V SA/Wa 509/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia (...) stycznia 2016 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wnioskiem z dnia 30 marca 2016 r. W. K. wystąpił o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek podniósł, iż wykonanie decyzji przed ostatecznym rozstrzygnięciem skargi uczyniłoby ją bezprzedmiotową i naraziło skarżącego na poważną szkodę, co pogłębiłoby trudną sytuację życiową jego rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; zwane dalej: "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd na wniosek strony może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy ujawnione zostaną okoliczności uzasadniające jej zastosowanie, albowiem zasadą jest wykonywanie zaskarżonych aktów, zwłaszcza decyzji administracyjnych. Podkreślić jednakże trzeba, iż skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem skargi może spowodować dla niego skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie wystarcza jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonania decyzji. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie zaskarżonego orzeczenia jest uzasadnione. Twierdzenia strony o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody i niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wypadku wykonania decyzji, powinny zostać poparte dokumentami, które uwiarygodniłyby sytuację skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r. o sygn. akt II GSK 1799/11, LEX nr 965117). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przez pojęcie "znacznej szkody" należy rozumieć taką szkodę – majątkową, a także niemajątkową – która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2014 r. o sygn. akt II OSK 106/14; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak jak sama szkoda ma wystąpić po stronie wnioskodawcy, tak jej wielkość określana jako "znaczna" musi być oceniana na tle kondycji finansowej wnioskodawcy, czyli całościowej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Natomiast za "trudne do odwrócenia skutki" należy uznać skutki faktyczne lub prawne które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 27 sierpnia 2013 r. o sygn. akt I GZ 211/13, z dnia 26 listopada 2013 r. o sygn. akt II GZ 671/13; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, zdawkowe twierdzenie skarżącego, że zachodzi niebezpieczeństwo narażenia go na poważną szkodę majątkową nie prowadzi do stwierdzenia zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zauważyć należy, iż z regulacji art. 61 § 3 p.p.s.a. wyraźnie wynika, że grożąca wnioskodawcy szkoda, nie może być jakakolwiek, ale musi być znaczna. Tym samym aby uznać za prawdopodobne spełnienie omawianej przesłanki konieczne jest zestawienie wysokości żądanych do zwrotu kwot dofinansowania z sytuacją majątkową i możliwościami płatniczymi skarżącego. W tym celu skarżący winien jasno i przejrzyście zobrazować swoją sytuację finansową, a także poprzeć twierdzenia odpowiednimi dokumentami. Sąd stwierdza zatem, iż wnioskodawca wraz z wnioskiem przedstawił nie przedstawił żadnych dokumentów obrazujących stan pozostających do jego dyspozycji zasobów pieniężnych. Nie ma zatem możliwości stwierdzenia, czy w istocie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody majątkowej. Jeżeli bowiem uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu sprowadza się do kwestii związanych ze stanem majątkowym strony, to nie wystarczy tylko wykazanie, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest zła czy też, że wykonanie decyzji może negatywnie wpłynąć na kondycję finansową strony i jej rodziny, ale niezbędne jest jeszcze uprawdopodobnienie, że brak zastosowania ochrony tymczasowej w tym konkretnym przypadku spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sferze majątkowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r o sygn. akt II GZ 651/15). Warto również przywołać pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 26 stycznia 2016 r. o sygn. akt II GZ 1036/15, zgodnie z którym "skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, dlatego też w pierwszej kolejności powinien przedstawić dokumenty wskazujące na jego aktualną sytuację majątkową (np. dokumenty księgowe – bilans zysków i strat, zeznania podatkowe za ostatni kwartał, rachunki bankowe etc.) i ewentualny wpływ wykonania zaskarżonej decyzji na tę sytuację. Sąd podejmujący rozstrzygnięcie w tej kwestii musi mieć bowiem możliwość dokonania analizy oraz oceny materiału, pozwalającego zająć stanowisko co do zaistnienia ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji". Sąd podkreśla, iż – co do zasady – nawet trudna sytuacja finansowa strony nie powoduje sama przez się ziszczenia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w omawianym przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy rzecz ujmując, strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. Natomiast za wstrzymaniem wykonania aktu nie mogą przemawiać same obiektywne, przedstawione przez stronę trudności, pojawiające się w prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem w postępowaniu o udzielenie ochrony tymczasowej badany jest wpływ wykonania zaskarżonego aktu na sytuację majątkową strony, a nie wpływ na tą sytuację jakichkolwiek innych czynników (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2013 r. o sygn. akt I FZ 15/13). Sąd zwraca także uwagę, że chociaż w art. 61 § 3 p.p.s.a. mowa jest jedynie o uprawdopodobnieniu okoliczności wymienionych w tym przepisie, nie oznacza to, iż samo przekonanie strony skarżącej, że wykonanie decyzji wywoła szczególnie niekorzystne konsekwencje jest wystarczające do tego, aby wniosek został uwzględniony. Bez dokładnego przedstawienia sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy nie jest możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, bądź trudne do odwrócenia skutki. Niezależnie od tego, za uwzględnieniem wniosku nie może przemawiać również twierdzenie wnioskodawcy, zgodnie z którym, wykonanie decyzji przed "ostatecznym rozstrzygnięciem skargi" uczyniłoby ją bezprzedmiotową. Podnieść należy, iż teza ta nie dowodzi ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a., a ponadto, na tym etapie postępowania, sąd nie dokonuje oceny legalności decyzji będącej przedmiotem skargi. Gdyby natomiast argumentację skarżącego w tym zakresie odnosić do przesłanki "niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków", to nie zasługuje ona na uwzględnienie. Wskazać bowiem należy na ugruntowane już stanowisko sądów administracyjnych odnoszące się do możliwości wstrzymywania decyzji nakładających na stronę obowiązek zwrotu określonej należności pieniężnej. Mianowicie, w orzecznictwie akcentuje się, że wykonanie decyzji pociągającej za sobą konieczność uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma bowiem charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji, uiszczona należność podlega zwrotowi. Podnosi się przy tym, iż rodzaj nałożonego obowiązku, nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne z natury rzeczy przecież odwracalnego. Stanowisko takie zostało przedstawione w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r. o sygn. akt. GZ 138/04, w którym dodatkowo wskazano, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, istnieje oczywista możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Wskazać ponadto należy, iż w orzecznictwie podkreśla się również, że bez znaczenia jest przy tym kwestia skomplikowanego charakteru odzyskania uiszczonych kwot i czasu ich odzyskania, gdyż w wypadku pozytywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia będą jej przysługiwały określone środki prawne, które doprowadzą do zwrotu przez organ zapłaconych należności, w tym również z odsetkami (por. postanowienia NSA: z dnia 27 stycznia 2016 o sygn. akt II GZ 1027/15; z dnia 17 lutego 2016 r. o sygn. akt II GZ 108/16; z dnia 17 marca 2016 r. o sygn. akt II GZ 211/16). Skoro więc skarżący nie wykazał, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu przez zaskarżoną decyzję znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków – na mocy art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 61 § 5 p.p.s.a. – Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.