V SA/Wa 501/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2011 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez T. C. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes Agencji") nr [...] z [...] grudnia 2010r. utrzymująca w mocy decyzję własną nr [...] z [...] maja 2010r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] maja 2004r. T. C. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004r. przyznał Wnioskodawcy płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie [...] zł. Decyzja została skutecznie doręczona, a przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia [...] lutego 2005 r. Płatność z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pierwszym roku zobowiązania została udzielona do powierzchni [...] ha. Następnie T. C. złożył w dniu [...] kwietnia 2005r. w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006r. przyznał Wnioskodawcy płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie [...] zł. do powierzchni [...] ha. Decyzja została skutecznie doręczona i przyznane środki finansowe zostały przekazane na właściwy rachunek bankowy. W dniu [...] maja 2006r. T. C. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu [...] listopada 2006r. wydał decyzję Nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na mocy której przyznał T.C. płatność w kwocie [...] zł do powierzchni [...] ha. Decyzja została skutecznie doręczona i przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy. W dniu [...] maja 2007r. w Biurze Powiatowym ARiMR w S. T. C. złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych lub o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 do powierzchni [...] ha. Z uwagi na nieścisłości organ wezwał Wnioskodawcę do złożenia stosownych wyjaśnień. W odpowiedzi, w dniu [...] września 2007r. Producent rolny złożył korektę wniosku, w której zmniejszył powierzchnię użytkowaną rolniczo na działce rolnej D do [...] ha oraz na działce rolnej E do [...] ha. Ponadto Beneficjent poinformował, iż zapoznał się z "błędem ONW". Mając na uwadze powyższe Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2008r. przyznał Wnioskodawcy płatność z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do powierzchni [...] ha w kwocie [...] zł. Decyzja została skutecznie doręczona i przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia [...] czerwca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S., działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] maja 2010r. poinformował T. C. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu ONW, przyznanych mu na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004r., [...] z dnia [...] kwietnia 2006r. oraz [...] z dnia [...] listopada 2006r. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w dniu [...] maja 2010r. Prezes ARiMR decyzją Nr [...] ustalił T. C. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW w wysokości [...] zł. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na skutek wniesienia wniosku o ponownego rozpatrzenie sprawy, Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] grudnia 2010r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T.C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zarzucił organowi działanie na rzecz interesu ogólnego z pominięciem indywidualnego interesu obywatela oraz nielogiczną interpretację przepisów regulujących ONW, co doprowadziło do postawienia mu niemożliwych do spełnienia wymogów i obarczanie go odpowiedzialnością za nie swoje czyny. Podniósł, iż w sprawie nastąpiło przedawnienie i zaistniały przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przyznanych płatności. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja dotyczy obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przyznanych za lata 2004, 2005 i 2006. Decyzje w sprawie przyznania płatności ONW za rok 2004, 2005 i 2006 r. zostały wydane odpowiednio w grudniu 2004 r., w kwietniu 2006 r. i w listopadzie 2006 r. W dacie składania każdego z wniosków zasady przyznawania pomocy ONW były regulowane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów (Dz.U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), zwanym dalej rozporządzeniem. Rozporządzenie z 2004 r. zostało wydane na podstawie na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 oraz z 2004 r. Nr 42, poz. 386) . Rozporządzenie to , jak również ustawa na podstawie, której zostało wydane nie zostały uchylone i nadal obowiązują. Środki wypłacone w ramach płatności ONW za lata 2004, 2005 i 2006 pochodziły ze środków Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. W ocenie Sądu zastosowanie w sprawie zwrotu płatności ONW przyznanych za lata 2004-2006 winno mieć ww. rozporządzenie z 2004 r. prawidłowo przywołane w decyzji organu I instancji oraz w pierwszej części uzasadnienia decyzji organu II instancji, nie zaś przywołane w drugiej części uzasadnienia organu II instancji rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U.Nr 40, poz.329 ze zm.). Sąd wskazuje, że przywołanie w uzasadnieniu decyzji błędnej podstawy prawnej, w sytuacji gdy przepis właściwy istnieje i jego brzmienie jest analogiczne do przepisu błędnie przywołanego, nie miało wpływu na wynik postępowania. Zgodnie z § 2. 1. rozporządzenia płatności ONW udzielało się producentowi rolnemu który zobowiązał się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999), tzn. producentowi rolnemu, który zobowiązał się między innymi do podjęcia i prowadzenia działalności rolniczej na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego. Jak wynika z prawidłowo ustalonego przez organy orzekające stanu [...],24 ha. W roku 2007 skarżący zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na ziemi o powierzchni [...] ha. Tę część nieruchomości przekazał innemu użytkownikowi. Składając wniosek o przyznanie płatności ONW w 2004 r. wnioskodawca podpisał oświadczenie, w którym zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i znajdujących się na obszarach ONW przez okres 5 lat od daty otrzymania pierwszej płatności z tytułu tego wsparcia. W §9 ust.3 rozporządzenia wymienione zostały przypadki zwalniające producenta rolnego z obowiązku zwrotu płatności ONW, pomimo zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na terenach ONW. Przyczyny zwalniające z obowiązku zwrotu płatności ONW to: a) długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego, b) wystąpienie klęski żywiołowej, c) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym producenta rolnego na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, d) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie rolnym producenta rolnego, e) wywłaszczenie nieruchomości, na której są położone działki rolne objęte wnioskiem, f) rozwiązanie przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone działki rolne objęte wnioskiem, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności. Żadna z wyżej wymienionych przesłanek nie wystąpiła w rozpoznanej sprawie. W §9 rozporządzenia ustanowiony został obowiązek zwrotu płatności ONW w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem. Jeżeli zaniechanie prowadzenia tej działalności nastąpiło w wyniku przeniesienia posiadania działek rolnych na rzecz innego podmiotu płatność nie podlega zwrotowi w przypadku złożenia przez wnioskodawcę kierownikowi biura powiatowego ARiMR w terminie 14 dnia od daty przeniesienia posiadania oświadczenia podmiotu na rzecz którego przeniesiono posiadanie, że: - podmiot ten zobowiązuje się do kontynuowania działalności rolniczej zgodnej z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych - oraz do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych, jaką posiadacz ten obowiązany byłby zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych w okresie objętym zobowiązaniem poprzedniego posiadacza. Jak wynika z zacytowanych wyżej przepisów rozporządzenia samo przekazanie działek rolnych innemu użytkownikowi ( przed upływem 5 lat od daty otrzymania pierwszej płatności) , nawet w sytuacji złożenia przez nowego użytkownika wniosku o przyznanie płatności ONW nie zwalnia przekazującego działki rolne z obowiązku zwrotu płatności ONW pobranych do tych działek. Do zwolnienia dotychczasowego użytkownika z obowiązku zwrotu otrzymanych płatności ONW niezbędne jest zobowiązanie się przez nowego użytkownika do przyjęcia wyżej wymienionych zobowiązań. Oświadczenia muszą być złożone w określonym terminie, tzn. w terminie 14 dni od daty przeniesienia posiadania nieruchomości rolnej. Warunek złożenia oświadczenia przez nowego użytkownika nieruchomości nie został spełniony. Przyczyny, dla których oświadczenie nie zostało złożone nie mają znaczenia. Za nieuzasadniony Sąd uznał również podniesiony w skardze zarzut przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW. Okres przedawnienia obowiązku zwrotu tych płatności wynosi 4 lata w przypadku dobrej wiary rolnika i 10 lat w przypadku jego złej wiary. Stosownie do art.49 ust.5 rozporządzenia Komisji (WE) NR 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady dla płatności z 2004 r. i art.73 ust.5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 dla płatności z 2005 i 2006 r. obowiązek zwrotu nienależnych płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do czterech lat. Skarżący, w 2004 r. podpisał zobowiązanie do prowadzenia działalności na wszystkich działkach objętych wnioskiem ONW przez okres 5 lat od daty pierwszej płatności i w każdym kolejnym wniosku podpisywał oświadczenie o podobnej treści. Odstępując od przyjętego zobowiązania skarżący zobowiązany był uzyskać dokładne informacje o konsekwencjach swojego działania i o tym czy i w jaki sposób może uwolnić się od negatywnych skutków niedotrzymania przyjętego zobowiązania. Zaniechanie tego obowiązku powoduje, że skarżącemu nie można przypisać dobrej wiary. Z wyżej omówionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zarzuty podniesione w skardze nie są uzasadnione, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.