V SA/Wa 513/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant - Małgorzata Sieczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2009 r. sprawy ze skargi M. Ż. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... stycznia 2009 r. nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie pomocy finansowej z budżetu UE; oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z ...stycznia 2009 r. nr ... Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dalej: Prezes ARiMR, utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E., dalej: Dyrektora Oddziału z dnia... września 2008 r. nr ... . Powyższe postanowienie Prezes ARiMR wydał na podstawie stanu faktycznego ustalonego w następujący sposób. W dniu ... czerwca 2008 r. M. Ż. złożył wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Pismem z dnia ... lipca 2008 r. Dyrektor Oddziału wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez jego uzupełnienie lub poprawienie we wskazanym zakresie. W pouczeniu wskazano, iż niedokonanie wskazanych uzupełnień lub poprawek w terminie 21 dni od daty otrzymania wezwania skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Wezwanie doręczono 11 lipca 2008 r. W dniu ... lipca 2008 r. M. Ż. złożył w Biurze Wsparcia Inwestycyjnego ...Oddziału Regionalnego ARiMR korektę wniosku wraz z załącznikami. Pismem z dnia ... września 2008 r. Dyrektor Oddziału poinformował wnioskodawcę, iż na podstawie art. 64 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm), w związku z nieusunięciem braków formalnych we wniosku w wymaganym terminie wyznaczonym w wezwaniu nr ... z dnia ... lipca 2008 r., pozostawia wniosek bez rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, iż wnioskujący nie uzupełnił do dnia 1 sierpnia 2008 r. braku w postaci dokumentu potwierdzającego posiadane przez niego kwalifikacje zawodowe. W dniu ... września 2008 r. M. Ż. złożył wniosek o ponowne postawienie jego wniosku do weryfikacji wskazując, iż niedostarczenie wymaganego dokumentu wynikało ze złej interpretacji z jego strony listy braków. Był przekonany, że skoro jest w trakcie zdobywania wykształcenia przydatnego w prowadzeniu gospodarstwa i przedstawił stosowne oświadczenie na druku udostępnionym przez ARiMR to nie może tego udokumentować żadnym innym dokumentem. Niestety już po upływie terminu dowiedział się, że tym wymaganym dokumentem jest świadectwo ukończenia przez niego szkoły średniej, pomimo, iż zawód dotychczas wyuczony nie jest zawodem związanym z prowadzeniem gospodarstwa. Obecnie posiada gospodarstwo pół roku, stara się je rozbudowywać i unowocześniać by spełniało wymogi w zakresie ochrony środowiska, higieny i dobrostanu zwierząt. Kierując się tym zamysłem w lipcu br. rozpoczął budowę nowoczesnej obory chowu bydła mlecznego. Po zakończeniu budowy jego gospodarstwo będzie spełniało wszystkie wymagane normami standardy. Do prośby załączył kopie dokumentu potwierdzającego jego kwalifikacje zawodowe. Postanowieniem z ... września 2008 r. nr ..., wydanym na podstawie art. 59 § 1 oraz w związku z art. 58 §1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm), dalej: k.p.a., Dyrektor Oddziału odmówił przywrócenia skarżącemu terminu określonego w "wezwaniu do usunięcia braków formalnych we wniosku" z dnia ... lipca 2008 r. na dokonanie czynności związanej ze złożonym wnioskiem o przyznanie pomocy z tytułu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" – uzupełnienia brakujących dokumentów. W uzasadnieniu organ wskazał, iż skarżący nie potwierdził, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Na skutek wniesionego zażalenia Prezes ARiMR wydał w dniu ... stycznia 2009r. postanowienie nr ..., którym utrzymał w mocy ww. postanowienie Dyrektora Oddziału. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, iż strona wnioskując o przywrócenie terminu na dokonanie określonych czynności powinna uprawdopodobnić brak swojej winy i uwiarygodnić swoją staranność, jak również podać argumenty odnoszące się do stanu faktycznego, z których wynikałoby, iż przeszkoda zaistniała w danej sprawie była od niej niezależna i uniemożliwiła dokonanie danych czynności do momentu skierowania prośby o przywrócenie terminu określonego w wezwaniu Dyrektora Oddziału. W ocenie organu odwoławczego uchybienie terminu na dokonanie uzupełnień do wniosku o przyznanie prawa pomocy z działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" powstało z winy M. Ż.. Strona nie wskazała żadnych obiektywnych okoliczności, które uzasadniałyby przywrócenie terminu na dokonanie czynności polegających na skompletowaniu dokumentów. Podkreślono, iż organ I instancji w pkt 4 wezwania z ... lipca 2008 r. wyszczególnił kopię dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji zawodowych wnioskodawcy, zatem nie można uwzględnić argumentu strony, iż organ wezwał do uzupełnienia dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji wyłącznie rolniczych. Ponadto z akt sprawy wynika, iż w wyznaczonym terminie strona nie dostarczyła kopii wymaganego dokumentu. Organ stwierdził, iż kompletność wniosku po uzupełnieniu dokumentów przez Stronę jest sprawdzana przez dwóch pracowników merytorycznych Oddziału Regionalnego, którzy na tę okoliczność wypełniają Kartę weryfikacji wniosku. Badając sprawę pod kątem braku winy w uchybieniu terminu na złożenie uzupełnień do wniosku przez Stronę organ zaznaczył, iż M. Ż. nie wykazał się należytą starannością w podjęciu działań zapewniających terminowe złożenie uzupełnień. W dniu ... lutego2009 r. M. Ż. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie Prezesa ARiMR z ... stycznia 2009 r. W uzasadnieniu skargi podkreślił, iż brakujący dokument uzupełnił przed upływem terminu na usunięcie braku. Istota problemu polega na tym, iż dokument złożył u innej osoby niż ta, która prowadziła sprawę. W związku z nieporozumieniem dokument nie został przekazany kompetentnej osobie w terminie, więc narusza art. 7 K.p.a. dotyczący informacji prawnej oraz wprowadza go w błąd, co do tego jak ma złożyć dokument i czy przysługuje mu prawo do potwierdzenia przyjęcia dokumentu przez Urząd Państwowy. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ustawy p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie – stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Prezesa ARiMR w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie powyższych przepisów, Sąd uznał, iż orzeczenie to jest prawidłowe, a wobec tego skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie mogło być i było jedynie postanowienie Prezesa ARiMR z ... stycznia 2009 r. wydane w kwestii proceduralnej. Postanowieniem tym utrzymano mocy postanowienie organu I instancji, które wydano na skutek wniosku skarżącego z ...września 2008 r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Ocena legalności postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do dokonania czynności opiera się przede wszystkim na zbadaniu czy prawidłowo organ administracyjny uznał, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu, określone w art. 58 §1 k.p.a., a także czy strona dochowała terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż zastosowanie instytucji przywrócenia terminu możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy zostanie bezspornie stwierdzone, iż termin został uchybiony. Tak też było w niniejszej sprawie. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie pomocy doręczono 11 lipca 2008 r., co oznacza, że 21-dniowy termin do uzupełnienia braków upływał 1 sierpnia 2008 r. Wnioskodawca dokonał korekty wniosku w dniu ... lipca 2008 r., jednakże nie przedłożył we wskazanym terminie dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji zawodowych. Wskazany dokument w postaci świadectwa ukończenia ... został złożony dopiero wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w dniu ... września 2008 r. W myśl art. 58 §1 i §2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Brak zatem którejkolwiek z tych przesłanek wyklucza przywrócenie terminu. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje występowanie trzech z ww. przesłanek, tj. złożenie wniosku o przywrócenie terminu, w przewidzianym przez prawo terminie, jak również to, że wraz z nim Skarżący dopełnił czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Sporna pozostaje natomiast kwestia uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się - zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu - z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (v. wyrok WSA w Warszawie z 29 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1559/05, LEX nr 227785). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Uchybienie terminu może być przykładowo poczytane jako zawinione przez nią, "jeśli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynności dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć" (v. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz wyd. 7, Wydawnictwo C.H. Beck., W-wa 2005, str. 334). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Jak podkreśla się w orzecznictwie, braku winy w zainteresowanego w uchybieniu terminu nie potwierdza jednak np. zwolnienie lekarskie od pracy, bowiem nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Braku winy nie stanowi również nieznajomość prawa oraz wybranie innej drogi obrony interesu prawnego (v. wyrok NSA z 4 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1243/97, wyrok NSA z 29 listopada 1997 r., sygn. akt III SA 101/96). Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W doktrynie wskazuje się, iż uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. Uprawdopodobnienie jest to zatem czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu (v. Wróbel A. Komentarz do art. 58 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.). Dokonując oceny braku winy organ administracji publicznej przyjmuje obiektywny miernik staranności, jaki można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy, gwarantując tym samym pewność stosunków procesowych. W ocenie Sądu, w świetle zaprezentowanego powyżej stanowiska doktryny i orzecznictwa odnośnie przesłanek zasadności wniosku o przywrócenie terminu oraz mając na względzie uzasadnienie przedmiotowego w sprawie wniosku, podzielić należy stanowisko organów orzekających odnośnie braku podstaw do przywrócenia terminu do dokonania czynności uzupełnienia braków wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Prawidłowo bowiem Dyrektor Oddziału oraz Prezes ARiMR uznali, iż Zainteresowany nie uprawdopodobnił w żaden sposób, iż uchybienie terminu do uzupełnienia dokumentacji wniosku o przyznanie pomocy nastąpiło bez jego winy. Z treści wniosku nie wynika, że dopełnienie obowiązku terminowego złożenia dokumentu w postaci świadectwa szkolnego było w przypadku Skarżącego niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Z pewnością takiej przeszkody nie stanowi sam fakt, niezrozumienia przez Skarżącego treści wezwania organu, jak również nie uzasadnia przywrócenia terminu młody wiek skarżącego (... lat) oraz nieznajomość procedury funkcjonowania urzędów. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.