V SA/Wa 507/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Asesor WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant - Izabela Zdzieszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2007 r. ze skargi S. R. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników. uchyla zaskarżoną decyzję S. R. wnioskiem z 31 stycznia 2006 r. zwrócił się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS) o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Wniosek uzasadnił tym, iż jest osobą samotną i chorą, nie może wykonywać żadnych prac fizycznych oraz trudną sytuację finansową. Prezes KRUS decyzją z [...] września 2006 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) rozpatrzył powyższy wniosek i odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres 03.1999 - 4.2004 w kwocie wynoszącej (na dzień złożenia wniosku) - 7.445,91 zł. W uzasadnieniu decyzji Prezes KRUS wyjaśnił, iż przy podejmowaniu decyzji nie stwierdzono okoliczności mających wpływ na umorzenie odsetek - brak zainteresowania spłatą zadłużenia. W gospodarstwie rolnym nie zaistniały żadne zdarzenia losowe mogące mieć wpływ na kondycję finansową wnioskodawcy. S. R. 20 września 2006 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku ponownie podkreślił, iż jest osobą samotną i chorą, która nie może wykonywać żadnych prac fizycznych. Do wniosku załączył: zaświadczenie lekarskie z [...] września 2006 r. o rozpoznaniu choroby [...], które to choroby maja charakter przewlekły i wymagają stałego leczenia oraz zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z [...] września 2006 r. o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej w formie zasiłków celowych. Prezes KRUS po rozpoznaniu wniosku z 20 września 2006 r. decyzją z [...] października 2006 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż przy podejmowaniu decyzji nie stwierdzono nowych okoliczności mających wpływ na umorzenie należności. Rolnik nie podejmuje próby spłaty zadłużenia. Mimo rozłożenia zaległości na raty, rolnik nie wywiązywał się z zawartego układu ratalnego. W gospodarstwie rolnym nie zaistniały żadne udokumentowane zdarzenia losowe, mogące mieć wpływ na zmianę decyzji z [...] września 2006 r. S. R. na powyższa decyzje złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniósł o umorzenie swego zadłużenia z powodu ciężkiej sytuacji bytowej i choroby. Prezes KRUS w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Rozważając sprawę we wskazanym kontekście należy uznać, że skarga jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przywołanym m.in. w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego, może: odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub części. Jak więc widać decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, może zapaść wyłącznie po wnikliwym przeanalizowaniu sprawy i rozważeniu ważnego interesu strony. Zainteresowany wskazuje, że jej ważny interes w ubieganiu się o umorzenie należności polega m.in. na tym, że jest osobą w trudnej sytuacji bytowej, samotną i chorą, która nie może pracować fizycznie. Przesłanka ta - w bardzo lakonicznej decyzji Prezesa KRUS - nie została w ogóle rozważona. Zgłoszenie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy powoduje tymczasem konieczność rozpatrzenia sprawy od nowa - przy dodatkowym uwzględnieniu nowych okoliczności, jeżeli zostały one podniesione po wydaniu decyzji w pierwszej instancji oraz odniesienia się do zarzutów zawartych w tym wniosku. Zgodnie z art. 52 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a zgodnie z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) - w sprawach uregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis art. 107 § 1 - 3 k.p.a. określa jakie elementy powinna zawierać decyzja, wskazując m.in. na obowiązek właściwego ustalenia przez organ stanu faktycznego decyzji i tego jakie fakty organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Zaskarżona decyzja nie zawiera wskazanych elementów, ponieważ nie wynika z niej jak wygląda sytuacja faktyczna wnioskodawcy (jego stan majątkowy, źródła dochodów, sytuacja zdrowotna, rodzinna). Nie odniesiono się do przedstawionego przy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia wnioskodawcy oraz zaświadczenia o pomocy społecznej z GOPS. To wszystko powoduje, że nie można uznać zaskarżonej decyzji za prawidłową. Podkreślić również należy, że z treści art. 41a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika, że Prezes KRUS może wydać decyzję o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie w całości lub części, a więc jest to decyzja polegająca na uznaniu administracyjnym. Jednakże uznaniowy charakter decyzji, nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej omówione wyżej wymogi art. 107 k.p.a. Wręcz przeciwnie, jak podkreślono wyżej, organ prowadząc postępowanie, w wyniku którego ma zostać wydana decyzja uznaniowa, ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Dokonana w postępowaniu w oparciu o art. 80 k.p.a. ocena dowodów nie może nosić cech dowolności. Wszelkie zaś istotne dla sprawy ustalenia i wnioski winny zostać zawarte w motywach podjętego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja z [...] października 2006 r. ze względu na swoje mankamenty nie pozwala na prawidłową jej ocenę przez Sąd, co powoduje, że nie może się ostać, zaś sprawa wymaga ponownego rozważenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Prezesa KRUS, ma on obowiązek w sposób pełny rozważyć sytuację materialną, życiową i zdrowotną skarżącego. W tym stanie rzeczy mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności i uznając, że doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organ, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności, w świetle art. 152 p.p.s.a., było zbędne, albowiem zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu.