V SA/Wa 515/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA – Krystyna Madalińska – Urbaniak po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2009 r. w sprawie ze skargi E. H. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2009r. Nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistych omyłek pisarskich; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; Pismem z dnia 13 lutego 2009 r. E. H. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2009r. Nr [...]. Zarządzeniem z dnia 22 kwietnia 2009 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi E. H. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 22 maja 2009 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz dwójką dzieci, utrzymuje się z renty inwalidzkiej w wysokości [...] złotych, zasiłku rodzinnego w wysokości [...] złotych i dochodów z gospodarstwa rolnego. Oświadczył, iż posiada dom o powierzchni [...] m2, mieszkanie o powierzchni [...] m2, stodołę, chlew oraz jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. [...] ha. Wnioskodawca stwierdził, iż nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 27 maja 2008 r. wezwano skarżącego do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 9 czerwca 2009 r. skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym podała, iż jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, natomiast wnosił o dopłaty do gruntów o powierzchni [...] ha, gdyż je uprawia, jednakże stanowią one własność matki i brata, z którymi się następnie rozlicza. Wskazał, iż uzyskuje dopłaty do gruntów, jednakże wysokości ich nie ujawnił. Sprostował również oświadczenie w ten sposób, iż posiada dom o powierzchni [...] m2 w ramach którego lokal mieszkalny zajmuje [...] m2. Wyjaśnił również, iż nie pracuje zarobkowo oraz nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów z wynajmu sprzętu rolnego. Stwierdził, iż córka obecnie zdaje maturę. Wnioskodawca mimo wezwania nie ujawnił zarówno wysokości posiadanych oszczędności, otrzymywanej pomocy i stanu rachunku oraz nie nadesłał wyciągu z rachunku bankowego, odcinka renty, zaświadczenia wskazującego wysokość uzyskiwanych dochodów z gospodarstwa rolnego, odpisu zeznania podatkowego. Wskazał także, iż miesięcznie ponosi wydatki w kwocie [...] złotych. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż oświadczenie zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF, było niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Referendarz Sądowy z uwagi na nie wykonanie wezwania przez wnioskodawcę w zakreślonym terminie uznał, iż nie wykazał on, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Zaznaczył, iż skarżący mimo wezwania zarówno nie złożył wystarczających oświadczeń, np. odnoszących się do wielkości posiadanych oszczędności, jak i również nie złożył żądanych dokumentów. Wskazał iż z treści dodatkowego oświadczenia wynika, iż zainteresowany posiada oszczędności, których wysokości nie ujawnił. Pokreślił, iż brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wykluczył dokonanie oceny zaistnienia przesłanek uprawniających do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 29 czerwca 2009 r. skarżący złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 czerwca 2009 r. W uzasadnieniu pisma wskazał, iż zgromadził kwotę 10.000 złotych w celu pokrycia kosztów studiów jego [...]. Zaznaczył, iż sam wychowuje swoje dzieci. Ponadto podkreślił, iż jego sytuacja materialna nie pozwala na ,,zbędne wydatki’’ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. Mając na uwadze powyższe, Sąd przeanalizował wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF w dniu 22 maja 2009 r. z uwzględnieniem zarówno obciążeń finansowych, jakie skarżący będzie obowiązany ponieść w postępowaniu jak i jego możliwości finansowych. W odniesieniu do drugiego z przedstawionych aspektów rozpatrywania wniosku, istotnym w ocenie Sądu jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe strony, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy. Rozpatrując w tym świetle wniosek skarżącego oraz biorąc pod uwagę twierdzenia zawarte we wniesionym sprzeciwie, Sąd doszedł do przekonania, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Zasadniczy wpływ na zajęcie takiego stanowiska wywarła okoliczność, iż skarżący przedstawił swoją sytuację materialną w kontekście zgromadzonych oszczędności, których wysokość jak wynika z oświadczenia skarżącego wynosi 10.000 złotych. Porównanie obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wyklucza zaistnienie przesłanek uprawniających do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Na obecnym etapie postępowania skarżący winien uiścić wpis od skargi w kwocie 100 zł, co przy zgromadzonych oszczędnościach w kwocie 10.000 tysięcy złotych nie będzie stanowić uszczerbku dla utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Należy wskazać, iż bez znaczenia jest tu okoliczność na jaki cel skarżący zgromadził w/w środki. Możliwość oszczędzania przez skarżącego dodatkowo potwierdza, iż jest on w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania. Skarżący inicjując postępowanie sądowoadministracyjne musi się liczyć z ponoszeniem kosztów tego postępowania, gdyż zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie jest zasadą. Natomiast instytucja prawa pomocy stanowi od niej wyjątek i przyznanie prawa pomocy następuje tylko w określonych w cytowanej ustawie przypadkach, które w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym, każdy kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki jest zobowiązany do uiszczenia kosztów sądowych Z tym obowiązkiem strony powiązany jest odpowiadający mu obowiązek Sądu nie podejmowania żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. ( art. 220 § 1 p.p.s.a.). Wymaga wskazania, iż w przypadku, gdy strona posiada możliwość uzyskania środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego bez poniesienia uszczerbku dla utrzymania koniecznego powinna partycypować w kosztach sądowych. Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie wydatków sądowych nie jest możliwe bez uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu, czego nie sposób powiedzieć o skarżącym. W ocenie Sądu złożony wniosek nie zasługuje również na uwzględnienie bowiem skarżący nie wykazał w sposób rzetelny, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby. Powyższe okoliczności powodują, iż brak jest możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten uniemożliwił dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, albowiem analiza podanych przez niego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, że nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.