V SA/Wa 510/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2009 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia ...czerwca 2008 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę Przedmiotem skargi złożonej przez J. N. jest decyzja Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa W W. z dnia ... czerwca 2008 r., nr ..., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia ... maja 2008 r., nr ..., odmawiająca przyznania J. N. płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2006. W dniu ... maja 2006r. J. N. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006. Orzekając w sprawie decyzją z dnia ... kwietnia 2007r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. przyznał wnioskodawcy płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na rok 2006 i jednocześnie decyzją z tej samej daty nr ... odmówił przyznania płatności ONW na rok 2006r. Rozpatrując sprawę na skutek złożonego w sprawie odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją z dnia ... listopada 2007r. nr ... uchylił w całości rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające przyznania płatności ONW na rok 2006r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że ze względu na konieczność przesłuchania stron i przeprowadzenia innych dowodów zasadne będzie przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Ponownie orzekając w sprawie, po przeprowadzeniu stosownej rozprawy administracyjnej, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia ... maja 2008r. nr ... odmówił J. N. przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006. W uzasadnieniu decyzji organ powołując § 2 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania wyjaśnił, że podstawowymi przesłankami wymaganymi do uzyskania płatności ONW są m.in. wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych, a działalność ta jest prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE. Organ podniósł również, że grunty oznaczone numerami [...] położone w obrębie wsi N., gm. O. zostały wydzierżawione w ...r. przez A. Ż. J.i J. małżonkom N., na okres ... lat. W ...r. grunty te zostały przekazane na własność A. i J. małżonkom N. oraz J. N., co skutkowało tym, że dzierżawcy nigdy nie zrealizowali skutecznie swoich praw wynikających z zawartej umowy dzierżawy. Dalej wyjaśniono, że głównym zadaniem organu było ustalenie w sprawie faktycznego użytkownika spornych gruntów bowiem posiadanie, w rozumieniu ustawy z dnia 18.12.2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, należy definiować jako faktyczną produkcję rolną, rzeczywiste korzystanie z rzeczy. Postępowanie wyjaśniające wykazało natomiast, że faktycznym użytkownikiem spornych nieruchomości jest A. N. wraz z małżonką J. N. Tym samym, w ocenie Kierownika Biura, z uwagi na różnicę przekraczającą 20% pomiędzy zadeklarowaną we wniosku powierzchnią działek rolnych zgłoszonych do płatności ONW a obszarem stwierdzonym należało odmówić J. N. powyższej płatności. Po rozpatrzeniu wniesionego w sprawie odwołania Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z dnia ...czerwca 2008r. nr ... utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O., uznając w świetle ustalonych okoliczności faktycznych i prawnych rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe, zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem, jak również pod względem celowości. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, że strona we wniosku zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych ... ha. Dalej organ odwoławczy podniósł, że spór dotyczący prawa do gruntów rolnych wymienionych we wniosku z dnia ... maja 2006r. został rozstrzygnięty przez Sąd Rejonowy w O., który wyrokiem zaocznym z dnia 23.12.2005r. sygn. akt I C 259/05 nakazał A. i J. N. wydanie J. i J. (błędnie podane przez organ: J., str. ... decyzji) N. przedmiot dzierżawy, tj. działek ewidencyjnych położonych we wsi N., oznaczonych numerami: [...]. Z uwagi jednak na treść art. 2 ustawy z dnia 18.12.2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru istotnym, w ocenie organu, stało się ustalenie faktycznego użytkownika spornych gruntów, bowiem jednolita płatność obszarowa i płatności uzupełniające przysługują producentowi rolnemu na będące w jego posiadaniu i faktycznie użytkowane, grunty rolne. W tym miejscu organ podkreślił, że z całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że faktycznym użytkownikiem spornych nieruchomości jest A. N. wraz z małżonką J. N., natomiast wnioskodawca J. N. próbuje odzyskać posiadanie, jednakże do tej pory jego starania nie przyniosły rezultatu. Nie należy tym samym do osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne, w myśl powołanej powyżej ustawy. W skardze na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... czerwca 2008r. nr ... pełnomocnik skarżącego J. N. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji wskazując jednocześnie, że decyzja ta zawiera cyt. "błędy rzeczowe mogące mieć znaczenie dla rozumienia faktów i ich interpretację". Powołując art. 2 ustawy z dnia 18.12.2003r. o dopłatach bezpośrednich (...) stwierdzono, że to skarżący wraz z małżonką był faktycznym producentem w chwili składania wniosku o dopłaty, poniósł nakłady finansowe m.in. na zakup nawozów, a tym samym niezrozumiałe jest, na jakiej podstawie płatności przyznano J., J. i A. N. W odpowiedzi na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sądy dokonują oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu materialnemu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście argumenty przedstawione w skardze, stwierdzić należy, że są one bezzasadne. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia ... czerwca 2008r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia ... maja 2008r. o odmowie J. N. przyznania płatności ONW na rok 2006. Z przepisów krajowych, w okresie będącym przedmiotem oceny w tym postępowaniu, sprawy dotyczące płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, w tym płatności ONW, były uregulowane w ustawie z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 ze zm.; zwanej dalej: ustawą o płatnościach bezpośrednich). Według art. 2 ust. 1 tej ustawy płatności ( w tym ONW) są przyznawane osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej producentem rolnym, na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Przepisy ustawy o płatnościach bezpośrednich nie definiują pojęcia posiadania. Należy podkreślić, że pojęcie posiadania z art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich nie może być interpretowane w oderwaniu od celu wprowadzenia instytucji płatności bezpośrednich do porządku prawnego. Na gruncie powołanej ustawy posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z gruntów rolnych. Tak więc pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich należy wykładać jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Zacytowany przepis mówi o posiadaniu, bez dodatkowego wskazywania, że musi być ono oparte na tytule prawnym, treść przepisu nie upoważnia do traktowania istnienia tytułu prawnego do władania gruntami rolnymi (ich posiadania) jako wyznacznika przy orzekaniu o płatnościach bezpośrednich. Posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości jest okolicznością obojętną z punktu widzenia analizowanego przepisu. Reasumując należy stwierdzić, że za wyżej opisanym rozumieniem pojęcia posiadania w świetle przepisów ustawy o płatnościach bezpośrednich przemawia fakt, iż celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, nawet jeżeli użytkują je bez tytułu prawnego. Skarżący J. N. podnosi w skardze, że wraz ze swoją małżonką był faktycznym producentem w chwili składania wniosku o dopłaty. Przeprowadzone w tym zakresie postępowanie administracyjne, w tym rozprawa administracyjna wykazało jednak, że faktycznym użytkownikiem nieruchomości, o dopłatę których wystąpiono wnioskiem z dnia ... maja 2006r. był A. N. wraz z małżonką J. N. Nie kwestionując prawa J. N. do działek ewidencyjnych nr [...] w obrębie ewidencyjnym N., gmina O. , wynikającego z zawartej w dniu ....03.1999r. pomiędzy A. Ż., a J. i J. N. umowy dzierżawy, wyjaśnić należy, iż samo legitymowanie się tytułem prawnym do posiadania nieruchomości rolnych, jak to czyni skarżący, nie może stanowić wystarczającej podstawy do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o dopłaty. Niezbędnym warunkiem, zgodnie z wyżej powołaną ustawą, jest bowiem faktyczne użytkowanie posiadanych gruntów rolnych. Skoro ustawodawca wiąże przyznanie płatności bezpośrednich z utrzymaniem gruntów w dobrej kulturze rolnej to nie sposób tego wymogu oddzielić od ich posiadania polegającego na faktycznym nimi władaniu Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy J. N. odmówiono przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, właśnie z powodu niespełnienia przesłanki posiadania gruntów rolnych w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich. Zwrócić należy nadto uwagę, iż postępowanie przed sądami powszechnymi wykazało, że wnioskodawca J. N. miał z tytułu umowy dzierżawy prawo do korzystania ze spornych nieruchomości oraz, że w 2000 roku był ich posiadaczem , o czym świadczy np. wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia 4.06.2002 roku syg.akt IC 215/01 przywracający wnioskodawcy posiadanie spornych gruntów. Reasumując Sąd wyjaśnia, iż na mocy w/w przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. J. N. nie był uprawniony do otrzymania dopłat z tytułu wspierania działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, z uwagi na to, iż nie był on faktycznym użytkownikiem spornych nieruchomości. Oceniając zgromadzony przez organ materiał dowodowy stwierdzić należy, iż rozstrzygając sprawę prawidłowo odmówiono przyznania stronie wnioskowanych płatności przyjmując, iż J. N. nie jest faktycznym użytkownikiem gruntów w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. Odmowa przyznania płatności do gruntów rolnych pozostaje bez wpływu na , niepodlegające kognicji sądu administracyjnego, prawo skarżącego do dochodzenia na drodze cywilnej roszczeń wynikających z pozbawienia go prawa posiadania gruntów rolnych przysługującego skarżącemu na podstawie podpisanej umowy dzierżawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.