V SA/Wa 515/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko- Jabłońska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Ł. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia części należności z tytułu kary pieniężnej; oddala skargę Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Ł. R. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] 1. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej odmowy częściowego umorzenia kary pieniężnej nałożonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. 2. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy rozłożenia na raty w/w kary pieniężnej oraz rozłożył dłużną należność w wysokości 13000,00 złotych na 18 rat płatnych zgodnie i następującym harmonogramem: I. rata w wysokości 1100,00 złotych płatna do 30 grudnia 2011 r.; II. rata w wysokości 700,00 złotych płatna do 30 stycznia 2012 r.; III. rata w wysokości 700,00 złotych płatna do 28 lutego 2012 r.; IV. rata w wysokości 700,00 złotych płatna do 30 marca 2012 r.; V. rata w wysokości 700,00 złotych płatna do 30 kwietnia 2012 r.; VI. rata w wysokości 700,00 złotych płatna do 30 maja 2012 r.; VII. rata w wysokości 700,00 złotych płatna do 30 czerwca 2012 r.; VIII. rata w wysokości 700,00 złotych płatna do 30 lipca2012 r.; IX. rata w wysokości 700,00 złotych płatna do 30 sierpnia 2012 r.; X. rata w wysokości 700,00 złotych płatna do 30 września 2012 r.; XI. rata w wysokości 700,00 złotych płatna do 30 października 2012 r.; XII. rata w wysokości 700,00 złotych płatna do 30 listopada 2012 r.; XIII. ata w wysokości 700,00 złotych płatna do 30 grudnia 2012 r.; XIV. rata w wysokości 700,00 złotych płatna do 30 stycznia 2013 r.; XV. rata w wysokości 700,00 złotych płatna do 28 lutego 2013 r.; XVI. rata w wysokości 700,00 złotych płatna do 30 marca 2013 r.; XVII. rata w wysokości 700,00 złotych płatna do 30 kwietnia 2013 r.; XVIII. rata w wysokości 700,00 złotych płatna do 30 maja 2013 r.; Wskazał jednocześnie, że za spłatę raty przyjmuje się dzień wpływu należności. Jeżeli natomiast termin płatności przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, spłata winna nastąpić w pierwszym dniu powszednim przypadającym po dniu ustawowo wolnym od pracy. W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne: W wyniku kontroli drogowej [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 13.000,00 (trzynaście tysięcy złotych) za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Pismem z dnia 4 stycznia 2011 r. strona złożyła odwołanie z którego wynika, iż nie zgadza się z nałożoną karą i prosi o cofnięcie jej w części dotyczącej wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji z wyłączeniem taksówek (8.000,00 (osiem tysięcy złotych), oraz akceptuje karę 5.000,00 (pięć tysięcy złotych) za wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych oraz wnosi o rozłożenie tejże kary na raty. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 7 stycznia 2011 r., wezwał stronę do przesłania dokumentów które jej zdaniem uzasadniają rozłożenie na raty kary pieniężnej. W odpowiedzi strona przesłała: 1. zaświadczenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. z którego wynika, iż Ł. R. figuruje w rejestrze podmiotów gospodarczych, 2. pismo Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. zaświadczające, iż ww. posiada zarejestrowany na siebie pojazd samochodowy [...], 3. zaświadczenie z urzędu skarbowego z dnia [...] stycznia 2011 roku, z którego wynika, iż uzyskał dochód w wysokości [...] złotych w roku 2008, i w wysokości [...] zł w roku 2009, 4. zaświadczenie z Banku [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. z którego wynika, iż posiada kredyt gotówkowy do którego spłaty pozostało [...] złotych oraz że zobowiązania wobec Banku są regulowane prawidłowo i terminowo. Po rozpatrzeniu sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] odmówił częściowego umorzenia oraz rozłożenia na raty należności pieniężnej. W uzasadnieniu wskazał, iż złożone przez stronę dokumenty dały podstawę do stwierdzenia posiadania przez przedsiębiorcę dobrej sytuacji finansowej. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. W treści odwołania skarżący wnosi o umorzenie kary pieniężnej w wysokości 8000 złotych z uwagi na fakt, że został wprowadzony w błąd przez firmę Sawa - Taxi i nie miał świadomości, iż musi posiadać własną licencję oraz o rozłożenie na 24 raty kary pieniężnej w wysokości 5000 złotych, z uwagi na brak środków finansowych na pokrycie całej należności. Odnosząc się do odwołania organ II instancji podkreślił, że zgodnie z obowiązującym prawem rozłożenie na raty należności pieniężnej, która została nałożona decyzją administracyjną w związku z naruszeniem postanowień ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym możliwe jest na podstawie art. 57 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych stanowiącego, iż na wniosek dłużnika: 1) należności mogą być umarzane w części, 2) mogą zostać odroczone terminy spłaty całości lub części należności, 3) płatność całości lub części należności może zostać rozłożona na raty, - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa. Natomiast zgodnie z art. 64 ust. 1 ww. ustawy właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Tenże przepis tj. art. 55 w/w ustawy stanowi, że należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. Podkreślono, że organ odwoławczy rozpatrując odwołanie od decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego sprawdza czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Organ powinien bowiem rozważyć kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z instytucji o których mowa w art. 57 ustawy o finansach publicznych, oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres ich zastosowania. Tym samym organ powinien zbadać, czy rozłożenie na raty jest uzasadnione względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa. W ocenie organu odwoławczego przedłożone w toku postępowania dokumenty wskazują, iż w roku 2010, wnioskodawca osiągnął przychód w kwocie 34 759,10 zł. (średniomiesięczny przychód skarżącego wynosi około 2 900,00 zł). W związku z powyższym organ II instancji postanowił dostosować wysokość rat do możliwości finansowych wnioskodawcy i rozłożyć dłużną należność na 18 rat w wysokości ustalonej zgodnie z harmonogramem, (pierwsza rata w wysokości 1100, 00 zł kolejne 17 rat po 700 złotych płatnych do 15 dnia każdego miesiąca począwszy od dnia 15 grudnia 2011 r., a skończywszy na ostatniej racie płatnej do 15 maja 2013 r.). W ocenie organu odwoławczego tak skonstruowany harmonogram spłaty dłużnej należności zapewni stronie możliwość wywiązania się z zobowiązania publicznoprawnego wynikającego z nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Organ odwoławczy po rozpoznaniu sprawy nie znalazł jednak podstawy do umorzenia części nałożonej kary pieniężnej w wysokości 8000 zł. Sposób rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie umorzenia kary pieniężnej na raty ustawodawca pozostawił bowiem swobodnemu uznaniu organu. Zdaniem organu II instancji zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, na które powołuje się strona, a więc umowy kredytu nie mogą mieć wpływu na zaspokojenie należności publicznoprawnych, jakimi bez wątpienia są kary pieniężne nałożone za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Kary te stanowią dochody budżetu państwa, a w interesie publicznym leży aby wszyscy zobowiązani wywiązali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa. Podkreślono również, że ewentualne umorzenie zaległości podatkowej w sytuacji gdy podatnik jest w stanie ją uiścić bez istotniejszego uszczerbku dla swego istnienia i rodziny pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym, który wymaga by przypadające budżetowi należności publicznoprawne były płacone we właściwych wielkościach i we właściwym czasie. Zatem w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki dla częściowego umorzenia nałożonej kary pieniężnej. Decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego zaskarżył Ł. R. w części dotyczącej odmowy umorzenia kary w kwocie 8000 zł za brak licencji taksówkowej. Skarżący podniósł, że został wprowadzony w błąd przez firmę S. która zapewniła go że na podstawie uzyskanego od niej wypisu z licencji może legalnie wykonywać przewóz osób. Zapewnienie to okazało się jednak bezpodstawne. Skarżący podniósł również, że obecnie jego sytuacja finansowa nie jest łatwa. Samochód m-ki [...] kupił w większości za pożyczone pieniądze. Zaciągnął również kredyt bankowy do spłaty którego brakuje jeszcze 3000 zł. W latach 2008-2009 jego dochód miesięczny kształtował się w granicach 1250 zł, zaś w roku 2010 dochody wzrosły do 2500 zł. jednakże także i te pieniądze wystarczają mu jedynie na spłatę dotychczasowych zobowiązań oraz utrzymanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: W sprawie niniejszej zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz.1240 z p. zm.), w której zgodnie z art. 55 ust. 1 w związku z art. 60 i art. 64 ust. 1, stanowiącym podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, ustawodawca przewidział instytucję umarzania spłaty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym stanowiących dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej. W myśl powołanego przepisu ww. oraz art. 57 ustawy należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub w części, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty. Art. 56 ust. 1 stanowi, że należności mogą być umarzane w całości, jeżeli: 1) osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000 zł; 2) osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji; 5) zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż należności są nieściągalne. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z ww. przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego" (posługuje się sformułowaniem "mogą być umarzane"), co oznacza, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który nawet w przypadku stwierdzenia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 55 ust. 1 pkt 1 - 5 ustawy może, ale nie musi, umorzyć należności. Innymi słowy odmowa umorzenia należności nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (patrz: uchwała SN z 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285; wyrok WSA w Warszawie z 23 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2737/06, LEX 302417). Dodatkowo wskazać należy, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy należności powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz właściwy w sprawie organ administracji publicznej, który - jak zaznaczono powyżej - może je umorzyć. Kontrola Sądu obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 25.01.2011 r. sygn. akt V SA/Wa 1354/10 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl oraz www.nsa.gov.pl). Przechodząc do analizy niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż Generalny Inspektor Transportu Drogowego prawidłowo przeprowadził w ramach postępowania odwoławczego postępowanie dowodowe (w odpowiednim zakresie i bez naruszania granic swobodnej oceny dowodów). W tym miejscu należy zaznaczyć, iż w toku prowadzonego postępowania skarżący został wezwany do wskazania przesłanek uzasadniających pozytywne załatwienie wniosku oraz do przedłożenia dokumentów potwierdzających istnienie tych przesłanek. Skarżący przedstawił te dokumenty, organ I instancji ustosunkował się do nich w treści swojej decyzji, organ II instancji zaś, zgodnie ze wskazaniem zawartym w przepisie art. 15 k.p.a. rozpoznał ponownie sprawę, odnosząc się do większości argumentów podniesionych w odwołaniu i w konsekwencji uchylił w części rozstrzygnięcie wydane w I instancji. Podkreślenia wymaga, że w zaskarżonej decyzji znalazły się odniesienia organu II instancji do kwestii podniesionych w odwołaniu. Poza tym zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego uznania administracyjnego nie można mylić z dowolnością działania organu. Organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydawaniu rozstrzygnięcia korzystając ze swobody uznania administracyjnego ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 k.p.a. Z kolei sądowej kontroli legalności decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają bowiem organy administracji, co w tym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie co do umorzenia przedmiotowych należności należy wyłącznie do kompetencji organu. W ocenie Sądu w badanej sprawie organ, wypełniając regulację przepisu art. 107 § 3 k.p.a., odniósł się do zebranego materiału dowodowego w aspekcie przesłanek umorzenia zaległości określonych w ustawie o finansach publicznych, rozważając go przy tym w świetle ważnego interesu dłużnika. Sąd podziela stanowisko zawarte w wyroku tut. Sądu z dnia 13 grudnia 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 1991/07 (LEX nr 484910), w którym wywiedziono, że: "Uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, a do takich należą decyzje w przedmiocie umorzenia należności (...). Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny przez organ wyższej instancji, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub też czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji wiąże się ponadto z realizacją zasady przekonywania, sformułowanej w art. 11 k.p.a. Wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy, ma bowiem ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu". Tym samym należy stwierdzić, że organ przy rozpatrywaniu sprawy będącej przedmiotem skargi nie naruszył wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego, ze szczególnym uwzględnieniem przepisu art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy o finansach publicznych. Po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdza, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa a dokonane ustalenia organu są spójne i logiczne, i nie wykraczają poza zakres swobodnej oceny dowodów. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania administracyjnego, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Niejako na marginesie wyjaśnić należy, że jeśli skarżący rzeczywiście został wprowadzony w błąd przez firmę S. co do tego jakie dokumenty konieczne są do prowadzenia legalnego przewozu osób i o ile będzie mógł okoliczność tą udowodnić to w takiej sytuacji winien rozważyć ewentualne wystąpienie przeciwko tejże firmie o odszkodowanie (na drodze procesu cywilnego).