V SA/Wa 503/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson Sędzia WSA - Beata Krajewska Asesor WSA - Marian Wolanin (spr.) Protokolant - Rafał Dul po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2007 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. I. K. z Kancelarii Adwokackiej w W. przy ul. [...] kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o 22 % podatku VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2006 r. o odmowie umorzenia M. K. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od marca 2003 r. do maja 2006 r. w łącznej wysokości wraz z odsetkami [...] zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano na brak podstaw do umorzenia zaległych należności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz.887, ze zm.), gdyż skarżąca nie wykazała, aby jej stan zdrowia i sytuacja rodzinna zmusiła ją do likwidacji działalności gospodarczej, a tym samym utraty źródeł ewentualnego dochodu. Sytuacja finansowa skarżącej w dniu orzekania o odmowie umorzenia należności nie miała charakteru trwałego, a jedynie czasowy. Niemożliwość spłaty zobowiązań z racji trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej, przy braku majątku i pozostawaniu bez pracy, nie jest wystarczającą podstawą do ich umorzenia. Prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. wyklucza również dopuszczalność umorzenia zaległych należności na podstawie art. 28 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2006 r. M. K. zarzuciła błędne przyjęcie przez ZUS braku podstaw do umorzenia jej zaległych należności na podstawie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ przedstawione przez nią dokumenty wskazują, iż jej trudna sytuacja rodzinna, zdrowotna i finansowa ma charakter trwały. Z prowadzonej działalności gospodarczej nie uzyskała żadnych dochodów, ponieważ wypadek samochodowy i długotrwałe leczenie uniemożliwiło prowadzenie tej działalności. Skarżąca samotnie wychowuje dziecko, otrzymując alimenty w kwocie [...] zł i zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł, przyznany do 31 sierpnia 2007 r. Obciążona jest również zobowiązaniami cywilnoprawnymi z tytułu zaciągniętej pożyczki na leczenie, jak również wydany został wobec niej i jej córki wyrok eksmisyjny z powodu zaległości czynszowych. W takiej sytuacji, skarżąca nie posiada wystarczających środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, dlatego uzasadnione jest umorzenie wobec niej zaległych należności z tytułu ubezpieczenia społecznego. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, przytaczając motywy zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Zgodnie bowiem z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze, zwłaszcza gdy stwierdzone przez Sąd naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją, i to niezależnie od tego, czy naruszenie to było wynikiem zamierzonego działania organu. Zaskarżona decyzja z dnia [...] października 2006 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] sierpnia 2006 r. podpisane zostały z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez Dyrektora Oddziału ZUS w L. W. S., co oznacza iż osoba ta wydała decyzję w obu instancjach. Stanowi to naruszenie art. 24 §1 pkt 5 kpa, według którego pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. W rozpatrywanej sprawie, środkiem zaskarżenia decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] sierpnia 2006 r., zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, był bowiem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra, co wyłączało osobę wydającą decyzję z dnia [...] sierpnia 2006 r. od udziału w wydaniu decyzji z dnia [...] października 2006 r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Omawiana wadliwość zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2006 r., stosownie do art. 145 §1 pkt 3 kpa, stanowi podstawę do wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją, co obligowało Sąd do jej uwzględnienia, niezależnie od zarzutów zawartych w skardze. W konsekwencji stwierdzonej wadliwości, Sąd nie mógł dokonać oceny zaskarżonej decyzji w jej materialnoprawnym zakresie, szczególnie przez pryzmat zarzutów zawartych w skardze, skoro decyzja ta nie może pozostać w obiegu prawnym z przyczyn procesowych. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy dokonać oceny prawnej aktualnego stanu faktycznego z uwzględnieniem procesowych warunków wydania decyzji z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.