V SA/Wa 51/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA -Barbara Wasilewska, Sędzia NSA -Małgorzata Dałkowska-Szary (spr.), Asesor WSA -Danuta Dopierała, Protokolant -Anna Michałowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych , w wyniku złożonego przez A. W. - Skarżącego w niniejszej sprawie, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...], którą odmówiono umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że A. W. od dnia [...].07.1995r. prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji nr [...] w zakresie "[...]"; równocześnie od [...].06.1996r. płatnik prowadzi działalność na zasadzie spółki cywilnej, nr wpisu [...] w zakresie "[...]". Od dnia 01.09.2001 r. płatnik w świetle obowiązujących przepisów winien opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne zarówno z tytułu działalności prowadzonej na własny rachunek i w spółce cywilnej. Decyzją z dnia [...].05.2005r., Nr [...] ZUS wymierzył A. W. składkę na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 09/2001 r. do 03/2005r. w kwocie 5.346,74 PLN plus odsetki naliczone do dnia wydania decyzji w kwocie l 383,90 PLN. W dniu 06.06.2005r. płatnik złożył odwołanie od w/w decyzji wnosząc o umorzenie. Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia [...].11.2005r. , sygn. akt [...] oddalił odwołanie, jednocześnie przekazał do Zakładu sprawę odwołującego o umorzenie składek na ubezpieczenie zdrowotne. Płatnik w uzupełnieniu sprawy, pismem z dnia 25.04.2006r. ponownie zwrócił się o umorzenie składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 09/2001 r. do 03/2005r. W dniu 27.04.2006r. A. W. złożył korygujące dokumenty rozliczeniowe za miesiące od 09/2001 r. do 03/2005r. wykazując w nich podwójną składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Organ stwierdził, że w wyniku dokonanej korekty dokumentów rozliczeniowych aktualny stan zaległości dotyczy miesięcy: 09/2003-04/2004, 06/2004-01/2005, 03/2005, 12/2005, 03/2006 i wynosi 3 522,99 PLN plus należne odsetki do dnia wpłaty. Z dokumentacji przedłożonej przez zobowiązanego wynika, iż posiada samochód osobowy marki [...], rok produkcji 1992. Dłużnik posiada nieruchomość, [...] w której dokonano wpisu hipoteki z tytułu kredytu. W roku 2004 osiągnął przychód z działalności w wysokości [...] PLN. Obecnie zobowiązany prowadzi nadal działalność gospodarczą. Po przeanalizowaniu dokumentów zebranych w sprawie, a w szczególności dotyczących sytuacji materialnej i finansowej zobowiązanego, Zakład stwierdził, że nie zachodzą żadne z przesłanek określonych ustawą z dnia 13.10.1998r. o s.u.s. oraz rozporządzeniem Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31. 07. 2003r. Przedstawione przez płatnika argumenty i okoliczności nie stanowią w ocenie Zakładu wystarczającej podstawy do umorzenia zaległości z tytułu składek a ich rozmiar nie wynika z nagłych, losowych okoliczności. Z tych względów organ I instancji decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. , działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 , art. 28 ust. 1 - 3a i 3b oraz art. 32 u.s.u.s. stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia ww. należności. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy A. W. wniósł o umorzenie składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 09.2001r, do 03.2005r. w kwocie 5.346,74 zl z odsetkami i zarzucił, że nie czuje się winny zaistniałej sytuacji, bowiem Kierownik Inspektoratu ZUS w O. wydał w dniach 20.05.2001, 18.06.2002r., 10.06.2003r. zaświadczenia, że skarżący jest zwolniony z opłacenia składek z tytułu prowadzonej działalności w Zakładzie [...] w G. koło R. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. wydaną na podstawie przepisu art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 137, poz.887 ze zm. ) w zw. z art. 138 § 1 ust. 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Prezes podzielił stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie wykazano istnienia przesłanek z art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. do umorzenia należności z tytułu składek, a przedstawione przez płatnika argumenty i okoliczności nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia zaległości ... W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. W. podniósł, że Inspektorat ZUS w O. posiada dowody na okoliczność zwolnienia skarżącego z płacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz dokumenty informujące o nie zaleganiu przez dłużnika z płaceniem składek na ubezpieczenie społeczne. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Przedmiotem rozpoznania przez organy ZUS w niniejszej sprawie był wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne wymierzonych decyzją ZUS z dnia [...].05.2005r. nr [...] wraz z odsetkami. Bezsporne jest, że odwołanie skarżącego od tej decyzji zostało oddalone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...]. z dnia [...].11.2005 r. sygn. akt [...]. Uzasadniając wniosek o umorzenie ww należności skarżący podał, że " na polecenie Kierownika Inspektoratu ZUS w O. wyrejestrowałem się z drugiej działalności w dn. [...].05.2001 r. Na tej podstawie otrzymywałem zaświadczenia o zwolnieniu składek z prowadzenia drugiej działalność gospodarczej. Dodatkowo w grudniu każdego roku otrzymywałem z ZUS pisma o niezaleganiu opłacanych składek. Wobec powyższego proszę o umorzenie mi składek." Również we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 02.08.2006 r. kwestionował jedynie zasadność wymierzenia przez organy rentowe składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (treść tych przepisów przytoczona została w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji). Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec Skarżącego. Skarżący nawet nie twierdził, aby takie przypadki zachodziły. Organy orzekające wskazały, że Skarżący w sposób czynny prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi określone dochody Z dokumentacji przedłożonej przez zobowiązanego wynika, iż posiada samochód osobowy marki [...], rok produkcji 1992. Dłużnik posiada nieruchomość, [...] w której dokonano wpisu hipoteki z tytułu kredytu. W roku 2004 osiągnął przychód z działalności w wysokości [...] PLN. Nie było zatem pozbawione podstaw twierdzenia organu, iż w takim stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że istnieje stan całkowitej nieściągalności. Sam Skarżący nie próbował przy tym w ogóle wykazywać, iż spełniona została przesłanka całkowitej nieściągalności. W ocenie Sądu prawidłowo zatem zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do Skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Skarżący w toku postępowania tych okoliczności nie powoływał ani nie wykazywał. W tej sytuacji stwierdzić należy, że ustalenia i wnioski, jakie poczyniono przy wydawaniu decyzji mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa), jak i prawa materialnego. Brak istnienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 1- 3a u. s.u.s. i ww. rozporządzeniu uniemożliwiał umorzenie należności. Dodać należy, że wskazane wyżej przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne znajdowały odpowiednie zastosowanie także do składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.). Przy ocenie prawnej zaskarżonej decyzji nie mogły mieć natomiast żadnego znaczenia podnoszone przez Skarżącego w skardze i w toku postępowania administracyjnego przyczyny oraz okoliczności związane z powstaniem przedmiotowego zadłużenia. Sprawa odpowiedzialności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, jak wynika z akt sprawy, została rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu i poddana stosownej kontroli sądu. Nie mogła zatem podlegać ani badaniu, ani kwestionowaniu w tym postępowaniu sądowym. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.