V SA/Wa 516/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant spec. - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2013 r. sprawy ze skargi I. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie zadłużenia 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokat M. P., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). I. J. (dalej: "skarżąca") złożyła w dniu 19.10.2012 r. wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zadłużenia za miesiące lipiec i sierpień 2001 r. figurującego na koncie jej zmarłego męża E. J. Decyzją z [...].11.2012 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Referat w [...] odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu podniesiono, ze w stosunku do skarżącej nie była wydawana decyzja orzekająca o jej odpowiedzialności za zaległości z tytułu nieopłaconych składek przez jej męża. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżoną decyzją z dnia [...].11.2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżąca nie posiada legitymacji procesowej, ponieważ nie została wydana w stosunku do niej decyzja przenosząca na nią jako spadkobiercę odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu nieopłaconych przez spadkodawcę składek. Dlatego należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i uznanie, że należności z tytułu nieopłaconych składek po byłym mężu powinny być umorzone. W uzasadnieniu podniosła, że rozwiodła się z mężem kilkanaście lat temu i nie występowała sama ani w imieniu niepełnosprawnej córki o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym byłym mężu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Przedmiotowa skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja w ocenie Sądu nie narusza przepisów prawa. Mając na uwadze podstawę prawną wydanej decyzji, należy ocenić prawidłowość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia formalnego odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie. Podstawę odmowy wszczęcia postępowania stanowił przepis art. 61a § 1 k.p.a., dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 6, poz. 18) i obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r. Wskazana nowelizacja k.p.a. pozwala na wyraźniejsze niż dotychczas, rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego jego wszczęcia od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia co do istoty żądania strony przez wydanie decyzji administracyjnej. Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej, 2) żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej wskazać należy, że we wniosku inicjującym niniejsze postępowanie skarżąca wniosła o umorzenie sprawy bądź umorzenie składek figurujących na koncie jej zmarłego męża E. J. Podniosła, iż w dniu 16.10.2012 r. otrzymała z Inspektoratu ZUS w [...] pismo informujące, że jej zmarły, były mąż miał zaległości w płatnościach składek na ubezpieczenie społeczne. Wniosła o umorzenie tych składek, ponieważ jej sytuacja materialna jest dramatyczna, ma na utrzymaniu niepełnosprawną córkę, którą musi się opiekować. Jedynymi dochodami jej i córki jest zasiłek z pomocy społecznej w wysokości 500 zł oraz dodatek pielęgnacyjny. W ocenie sądu prawidłowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych zakwalifikował pismo skarżącej jako wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie umorzenia nieopłaconych składek należnych do E. J. i odmówił na podstawie art. 61a k.p.a. wszczęcia postępowania w sprawie, przy czym w oparciu o art. Art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009, Nr 205, poz.1585 ze zm.), zgodnie z którym jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję – załatwił sprawę poprzez wydanie decyzji. Skarżąca wniosła o umorzenie składek figurujących na koncie E. J. Jak słusznie podniesiono w zaskarżonej decyzji, złożenie wniosku przez osobę, która w sprawie nie jest strona ani nie działa jako przedstawiciel lub pełnomocnik, skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z przyczyn formalnych, tj. z powodu braku legitymacji procesowej. Skarżąca bądź jej córka będą mogły złożyć stosowny wniosek o umorzenie należności wyłącznie wówczas, jeśli na nią bądź na jej córkę zostanie przeniesiona odpowiedzialność z tytułu nieopłaconych przez E. J. składek. Ale w tej sprawie musiałoby być wszczęte odrębne postępowanie administracyjne, w którym organ ustaliłby spadkobierców zmarłego oraz ich odpowiedzialność za zaległości spadkodawcy, zakończone wydaniem stosownych decyzji administracyjnych. W aktach administracyjnych brak jest jakiejkolwiek informacji, aby takie postępowanie zostało wszczęte. Ponieważ skarżąca nie została zobowiązana do spłaty zadłużenia figurującego na koncie E. J., organ nie mógł prowadzić w stosunku do niej postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek. Z kolei skarżąca nie była uprawniona do złożenia takiego wniosku w imieniu zmarłego E. J. Zasadnie zatem organ rozpatrując wniosek skarżącej z 19.10.2012 r. - odmówił wszczęcia postępowania. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.