V SA/Wa 508/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Cezary Kosterna, Protokolant - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2010 r. sprawy ze skargi G. O. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. B. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy). Przedmiotem skargi z 2 lutego 2010 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez G. O. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes Agencji) nr [...] znak [...] z [...]stycznia 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję własną nr [...] z [...] listopada 2008 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2004 r. G. O. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, zwanej dalej "płatnością ONW", deklarując grunty rolne o łącznej powierzchni [...] ha. Kierownik Biura decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. przyznał wnioskodawczyni płatność z tytułu ONW w wysokości [...] zł. Zawiadomieniem z dnia [...] października 2008 r. Prezes Agencji poinformował wnioskodawczynię o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych. Organ pouczył jednocześnie o prawie do czynnego udziału w postępowaniu oraz złożenia dodatkowych wyjaśnień. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] Prezes Agencji ustalił kwotę nienależnie pobranych przez G. O. płatności z tytułu ONW w wysokości [...] zł powiększoną o odsetki. W uzasadnieniu organ wskazał, iż G.O. nie dotrzymała zobowiązania prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jej posiadaniu i położonych na obszarach ONW, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Od ww. decyzji G. O. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyrażając swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia i podnosząc, iż grunty były użytkowane zgodnie z umową przez dzierżawcę, który kontynuował uprawę gruntów w takim samym wymiarze, jak ona sama. Strona wskazała, iż zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej ze względu na przejście na emeryturę rolniczą. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezes Agencji decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał m.in., że w dniu [...] marca 2006r. do Biura Powiatowego ARiMR w S. wpłynęła umowa dzierżawy z dnia [...] kwietnia 2005r. zawarta pomiędzy G. O. i J. S. oraz Oświadczenie nabywcy gospodarstwa i Oświadczenie przejmującego działki rolne, na mocy którego J. S. przejął od G. O. część zobowiązania ONW ([...]ha). W dniu [...] czerwca 2006r. wpłynęła umowa dzierżawy z dnia [...] kwietnia 2005r. zawarta pomiędzy G. O. i J. J. oraz Oświadczenie przejmującego działki rolne, na mocy którego J. J. przejął od G. O. część zobowiązania ONW ([...]ha). Dalej organ wyjaśnił, iż zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej skutkuje sankcjami przewidzianymi w § 9 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73 poz. 657, z późn. zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem ONW", który stanowi, że w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem producent rolny zwraca całą płatność ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie nastąpiło na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW. G. O. zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych objętych zobowiązaniem ONW przed upływem pięcioletniego okresu zobowiązania. Ponadto Prezes Agencji podniósł, iż wnioskodawczyni składając w Biurze Powiatowym ARiMR w N. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, podpisała oświadczenie, że: "zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", a zatem była świadoma ciążących na niej obowiązków, wynikających z przystąpienia do programu ONW. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G.O. zarzuciła organowi nieprawidłowości w ustaleniach faktycznych i prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Podniosła m.in., iż niezrozumiałym dla niej jest kwestia zmiany powierzchni działek. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, iż powierzchnia działek ewidencyjnych i powierzchnia działek użytkowanych rolniczo to dwa różne pojęcia. Powierzchnia działki rolnej może być mniejsza od powierzchni działki ewidencyjnej i nie można przy tym mówić o rozbieżnościach w powierzchni tych działek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Badając niniejszą sprawę Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, ustalenia dokonane przez organ są prawidłowe, a oparte na nich wnioski są spójne i logiczne. Zgodnie z § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia ONW płatność ONW udzielana jest producentowi rolnemu, który "zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art.14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. WE L 160 z 26.06.1999r. z późn.zm.). Przepisy te, między innymi, zobowiązywały beneficjenta do prowadzenia działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego. Konsekwencją niewłaściwego wykonania powyższego zobowiązania jest konieczność zwrotu całej płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie nastąpiło na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW (§ 9 ust.2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia ONW). Zgodnie natomiast z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 oraz Nr 227, poz. 1505), Prezes Agencji ustala w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Wypłacone skarżącej środki finansowe za rok 2004 z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-2 ustawy. Możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu płatności ONW w sytuacji zaprzestania prowadzenia działalności rolnej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy, sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy została wprowadzona na mocy § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 9 marca 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich nowelizującego rozporządzenie ONW (Dz.U. Nr 42, poz. 278). Zgodnie z powyższą nowelizacją producent rolny mógł "uwolnić się" od powyższego obowiązku, jeżeli spełnił warunki wskazane w art.9 ust.2a znowelizowanego rozporządzenia ONW, tj. dostarczył w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych, oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek. Na mocy kolejnej nowelizacji z dnia 25 kwietnia 2006r. (§2 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich nowelizującego rozporządzenie ONW (DZ.U. Nr 75, poz. 522), obowiązek zwrotu płatności w związku z zaniechaniem działalności rolniczej na obszarach ONW na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, został wyłączony również w tych przypadkach, w których przeniesienie posiadania nastąpiło przed dniem wejścia w życie przepisów tejże nowelizacji, a producent rolny złożył kierownikowi biura powiatowego ARiMR na formularzu udostępnionym przez Agencję oświadczenie przejmującego działki rolne, w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów, tj. od dnia 4 maja 2006r. do dnia 3 lipca 2006r. Zgodnie zaś z § 2 ust.2 ww. nowelizacji obowiązek zwrotu płatności ONW w związku z zaniechaniem działalności rolniczej został wyłączony również w przypadkach, jeśli podmiot, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie działek rolnych położonych na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, złożył oświadczenie, o którym mowa § 9 ust.2a pkt 2 rozporządzenia ONW, przed dniem wejścia w życie powyższej nowelizacji. Z akt sprawy wynika, iż G. O. prowadziła w 2004 r. działalność rolniczą na obszarze [...] ha (powierzchnia działek objętych wnioskiem), co oznacza, że pięcioletnie zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej obejmowało działki rolne o powierzchni [...] ha. Wnioskodawczyni zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych objętych zobowiązaniem ONW przed upływem pięcioletniego okresu zobowiązania. Do Biura Powiatowego ARiMR w S. wpłynęły kolejno Oświadczenia przejmujących działki rolne J. S. oraz J. J. obejmujące łącznie powierzchnię przejętych działek – [...] ha. A zatem pozostała powierzchnia [...] ha nie była objęta stosownym oświadczeniem i z tego tytułu skarżąca została zobowiązana do zwrotu części płatności z tytułu ONW. W ocenie Sądu, organ miał podstawy, aby jednoznacznie stwierdzić, iż nastąpiło zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni [...] ha, a tym samym niedopełnienie zobowiązania prowadzenia takiej działalności przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego. Jednocześnie powyższe skutkuje koniecznością zwrotu wypłaconych płatności ONW. Należy w tym miejscu wyjaśnić, iż powyższe różnice nie dotyczą powierzchni działek ewidencyjnych a powierzchni użytkowanych rolniczo. Powierzchnia działki rolnej może być mniejsza od powierzchni działki ewidencyjnej i nie można przy tym mówić o rozbieżnościach w powierzchni tych działek. Wynika to wyraźnie z samych deklaracji we wniosku o przyznanie pomocy złożonych przez samą stronę w odniesieniu do każdej z działek. Słusznie organ podkreślił, iż skarżąca składając w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, podpisała oświadczenie, iż zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Podpisanie takiego zobowiązania rodzi domniemanie, iż wnioskodawca był w pełni świadomy ciążących na nim obowiązków wynikających z przystąpienia do programu ONW. Reasumując - w ocenie Sądu - zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów prawa i zawiera - zgodnie z dyspozycją art.107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej kpa - wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, oparte na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekającego w sprawie organu, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art.80 kpa. Skarżąca miała zagwarantowany czynny udział w każdym stadium postępowania, a przyczyny niedotrzymania ustawowego terminu załatwienia sprawy zostały przedstawione i wyjaśnione w pismach kierowanych do strony (k 22 – 26 akt administracyjnych). Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.