V SA/Wa 503/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant - Izabela Zdzieszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2008 r. sprawy ze skargi B. S. I. Sp. z o.o. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... grudnia 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy; oddala skargę Wnioskiem z dnia 30 grudnia 2006 r. (który wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. w dniu 5 stycznia 2007 r.) ... Sp. z o.o. w W. wniosła o umorzenie należności z tytułu nieziszczonych składek: należności głównej w kwocie ... zł do wysokości ... zł oraz wszystkich naliczonych odsetek za 2003 r. W piśmie spółka wskazała, że jej sytuacja jest beznadziejna, gdyż kontrahent nie zapłacił za wykonane prace w roku 2003 i Sprawa zostanie skierowana do Sądu o zapłatę w 2004 r. Podniosła, że obecnie nie prowadzi żadnej działalności. Pismem z dnia 15 stycznia 2007 r. wezwano stronę do uzupełnienia dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. W trakcie przeprowadzonej kontroli uzyskano pełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynika, iż w dniu ... stycznia 2003 r. dokonano wpisu spółki w rejestrze przedsiębiorców pod nr KRS .. Spółka została zgłoszona jako płatnik składek do ZUS w okresie od marca 2003 r. do czerwca 2005 r. Pismem z dnia 2 marca 2007 r. spółka została poinformowana o warunkach udzielenia ulgi, prawie dostępu do akt, prawie zgłaszania dowodów oraz prawie do wypowiadania się przed wydaniem decyzji zgodnie z art. 10 i art. 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.], dalej: k.p.a. Decyzją Nr ..., wydaną w sprawie znak: ... w dniu ... lipca 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład) odmówił umorzenia należności z tytułu ubezpieczeń społecznych za okres od maja 2003 r. do czerwca 2005 r. w łącznej kwocie ... zł w części finansowanej przez płatnika, w tym z tytułu: składek - ... zł, odsetek - ... zł oraz z tytułu składek na Fundusz Pracy za okres od lutego 2004 r. do czerwca 2005 r. w łącznej kwocie ... zł., w tym z tytułu składek ... zł, zaś z tytułu odsetek ... zł. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że brak jest przesłanek do umorzenia należności wynikających z art. 28 ust 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych [Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.; powoływanej dalej jako "u.s.u.s."]. W ocenie organu stwierdzony brak majątku ruchomego i nieruchomego oraz zaprzestanie działalności z dniem 30 czerwca 2005 (zgodnie ze złożonym dokumentem ZUS ZWPA) nie mógł stanowić podstawy do umorzenia należności. Organ powołał się na przepis art. 116 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa [tj. Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz.60 z późn. zm.], dalej – Ordynacja podatkowa i stwierdził, że według wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego nr ...M. H. jako prezes zarządu spółki może odpowiadać za zaległe składki, zatem nie jest spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności. Po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego złożonym przez stronę wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu decyzją Nr ... z dnia ...grudnia 2007 r. wydaną na podstawie przepisów art. 83 ust. 4 oraz art. 28 ust. 1 u.s.u.s. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia ... lipca 2007 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s., które Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a taka sytuacja nie ma miejsca. Prezes Zakładu wskazał, że przeanalizował sytuację oraz dokumenty załączone do wniosku i stwierdził, że nie może przyjąć orzeczenia o stopniu niepełnosprawności prezesa zarządu spółki M. H. jako przesłanki do umorzenia zobowiązań spółki, gdyż stroną w toczącym się postępowaniu jest spółka posiadająca osobowość prawną, natomiast nie jest nią osoba fizyczna wchodząca w skład organu zarządzającego spółki. Organ ponownie powołał się na przepis art. 116 Ordynacji podatkowej i podkreślił, że z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, iż M. H. jako jedyny członek zarządu pełni funkcję prezesa od 27 stycznia 2003 r. Z uwagi na fakt, iż spółka w dalszym ciągu wpisana jest do rejestru przedsiębiorców, w opinii organu w każdej chwili może ona podjąć działalność, co pozwolić może na uregulowanie zobowiązań podmiotu wobec Zakładu. Od powyższej decyzji B. Sp. z o.o. w W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie zaległych składek. Skarżąca podniosła, że w dniu 12 stycznia 2004 r. sąd ... Landesgericht ... postanowieniem nr ... na wniosek ...w ... odrzucił wniosek o upadłość Building ... Sp. z o.o. w W.. Wskazała ponadto, iż przegrała w sądzie ...m Landesgericht W. spór o zapłatę faktur dotyczących dostaw i montażu i że z dniem 30 czerwca 2005 r. zaprzestała prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należne składki. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącej spółki z dnia 30 grudnia 2006 r. (wpływ do organu w dniu 5 stycznia 2007 r.), którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek wraz z odsetkami. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (treść tych przepisów przytoczona została w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji). Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. W niniejszej sprawie organ prawidłowo ocenił, że nie występuje żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności i słusznie zauważył, że brak majątku spółki nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia należności. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi, gdy sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze. Na mocy przepisu art. 31 u.s.u.s. do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio art. 116 Ordynacji podatkowej. Stosownie do treści przepisu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Zgodnie z § 2 powołanego powyżej przepisu odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. W związku z powyższym prawidłowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych w zaskarżonej decyzji stwierdził, iż M. H. jako prezes zarządu spółki (zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego nr ...) może odpowiadać za zaległe składki solidarnie ze spółką, wobec czego nie jest spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 pkt 3. Ponadto, odnośnie podniesionego w skardze zarzutu, iż sąd ... odrzucił złożony przez B. Sp. z o.o. w W. wniosek o upadłość Sąd stwierdza, że okoliczność ta nie wypełnia dyspozycji normy prawnej zawartej w przepisie art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. Cytowany przepis wskazuje bowiem na oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzenie postępowania upadłościowego z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze [Dz. U. z dnia 9 kwietnia 2003 r.], czyli przyczyn merytorycznych, natomiast w postępowaniu przed sądem ...m wydane zostało orzeczenie odrzucające wniosek skarżącej z przyczyn formalnych - braku właściwości sądu, do którego wpłynął wniosek. Sąd ... uchylił się zatem od rozpoznania sprawy, nie oceniając w ogóle, czy przyczyny do ogłoszenia upadłości zostały spełnione. Okoliczność odrzucenia wniosku o upadłość została podniesiona dopiero na etapie postępowania sądowego, lecz nie ma istotnego znaczenia dla rozpoznania sprawy. Odnosząc się do podnoszonej w skardze kwestii przegranego sporu o zapłatę faktur dotyczących dostaw i montażu Sąd uznał, iż również ten zarzut nie jest zasadny. Przegrany spór sądowy nie przesądza bowiem o spełnieniu przez spółkę przesłanki całkowitej nieściągalności. Z tych wszystkich przyczyn należy przyjąć, że ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego, a brak przesłanek zawartych w ustawie uniemożliwiał umorzenie należności. Dla ścisłości dodać należy, że wskazane wyżej przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne znajdowały odpowiednie zastosowanie także do składek na Fundusz Pracy (art. 32 u.s.u.s.). Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego – Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych istotnych dowodów strona skarżąca może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Ponadto należy podkreślić, że strona skarżąca może regulować należności ratalnie, gdyż zgodnie z art. 29 u.s.u.s. Zakład może rozłożyć należność na raty stosownie do możliwości płatniczych zobowiązanego. Odnośnie zawartego w skardze wniosku o umorzenie zaległych Sąd wyjaśnia, iż sądowa kontrola decyzji w sprawie umorzenia zaległości z tytułu składek polega wyłącznie na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, natomiast sąd administracyjny kontrolując decyzję odmawiającą umorzenia zaległości nie posiada kompetencji do nakazania organowi administracji wydania aktu administracyjnego o konkretnej treści. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.