące podstawę wniosku. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] grudnia 2010 r. – wydaną na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 2 i art. 89p ust. 1 ustawy o ochronie oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.) – utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia Rada podzieliła w całości ustalenia organu I instancji. Stwierdziła, aby ocenić zasadność przyznania każdej z form ochrony (statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej i pobytu tolerowanego), musi przeprowadzić postępowanie dowodowe polegające na odniesieniu ustalonej zindywidualizowanej sytuacji, w której znalazł się cudzoziemiec, do aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia i dopiero na tej podstawie rozstrzyga się o występowaniu przesłanek przyznania danej formy ochrony. Organ musi odnieść się do aktualnej sytuacji w G. oraz sytuacji mniejszości narodowych w G., zwłaszcza pochodzenia o. W oparciu o dostępne informacje o krajach pochodzenia Rada ustaliła, że sytuacja wewnętrzna w Gr. jest względnie stabilna, choć naznaczona skutkami konfliktu [...] z [...] r. Na chwilę obecną mało prawdopodobnym wydaje się by mogło dojść do wznowienia [...]. Co prawda sporadycznie dochodzi do istotnych napięć pomiędzy władzą a opozycją, jednak napięcie to znacząco osłabło od połowy 2009 r., kiedy to zasadniczo zaprzestano organizowania masowych demonstracji opozycji. Najważniejszym wydarzeniem w życiu politycznym w G. w 2010 r. były wybory samorządowe [...] - pierwsze wybory powszechne po wyborach prezydenckich i parlamentarnych z [...]. Wybory zakończyły się zdecydowanym zwycięstwem obozu rządzącego. Opozycja poniosła zdecydowaną porażkę. G. jest uznawana za najbardziej demokratyczny kraj ze wszystkich państw [...] i jedno z najbardziej demokratycznych państw [...]. W G. nie ma prawnych ograniczeń dla działalności politycznej, istnieje przeszło [...] zarejestrowanych partii politycznych. Opozycja w G. nie jest prześladowana. Zdarzają się jednak sporadyczne przypadki zastraszania, pobicia czy stosowania w sposób nieuzasadniony aresztu wobec krytyków władzy (opozycjonistów, dziennikarzy). Rada podkreśliła, że władze g. wcześniej lekceważyły prawa mniejszości etnicznych, jednak po przystąpieniu G. do [...], na G. zostały nałożone różne zobowiązania, w tym dotyczące praw mniejszości etnicznych. [...] zaleciły władzom g. opracowanie ustawy na temat praw mniejszości etnicznych, która regulowałaby np. napisy dwujęzyczne w regionach, gdzie przeważają członkowie mniejszości etnicznej, możliwość załatwiania spraw urzędowych w dwóch językach, itd. O. jako mniejszość są najlepiej zorganizowana grupą etniczną w G. W kraju działa kilka organizacji o., klubów młodzieżowych, teatr o., dwie szkoły średnie o., wydawana jest gazeta o. O. posiadają dwóch przedstawicieli w parlamencie. Rada wyjaśniła, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie – cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Skarżący nie wskazał na fakty świadczące o jego prześladowaniu ze strony władz g. w zakresie objętym art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie. Rada nie widzi zatem przyczyn, dla których należałoby nadać status uchodźcy. Zgodnie z art. 15 ustawy o ochronie – cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej w przypadku, gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, ewentualnie w przypadku poważnego i zindywidualizowanego zagrożenia dla życia lub zdrowia wynikających z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Na przeszkodzie udzielenia skarżącemu ochrony stoi treść art. 16 ustaw o ochronie, który wyklucza zasadniczo możliwość udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej, gdy zagrożenie pochodzi od osób prywatnych, a także niewiarygodność złożonych zeznań. Nie ma zatem podstaw, by udzielić skarżącemu ochrony uzupełniającej. W postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy, w razie odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej na terytorium RP, orzeka się o zasadności udzielenia zgody na pobyt tolerowany z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a (art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie). Zgodnie z tymi przepisami cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP, jeżeli jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, lub wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu ww. Konwencji lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawdach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie ONZ 20 listopada 1989 r. w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Spośród wymienionych praw, w sprawie nie rysuje się żaden klarowny związek z żadnym z wymienionych w przepisie praw. Rada wyraziła pogląd, iż katalog praw wyliczony w art. 97 ust. 1 - 1a ma charakter zamknięty. Zgodnie z zasadą legalizmu działania władz publicznych, pobyt tolerowany może zostać udzielony tylko i wyłącznie w przypadku naruszenia wyszczególnionych tam praw. Skarżący nie uwiarygodnił w wystarczającym stopniu, że ze względu na swoje osobiste działania byłby w konsekwencji wydalenia do G. narażony na ww. naruszenia praw człowieka. Wydalenie skarżącego nie narusza także jego prawa do poszanowania życia rodzinnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 1 a ustawy o ochronie. Rada podkreśliła, że organ I instancji w sposób pełny dał możliwość wypowiedzenia się skarżącemu w czasie przesłuchania statusowego, zebrał obszerny materiał dowodowy, a w uzasadnieniu decyzji szeroko i dogłębnie odniósł się do tego materiału. W nawiązaniu do odwołania, w którym skarżący kwestionuje opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia, Rada zwróciła uwagę, że w tym konkretnym przypadku dotyczącym G. informacja została opracowana m.in. na podstawie ocen [...]. Z tych względów Rada nie widziała zasadności powtórnego przesłuchania skarżącego ani przesłuchania żony skarżącego – G. V., o co wnosił pełnomocnik skarżącego. Podobnie jak powyżej sytuacja mniejszości o. została oparta m.in. na podstawie opracowań [...]. Z informacji tej wynika, że O. jako mniejszość są najlepiej zorganizowana grupą etniczną w G. Co prawda możliwe są przypadki złego potraktowania w indywidualnych przypadkach, nie można natomiast uogólniać, rozszerzając wrogość na wszystkich G. Zdaniem Rady w świetle aktualnej sytuacji społeczno-politycznej w G. oraz na podstawie dotychczasowych deklaracji skarżącego można zakładać, że nie uzasadniliby w stopniu wystarczającym potrzeby objęcia ich ochroną międzynarodową. W skardze z 28 stycznia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] lipca 2010 r. w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 13 ust. 1 oraz art. 19 ust. 1 w związku z art. 25 ustawy o ochronie, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i błędne przyjęcie, że wobec małżonki skarżącego – G.V. nie zachodzą normatywne przesłanki do nadania statusu uchodźcy mimo, że istnienie tych przesłanek indywidualnie w odniesieniu do jej osoby nie zostało przez organy orzekające dokładnie zbadane; - art. 15 oraz art. 16 ustawy o ochronie, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i dokonanie oceny istnienia przesłanek do udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej w oderwaniu od podanych przez niego na uzasadnienie złożonego wniosku okoliczności faktycznych; - art. 48 ust. 2 ustawy o ochronie, poprzez jego błędne zastosowanie i orzeczenie o wydaleniu skarżącego oraz jego rodziny z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w następstwie wadliwego uznania, że nie spełniają oni przesłanek do udzielenia ochrony na podstawie wyżej powołanej ustawy; - art. 97 ust. 1 ustawy o ochronie, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i błędne stwierdzenie, że w odniesieniu do skarżącego nie zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 86 k.p.a. w związku z art. 4 ustawy o ochronie poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie przesłuchania w charakterze strony małżonki skarżącego, mimo iż dowód ten miał istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy tak w odniesieniu do okoliczności dotyczących niej samej jak i skarżącego; - art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z jakich względów twierdzenia skarżącego co do faktów mających uzasadniać udzielenie jemu oraz jego rodzinie ochrony na terytorium RP uznane zostały za niewiarygodne, z ograniczeniem się do lakonicznego stwierdzenia, że nie zachodzi obawa naruszenia praw skarżącego i jego rodziny w następstwie wydalenia do G. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi i podniosła argumenty zbieżne z motywami zwartymi zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Przede wszystkim wskazać należy, że możliwość uzyskania przez cudzoziemca statusu uchodźcy zachodzi wyłącznie wtedy, kiedy wykaże, że spełnia przynajmniej jedną z przesłanek prześladowania, które w sposób wyczerpujący zostały zawarte w treści art. 1A Konwencji sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. Przesłanki te zostały powtórzone w treści art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie – cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. W dalszej części tego artykułu określono pojęcie prześladowania oraz wskazano przykładowo jego formy. W art. 15 ustawy o ochronie, ustawodawca postanowił, że cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego – i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Art. 48 ust 1. ustawy o ochronie, stanowi, że w przypadku gdy wnioskodawcy lub osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje, odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się ponadto o udzieleniu: ochrony uzupełniającej z przyczyn, o których mowa w art. 15, jeżeli nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 20, albo zgody na pobyt tolerowany z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a, jeżeli nie istnieją okoliczności określone w art. 97 ust. 1a. Ponadto treść art. 97 ust. 1 ustawy o ochronie, określa warunki w jakich na wypadek grożącemu cudzoziemcowi wydalenia udziela mu się zgody na pobyt tolerowany. Z kolei art. 48 ust. 2 ustawy o ochronie stanowi, że w przypadku gdy nie istnieją okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej albo zgody na pobyt tolerowany, w decyzji, w której odmawia się nadania statusu uchodźcy wnioskodawcy lub osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje, orzeka się o ich wydaleniu. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 4 ustawy o ochronie – do postępowań w sprawach uregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z zasadami zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, organ powinien mieć na uwadze zasadę prawdy obiektywnej tzw. słusznego interesu obywatela (art. 7 k.p.a.), zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.), a także zasadę oficjalności postępowania dowodowego (art. 77 k.p.a.). Mając na uwadze powyższe unormowania procesowe i materialne, wskazać należy, iż aby organ mógł zbadać i rozważyć w stosunku do cudzoziemca zastosowanie jednej z przewidzianych form ochrony, musi w sprawie dokładnie i wszechstronnie ustalić stan faktyczny, co w sprawie – zdaniem Sądu – w sposób dostateczny nie zostało dokonane i co słusznie zarzuca skarżący. Niedostateczne wyjaśnienie sprawy polega na pominięciu przez organ następujących okoliczności. Po pierwsze – organ odstąpił od przesłuchania żony skarżącego – G. V. i to pomimo tego, iż taki wniosek o przesłuchanie na etapie postępowania odwoławczego pismem z [...] listopada 2011 r. został złożony. Podkreślić należy, iż z wniosku o przesłuchanie wynika, że skarżąca chciała odnieść się do okoliczności o jakich mówił jej mąż. Organ odwoławczy nie może z góry zakładać – jak to zrobił w zaskarżonej decyzji – iż będą to zeznania nic nie wnoszące, bez znaczenia dla wyjaśnienia sprawy. Po drugie – biorąc pod uwagę treść protokołów przesłuchań skarżącego z [...] września 2009 r. i [...] grudnia 2009 r. należy zwrócić uwagę na rozbieżności w wyjaśnieniach skarżącego. W protokole z [...] września 2009 r. skarżący zeznał, iż "Bili mnie rękami, nogami, bronią, miałem złamane lewe biodro." (por. str. 5 prot. przes. k. 43 akt adm.). Natomiast w protokole przesłuchania z [...] grudnia 2009 r. skarżący potwierdza fakt pobicia lecz nie wspomina o złamaniu biodra. Ta okoliczność powinna zostać wyjaśniona, zważywszy na to, że w przypadku złamania biodra skarżący zapewne musiał korzystać z opieki lekarskiej i może posiadać dokumentację lekarską, a skarżący – jak wynika z akt sprawy – przywiózł ze sobą dużą ilość dokumentów. Wyjaśnienie tych rozbieżności w zeznaniach może być istotne w kontekście oceny wiarygodności skarżącego. Po trzecie – organ powinien dołączyć do akt sprawy całość przetłumaczonego artykułu M.K. "[...]?" z [...] października 2009 r. o jakim mowa w przypisie 10 do informacji "[...]" z [...] lipca 2010 r. z którego wynika, że [...] (por. k 170 akt adm.). Do końcowego wyjaśnienia sprawy wydaje się konieczne zbadanie, w jakim kontekście i dlaczego w tym artykule znalazło się nazwisko skarżącego. Przy czym wspomnieć należy, iż choć z raportów znajdujących się w aktach sprawy brak jest informacji o [...], to jednak zdarzają się przypadki udzielania azylu obywatelom G., czego ilustracją jest przypadek I.O. byłego [...], który w [...] r. otrzymał azyl polityczny [...] i na którego skarżący powołał się w protokole przesłuchania z [...] września 2009 r. (por. k. 40 akt adm.). Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 86 i art. 107 § 3 k.p.a. za trafne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ drugiej instancji powinien przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe o jakim mowa w wyżej powołanych punktach. Dopiero tak przeprowadzone postępowanie da pełną podstawę do oceny, czy w stosunku do cudzoziemca zachodzą podstawy do udzielenia mu i jego rodzinie jakiejkolwiek formy ochrony przewidzianej przez przepisy ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a tym samym czy w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) należało orzec jak w pkt 1 i 3 wyroku, o zasądzeniu kosztów postępowania (pkt 2) postanowiono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło