V SA/Wa 500/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Asesor WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant - Aneta Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2007 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] z [...] lutego 2006 r.; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala; 3. stwierdza, że zaskarżone postanowienie w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Skarżący - S. B. - wnioskiem z 23 listopada 2005 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek ZUS z uwagi na trudną sytuację materialną. Rozpatrując powyższy wniosek [...] lutego 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał dwie decyzje: nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika. W decyzji nr [...] r. pouczono skarżącego o możliwości złożenia odwołania od tej decyzji do Sądu Okręgowego - Sądu Ubezpieczeń Społecznych w L., natomiast w decyzji nr [...] pouczono skarżącego o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Powyższe decyzje zostały doręczone skarżącemu 14 lutego 2006 r. Skarżący pismem z 14 marca 2006 r. złożył odwołanie do Sądu Okręgowego - Sądu Ubezpieczeń Społecznych w L. od decyzji nr [...], który postanowieniem z [...] kwietnia 2006 r. sygn. akt [...] odrzucił odwołanie skarżącego ze względu na niedopuszczalność drogi sądowej. Następnie na skutek zażalenia skarżącego Sąd Apelacyjny w L. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z [...] czerwca 2006 r. sygn. akt [...] oddalił zażalenie. Postanowienie Sądu Apelacyjnego w L. zostało doręczone skarżącemu 7 lipca 2006 r. Skarżący pismem z 17 lipca 2006 r. (nadanym 19 lipca 2006 r.) zwrócił się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] z [...] lutego 2006 r., równocześnie wniósł o przywrócenie terminu do jego złożenia z uwagi na błędne pouczenie w decyzji, wskazujące drogę odwoławczą do sądu powszechnego. Postanowieniem z [...] października 2006 r. nr [...] Prezes ZUS, wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.; dalej: "u.s.u.s.") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzjami nr [...] i [...] z [...] lutego 2006 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, od decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W związku z tym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie z art. 129 § 1 i 2 k.p.a., wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Prezes ZUS wskazał, że postanowienie Sądu Apelacyjnego w L. z [...] czerwca 2006 r. sygn. akt [...] zostało doręczone skarżącemu 7 lipca 2006 r., a zatem należy uznać, iż w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu. Skarżący z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zwrócił się 21 lipca 2006 r., a więc znacznie uchybił terminowi określonemu w art. 58 § 2 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie skarżący zarzucił, iż zostało wydane przez pracownika podlegającego wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz naruszenie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. poprzez niezastosowanie tego przepisu, jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W motywach skargi skarżący podniósł, iż zaskarżone postanowienie zostało podpisane z upoważnienia Prezesa ZUS przez Dyrektora Oddziału ZUS w L. A. P., tymczasem decyzje Oddziału ZUS w L. były podpisane w imieniu ww. Dyrektora przez podległych mu pracowników. Sytuacja taka - zdaniem skarżącego - jest niezgodna z prawem, ponieważ narusza art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Ponadto podniósł, iż termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie powinien mu zostać przywrócony, ponieważ jego uchybienie nastąpiło na skutek błędnego pouczenia w decyzji wskazującego drogę odwoławczą do sądu powszechnego. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w uzasadnieniu postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest częściowo uzasadniona, choć Sąd podejmując rozstrzygnięcie oparł się na powodach innych niż w niej wskazane. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a., m.in. w przypadku, gdy decyzja (postanowienie) została wydana z rażącym naruszeniem prawa (156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W niniejszej sprawie Prezes ZUS zaskarżonym postanowieniem odmówił przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co do dwóch decyzji - nr [...] i [...] z [...] lutego 2006 r. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby skarżący w ogóle wnosił o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy co do decyzji nr [...] r. W decyzji nr [...] r. z [...] lutego 2006 r. prawidłowo pouczono skarżącego o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa ZUS (k. 5 akt adm.) i w akt sprawy brak jest informacji, aby taki wniosek został złożony. Natomiast z treści wniosku skarżącego z 17 lipca 2006 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy wyraźnie wynika, że wniosek ten dotyczy jedynie decyzji nr [...] r. i co dowodzi załączona kserokopii tej decyzji do wniosku (k. 13 akt adm.). Tak więc Prezes ZUS rozpoznając nieistniejący wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczący decyzji nr [...] z [...] lutego 2006 r. rażąco naruszył prawo i Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w tej części stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdził o wstrzymaniu jego wykonania w uchylonej części. W pozostałym zakresie zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i skarga podlega oddalaniu. W myśl art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. przywrócenie terminu uzależnione jest od wystąpienia czterech przesłanek, które muszą wystąpić łącznie - strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (w przedmiotowej sprawie wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przy czym niespełnienie choćby jednej z nich, przy równoczesnym dopełnieniu innych przesądza o niedopuszczalności przywrócenia terminu. W niniejszej sprawie skarżący nie wypełnił przesłanki dotyczącej wniesienia wniosku w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Trafnie organ przyjął, iż momentem w którym ustała przyczyna uchybienia terminu był dzień doręczenia skarżącemu postanowienia Sądu Apelacyjnego w L. z [...] czerwca 2006 r. sygn. akt [...] tj. 7 lipca 2006 r. (k. 18 akt adm.) w którym skarżący ostatecznie dowiedział, iż na decyzję ZUS służy mu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa ZUS. Od tej daty biegł więc siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten został złożony 19 lipca 2006 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) tj. z uchybieniem określonego wyżej terminu (k. 14 akt adm.). Odnosząc się do zarzutu skargi, iż uchybienie terminu przez skarżącego nastąpiło na skutek błędnego pouczenia w decyzji, co stanowić powinno podstawę do przywrócenia terminu Sąd zauważa, iż takiej sytuacji w istocie błędne pouczenie w decyzji o sposobie zaskarżenia decyzji stanowi podstawę do przywrócenia terminu, jednakże warunkiem niezbędnym do jego przywrócenia będzie złożenia wniosku w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a ten jak wskazano wyżej został przekroczony. Sąd nie uznał także za zasadny zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., w myśl - którego pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączaniu od udziału w postępowaniu w sprawie w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie decyzję nr [...] z [...] lutego 2006 r. podpisał z upoważnienia Dyrektora Z-ca Dyrektora D. M., natomiast zaskarżone postanowienie Dyrektor A. P. Zdaniem Sądu sam fakt podległości służbowej nie stanowi przesłanki do zastosowania art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Tym bardziej, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywano także na brak potrzeby wyłączenia organu lub pracownika w sytuacji podpisania decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę, która podpisała decyzję wydaną w pierwszej instancji, co nie stanowi naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż postępowanie w trybie art. 127 § 3 k.p.a. nie jest klasycznym postępowaniem dwuinstancyjnym, obejmującym działanie dwóch organów niższej i wyższej instancji (v. wyrok NSA z 22 listopada 1999 r., II SA 699/99; zob. także: teza pierwsza wyroku NSA z 23 czerwca 1999 r., IV SA 1037/97; wyrok NSA z 15 kwietnia 1999 r., II SA 291/99). Sąd nie odnosił się natomiast do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów materialnych, ponieważ przedmiotem zaskarżenia było wyłącznie postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z powodów proceduralnych. Zdaniem Sądu w świetle powyższych rozważań rozstrzygnięcie zawarte w kontrolowanym postanowieniu w części dotyczącej odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji nr [...] r. z [...] lutego 2006 r. pozostaje w zgodzie z przepisami prawa. W tym stanie rzeczy i w tej części na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną należało oddalić.