V SA/Wa 50/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2012 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników uchyla zaskarżoną decyzję Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...] orzekł o odpowiedzialności W. G. za zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników jej brata R. P. na okres od dnia 3 kwietnia 1999 r. do dnia 3 kwietnia 2004 r. w kwocie 6700,50 zł, w tym odsetki za zwłokę liczona do dnia 30 lipca 2004 r. w kwocie 2343,60 zł. Z treści w/w decyzji wynika że na powyższą zaległość składa się: - kwota 2343,60 zł na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie - kwota 4356,90 zł na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Z akt sprawy wynika że powyższa decyzja stała się ostateczna albowiem W. G. nie zaskarżyła jej. Następnie w dniu [...] września 2011 r. Prezes KRUS wydał decyzję ([...]) mocą której odmówił W. G. umorzenia należności głównej w kwocie 4356,90 zł stanowiącej zaległość z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe, oraz umorzył 100% odsetek na dzień wpływu wniosku tj. kwotę: 2349,50. W uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia przywołano art. 41a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz podkreślono że w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono okoliczności mających wpływ na umorzenie całej należności. Z akt sprawy wynika bowiem że W. G. jest spadkobiercą gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,15 ha (1,48 ha przel.). Gospodarstwo to jest zadłużone. W jego skład wchodzą nie uprawiane od kilku lat pola i łąki oraz budynki w złym stanie technicznym wymagające gruntownego remontu. Podkreślono jednocześnie że podjęte rozstrzygnięcie uwzględnia trudną sytuację materialną i rodzinną wnioskodawczyni. Po rozpatrzeniu wniosku W. G. o ponowne rozpoznanie sprawy Prezes KRUS decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. ([...]) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2011 r, a w jej uzasadnieniu podniósł iż wnioskodawczyni przyjęła odpowiedzialność za długi po swoim zmarłym bracie. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika iż pobiera ona świadczenia emerytalne z ZUS w kwocie 1155,78 zł, zaś miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego wynosi 281,99 zł. Ponadto ustalono że W. G. pobiera od roku 2004 dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych. Podkreślono jednocześnie że do podania o umorzenie należności zostały dołączone dokumenty potwierdzające zły stan zdrowia wnioskodawczyni, jednakże przedłożona dokumentacja medyczna wskazuje iż leczy się ona w placówce publicznej służby zdrowia za co nie ponosi kosztów. W ocenie organu zainteresowana posiada wystarczający dochód na uregulowanie należności w dogodnym dla siebie układzie ratalnym. Decyzję z dnia [...] listopada 2011 r. zaskarżyła W. G. wnosząc o jej uchylenie. W treści skargi podkreślono m.in. że należności obciążające skarżącą dotyczą okresu od roku 1999, a zatem nie mogą być dochodzone z uwagi na dziesięcioletni okres przedawnienia tego typu roszczeń. W związku z tym skarżąca podnosi zarzut przedawnienia. Przyznaje również że pobiera dopłaty do gruntów rolnych nie wskazując jednocześnie ich wysokości. Jej zdaniem organ nie wziął pod uwagę kosztów leczenia oraz utrzymania jakie musi ponosić, a także tego że nie wypłacono jej zasiłku pogrzebowego należnego w związku ze śmiercią brata R. P. Wskazuje wreszcie na błędne ustalenia organu dotyczące dziedziczenia gospodarstwa po bracie Ryszardzie. Otóż gospodarstwo to zostało odziedziczone w ¾ częściach po matce skarżącej zaś w pozostałej części po bracie tj. w ¼ części. Już więc choćby z tego tylko powodu zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddaleniu i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Wniesienie skargi skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Na wstępie podkreślić jednak należy, że nie wszystkie argumenty podniesienia przez skarżącą zasługują na aprobatę. Zakres odpowiedzialności finansowej skarżącej wynika z decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. ([...]). Jak wynika z akt sprawy decyzja ta nie została zaskarżona. Stała się więc ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym. W związku z tym argumenty skarżącej dotyczące przedawnienia należności bądź też jej potrącenia ze względu na brak wypłaty zasiłku pogrzebowego nie mają znaczenia w sprawie niniejszej. Skarżąca mogła je ewentualnie podnosić w postępowaniu zakończonym decyzją orzekającą o jej odpowiedzialności za zaległość z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powstałe wskutek braku ich uiszczenia przez brata R. Jak już jednak nadmieniono wcześniej zgodziła się ona z decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Za zasadny uznać należy natomiast zarzut (chociaż nie wyrażony wprost) braku należytego wyjaśnienia sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącej. Orzekając po raz pierwszy organ stwierdził że sytuacja ta jest trudna i dlatego skutkowała wydaniem decyzji takiej a nie innej treści. Podkreślenia wymaga jednak to że organ nie opisał jej choćby jednym zdaniem. Z kolei rozstrzygając po raz drugi podniósł że skarżąca pobiera emeryturę z ZUS w kwocie 1158,78 zł. Nie wyjaśnił jednak czy świadczenie to przeznacza na własne utrzymanie, czy tez prowadzi gospodarstwo domowe z inną osobą (osobami), a jeśli tak to jakie są dochody tej osoby (osób). Z odpowiedzi na skargę wynika że powyższa kwota stanowi źródło utrzymania skarżącej i jej małżonka. Gdyby tak istotnie było to twierdzenie jakoby skarżąca mogła spłacić zaległość brata ratalnie byłoby co najmniej kontrowersyjne. Organ nie zbadał bowiem tego jakie są koszty utrzymania ponoszone przez skarżąca i jej męża, nadto jakie koszty przeznacza ona (i ewentualnie jej mąż) na leczenie. Jest to o tyle zastanawiające że organ przyznaje z jednej strony że skarżąca udokumentowała swój zły stan zdrowia dokumentacją lekarską, z drugiej zaś wskazuje że w związku z tym iż dokumentacja ta pochodzi z publicznych placówek służby zdrowia to leczenie nie wiąże się z żadnymi kosztami. Powyższe zdaje nie wskazywać iż zdaniem organu skarżąca nie musi przyjmować żadnych lekarstw. Jeśli jednak organ w istocie prezentuje takie stanowisko to winien je należycie umotywować. Nie wiadomo również na jakich dowodach organ oparł się twierdząc iż miesięczny dochód z gospodarstwa strony wynosi 281,99 zł. Nie określono także wysokości otrzymywanych przez skarżącą dopłat bezpośrednich mimo tego iż organ fakt ten eksponuje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wszystko to o czym wyżej mowa uzasadnia twierdzenie iż w postępowaniu przed organem doszło do naruszenia art. 7 i77 § 1 kpa. Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę powyższe uwarunkowania. Należy jednocześnie podkreślić że niewystarczające ustalenia faktyczne powodują iż na obecnym etapie postępowania nie sposób kategorycznie przesądzić czy skarżąca powinna skorzystać z dobrodziejstwa umorzenia należności przewidzianego w art. 41a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. nr 50 z 2008 r. poz. 291-tekst jedn. ze zm.) Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. e ppsa.