V SA/Wa 518/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2013 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Oddala skargę Na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z., po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] sierpnia 2009r., przyznał skarżącemu M. M. pomoc finansową w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 z tytułu uczestnictwa we wspólnotowym systemie jakości żywności - rolnictwo ekologiczne w okresie od 21 lipca 2009 r. do 20 lipca 2010 r. W dniu [...] września 2010r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek skarżącego o płatność w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Do wniosku dołączono certyfikat zgodności nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. stwierdzający zgodność procesu produkcji do grupy produktów: rośliny i produkty roślinne - orzech włoski - brak produkcji towarowej oraz fakturę VAT nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2010r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał skarżącemu płatność w ramach ww. działania w wysokości 983,61 zł, za okres od dnia 21 lipca 2009 r. do dnia 20 lipca 2010 r. W dniu [...] października 2011 r. Prezes ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. o przyznaniu płatności w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W wyniku przeprowadzonego w trybie nadzwyczajnym postępowania, decyzją z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] Prezes ARiMR stwierdził nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. o przyznaniu płatności w ramach działania "Uczestnictwo w systemach jakości żywności" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Na skutek złożonego odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2012r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Prezes ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012r. stwierdził nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. o przyznaniu płatności w ramach działania "Uczestnictwo w systemach jakości żywności" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W dniu [...] lipca 2012r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentów urzędowych potwierdzających, iż w okresie pomocy, którego dotyczy wniosek, został wytworzony produkt rolny przeznaczony bezpośrednio lub po przetworzeniu do spożycia przez ludzi. W odpowiedzi na powyższe, skarżący wskazał, iż zgodnie z decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z dnia [...] stycznia 2012r. siano jest produktem, który jest przeznaczony do spożycia przez ludzi po przetworzeniu, zaś wg jego opinii, siano jest produktem, które może być konsumowane bezpośrednio przez człowieka. W dniu [...] września 2012r. decyzją nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR odmówi skarżącemu przyznania środków finansowych w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności" z tytułu uczestnictwa we wspólnotowym systemie jakości żywności - rolnictwo ekologiczne w okresie od 21 lipca 2009 r. do 20 lipca 2010 r. W uzasadnieniu Organ, powołując się na przepisy prawa krajowego oraz prawa wspólnotowego, wyjaśnił m.in., że siano jest produktem paszowym i nie może zostać zakwalifikowane do "środków spożywczych", które są przeznaczone do spożycia przez ludzi. Na skutek wniesionego odwołania, Prezes ARiMR ponownie rozpoznał sprawę i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ II instancji wyjaśnił m.in., że pomoc w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności" przysługuje do produktu ekologicznego, przeznaczonego bezpośrednio lub po przetworzeniu do spożycia przez ludzi. Powyższe nie obejmuje pasz. Tymczasem M. M. składając wniosek o płatność w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemie jakości żywności" dołączył certyfikat [...] z dnia [...] lipca 2009 r., zgodnie z którym wytwarza w ramach rolnictwa ekologicznego siano, które będąc produktem paszowym, nie kwalifikuje się do środków spożywczych, przeznaczonych do spożycia przez ludzi. W toku postępowania organ odwoławczy ustalił także, iż skarżący w okresie objętym wnioskiem nie wyprodukował orzecha włoskiego. Mając zatem na uwadze, iż przedłożony wraz z wnioskiem o płatność certyfikat potwierdza produkcję siana nie nadającego się do spożycia przez ludzi, jak również brak produkcji towarowej orzecha włoskiego, organ odwoławczy stwierdził brak podstaw do przyznania płatności a zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR uznał za prawidłową. Odnosząc się do przedstawionego przez wnioskodawcę wykazu roślin łąkowych, spożywanych bezpośrednio przez człowieka, organ zaznaczył, iż rośliny (zioła), tj. pokrzywa, mlecz, bratek polny można uznać za produkty przeznaczone do spożycia przez człowieka, jednakże z dokumentów zgromadzonych w prowadzonym postępowaniu, nie wynika, aby takie produkty zostały wytworzone w gospodarstwie skarżącego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o "przeanalizowanie zaistniałej sytuacji" i podniósł argumenty przemawiające, jego zdaniem, za tym, iż siano jest konsumowane bezpośrednio przez człowieka. Wskazał m.in., iż pod pojęciem siana należy rozumieć wiele roślin i nie może być traktowane wyłącznie jako pasza dla zwierząt. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby wadliwością zaskarżonej decyzji wymagającą jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 p.p.s.a., skarga tym samym nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie rozważań należy wskazać na przepisy stanowiące podstawę przyznawania pomocy w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą PROW" szczegółowe warunki i tryb udzielania ww. pomocy określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 stycznia 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 20 poz. 119, późn. zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem" oraz przepisy unijne, w szczególności rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz.Urz. UE L. Nr 189 str. 1), zwane dalej "rozporządzeniem 834/2007" oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L. z 2005 r. Nr 277 str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "rozporządzeniem 1698/2005". Zgodnie z art. 32 ust. 1 lit a rozporządzenia 1698/2005 wsparcie z tytułu działania "Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności" obejmuje produkty rolne przeznaczone jedynie do spożycia przez ludzi. Ponadto, jak wynika z rozporządzenia 834/2007, produkcja ekologiczna jest ogólnym systemem zarządzania gospodarstwem i produkcji żywności, łączącym najkorzystniejsze dla środowiska praktyki, wysoki stopień różnorodności biologicznej, ochronę zasobów naturalnych, stosowanie wysokich standardów dotyczących dobrostanu zwierząt i metodę produkcji odpowiadającą wymaganiom niektórych konsumentów preferujących wyroby wytwarzane przy użyciu substancji naturalnych i naturalnych procesów. Ekologiczna metoda produkcji pełni zatem podwójną funkcję społeczną: z jednej strony dostarcza towarów na specyficzny rynek kształtowany przez popyt na produkty ekologiczne, a z drugiej strony jest działaniem w interesie publicznym, ponieważ przyczynia się do ochrony środowiska. Zgodnie z jego art. 2 lit. j, "Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się (...) definicje "żywności", "paszy" i "wprowadzania na rynek" zawarte w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002r. ustanawiającym ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności". Stosownie natomiast do art. 2 rozporządzenia (WE) NR 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE L z dnia 1 lutego 2002 r.), "żywność" (lub "środek spożywczy") oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać. Zgodnie z ww. art. 2 rozporządzenia, "środek spożywczy" nie obejmuje pasz. Zgodnie z kolei z § 3 pkt 3 lit. c rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi pomoc jest przyznawana producentowi rolnemu, który w przypadku uczestnictwa we wspólnotowych systemach jakości żywności, wytwarza produkty rolnictwa ekologicznego zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 834/2007. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, iż pomoc w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności" przysługuje do produktu ekologicznego, przeznaczonego bezpośrednio lub po przetworzeniu do spożycia przez ludzi. Powyższe nie obejmuje pasz. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący składając wniosek o płatność w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemie jakości żywności" dołączył certyfikat [...] z dnia [...] lipca 2009 r., zgodnie którym wytwarza w ramach rolnictwa ekologicznego siano, które będąc produktem paszowym, nie kwalifikuje się do środków spożywczych, przeznaczonych do spożycia przez ludzi, a zatem nie spełnia warunku wskazanego w art. 32 ust. 1 lit a rozporządzenia 1698/2005. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż płatności, o które skarżący się ubiegał są rodzajem pomocy finansowej, przyznawanej jedynie na wniosek osoby (podmiotu) zainteresowanego jej otrzymaniem. Przepisy dotyczące ww. płatności dają zainteresowanym producentom prawo do ich otrzymania jedynie w przypadku spełnienia wszystkich wymogów z nimi związanych. Skarżący nie spełnił tych wymogów. In fine wskazać należy, że siano w Polsce pojawia się na stole tylko raz w roku – z racji wigilii Świąt Bożego Narodzenia; także i wtedy nie służy jako produkt konsumpcyjny, gdyż jego spożycie może grozić poważnymi komplikacjami zdrowotnymi. Skarżący bowiem wskazując rośliny lecznicze zapomniał dodać, iż w składzie siana mogą znajdować się rośliny trujące (vide: M.Grynia: Trujące i szkodliwe rośliny łąk i pastwisk, PWRiL 1974 – szczególne cenne są kolorowe tablice umożliwiające identyfikację szkodliwych roślin; J.Mowszowicz: Rośliny trujące WSiP 1976 – 106 tablic tych roślin stanowiących cenną pomoc w analizie składu siana). Identyfikacji, a w zasadzie rozróżnieniu roślin trujących od jadalnych, służyć może jedna z najnowszych publikacji B.P. Kremer: Dzikie rośliny jadalne i trujące, Bellona 2011. Układ książki, dzięki indeksowi podającemu nazwy polskie i łacińskie, pozwala na natychmiastowe znalezienie opisu rośliny, na szybkie i bezbłędne ustalenie jej tożsamości. Książka ta – także z uwagi na zawarte tam przepisy (łącznie z nalewkami) – winna znaleźć się na półce każdego miłośnika przyrody i ekologicznego żywienia. Podsumowując wskazać należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku .