V SA/Wa 509/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2011 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego; 1. oddala skargę 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. J. Z., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. J. R. złożył do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o wzruszenie dotychczasowych decyzji i przyznanie mu świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do prac przymusowych na rzecz III Rzeszy, w ramach terytorium Państwa polskiego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpoznaniu sprawy w trybie art.154 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] kwietnia 2004 r, utrzymanej w mocy decyzją z dnia [...] października 2004 r. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w wyniku czego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] lutego 2011r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. Uzasadniając decyzję organ orzekający stwierdził, że stosownie do art.154 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa może być uchylona lub zmieniona przez organ, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Stwierdził, że zmiana decyzji niewątpliwie leży w interesie strony, lecz interes strony nie może prowadzić na naruszenia prawa, co miałoby miejsce w rozpoznawanej sprawie w przypadku uwzględnienia wniosku, bowiem brak jest podstawy do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia. Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. J. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję z dnia [...] lutego 2011 r., zarzucając , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art.7-9 k.p.a. Powołał się również na swój wiek, zły stan zdrowia niską emeryturę i wysokie wydatki. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.). Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie. W rozpoznawanej sprawie bezsporny jest fakt, iż w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: Kierownik Urzędu) z dnia [...] października 2004 r. utrzymująca w mocy decyzję własną Kierownika Urzędu z dnia [...] kwietnia 2004 r. , mocą której odmówiono wnioskodawcy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej. Rozpoznając kolejny wniosek J. R. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. utrzymaną w mocy decyzją własną z dnia [...] grudnia 2005 r., odmówił zmiany ww. decyzji w trybie art.154 k.p.a. Postępowanie administracyjne wszczęte na skutek trzeciego wniosku J. R. o przyznanie ww. uprawnień zostało umorzone decyzją Kierownika Urzędu wydaną dnia [...] grudnia 2007 r. na podstawie art.105 §1 k.p.a. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] lutego 2008 r. W dniu [...] stycznia 2010 r. wpłynęło do organu pismo strony z dnia [...] stycznia 2011 r., zawierające żądanie wzruszenia dotychczasowych decyzji i przyznania wnioskodawcy świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do prac przymusowych na rzecz III Rzeszy w ramach terytorium Państwa Polskiego. Strona wskazała , że " Stosownie do Dziennika Ustaw z 23 grudnia 2009 r. nr 220,poz.1734) i art.154 k.p.a." wnosi o wznowienie postępowania i wzruszenie dotychczasowych decyzji. Uzasadniając wniosek strona powołała się na fakt deportacji do miejscowości M. na okres od kwietnia 1940 r. do stycznia 1945 r. oraz wywiezienie w tym okresie na 6 miesięcy do pracy przymusowej w K. i na okres 3 miesięcy do kopania okopów na terytorium P. We wniosku wnioskodawca napisał, że całość dokumentacji (w tym zeznania świadków) została złożona w 2003 r. Rozpoznając sprawę w pierwszej kolejności należało ocenić, czy prawidłowo postąpił organ kwalifikując pismo strony nie jako wniosek o wznowienie postępowania, ale jako wniosek o zmianę decyzji ostatecznej w trybie art.. 154 k.p.a. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 145 a) k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W takiej sytuacji skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wskazany przez wnioskodawcę w piśmie z dnia [...] stycznia 2011 r. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., którym Trybunał orzekł, że "art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395, z 1998 r. Nr 162, poz. 1118, z 1999 r. Nr 28, poz. 257, z 2001 r. Nr 154, poz. 1788, z 2003 r. Nr 110, poz. 1060 oraz z 2005 r. Nr 85, poz. 725) w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej" został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 23 grudnia 2009 r. i w tej dacie weszło w życie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Żądanie wznowienia postępowania w związku z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego można było skutecznie wnieść do dnia 23 stycznia 2010 r. Sąd , orzekając zgodnie z art.133 p.p.s.a. na podstawie akt sprawy, stwierdził, że we wniosku skarżący podniósł nową okoliczność faktyczną nie wskazywaną przez niego w poprzednich wnioskach, a mianowicie fakt wywiezienia go na roboty przymusowe w K. i do kopania okopów na teren P. Równocześnie jednak wnioskodawca wskazał, że całość dokumentacji została złożona w 2003 r., z czego wynika, iż nie powołał się na istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, bowiem wszystkie dowody były znane organowi od 2003 r. W tej sytuacji brak było podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art.145§1 pkt 5 k.p.a. Dlatego dokonany przez Kierownika Urzędu wybór rozpoznania wniosku strony zawartego w piśmie z dnia [...] stycznia 2011r. w trybie art.154 k.p.a. Sąd uznał za zgodny ze sformułowaną w art.7 k.p.a. zasadą załatwiania sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Stosownie do art. 154 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Z omawianego przepisu wynika, że do organu administracji orzekającego w sprawie należy ocena czy w konkretnej sytuacji interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za wzruszeniem decyzji ostatecznej. Postępowanie prowadzone na podstawie cytowanego przepisu jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za jej zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Również postępowanie dowodowe winno być prowadzone jedynie pod kątem ustalenia, czy za zmianą (uchyleniem) decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Odnosząc się do przesłanki słusznego interesu strony Kierownik Urzędu prawidłowo zauważył, że ten słuszny interes nie może prowadzić do obchodzenia innych przepisów prawa, tj. w niniejszej sprawie art.2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (dalej: ustawa). Przyznanie stronie wnioskowanych uprawnień, w sytuacji gdy nie spełnia ona ustawowych warunków do przyznania tych uprawnień stanowiłoby naruszenie przepisu art.1 ust.1 w zw. z art.2 pkt 2 ustawy, również w brzmieniu po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Jednym z warunków przyznania wnioskowanych przez stronę uprawnień jest deportacja. Jak prawidłowo wskazał organ orzekający, skarżący nie był deportowany, ale jako osierocone dziecko został przygarnięty przez rodzinę. W materiale dowodowym złożonym w Urzędzie do Spraw Kombatantów w 2003 r., na który powołuje się skarżący nie ma żadnych informacji o wywiezieniu na roboty poza teren M. Sąd podkreśla, że przesłanką zmiany decyzji w trybie art. 154 k.p.a. nie jest jakikolwiek interes strony, ale "słuszny interes strony". Nie może być uznany za słuszny, taki interes strony, który prowadziłby do naruszenia przepisów prawa. Jak wyżej wspomniano przyznanie stronie wnioskowanych uprawnień prowadziłoby do naruszenia przepisów ustawy. Wydanie orzeczenia sprzecznego z przepisami ustawy byłoby również sprzeczne z interesem społecznym. Sąd nie stwierdził, aby w toku postępowania prowadzonego przez Kierownika Urzędu doszło do naruszenia przepisów art.7-9 k.p.a., co zarzucił skarżący , nie wskazując jednak na czym miałoby polegać naruszenie tych przepisów. Sąd wyjaśnia , że nie może być podstawą zmiany decyzji w rozpoznawanej sprawie i przyznania wnioskowanych uprawnień trudna sytuacja zdrowotna i materialna skarżącego. Sąd zauważył błędne sformułowanie decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r., w której Kierownik Urzędu odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] kwietnia 2004 r., utrzymanej w mocy decyzją z dnia [...] października 2004 r., podczas gdy powinien był odmówić uchylenia decyzji własnej z dnia [...] października 2004 r. utrzymującej w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2004, jako że orzeczenie wydane w trybie art.154 k.p.a. dotyczy decyzji ostatecznej. Błąd ten Sąd ocenił jako nie mający znaczenia dla sprawy, ponieważ uchylenie decyzji zaskarżonej i decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. z powodu wskazanego błędu prowadziłoby do wydania decyzji poprawnie sformułowanej, ale o takich samych skutkach dla strony. Dlatego Sąd uznając, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę.