V SA/Wa 520/13

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy M.B. (dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a podstawę jego utrzymania stanowi świadczenie emerytalne w wysokości 1533,64 zł (brutto). Skarżący jest właścicielem mieszkania ([...] m.kw.) oraz posiada akcje zwykłe imienne spółki D. S.A. o wartości [...] zł. Innego majątku skarżący nie wskazał. W związku z tym, iż złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 15 marca 2013 r. skarżącego wezwano do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Odpowiadając na wezwanie skarżący nadesłał do Sądu wyciągi z rachunku bankowego, kserokopie zeznań podatkowych PIT-37 za lata 2011- 2012, kserokopie rachunków potwierdzających wydatki na ubezpieczenie, abonament telewizyjny, telefon komórkowy, bilet komunikacji miejskiej oraz zaświadczenie Banku Pekao o zamknięciu rachunku bankowego. Skarżący przedstawił również odpis skróconego aktu zgonu jego żony. Poinformował, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej oraz, że po uiszczeniu miesięcznych opłat stałych pozostaje mu do dyspozycji kwota 300 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej "p.p.s.a", Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 pkt 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane przez niego okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Przypomnieć należy, iż wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Z akt sprawy wynika, iż źródłem miesięcznego utrzymania skarżącego jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.344,63 zł (netto). Jego majątek obejmuje mieszkanie oraz akcje zwykłe imienne o wartości [...] zł. Miesięczne stałe wydatki stanowią kwotę około 950 zł i dotyczą one kosztów czynszu ([...] zł), energii elektrycznej (około [...] zł miesięcznie), abonamentu telewizyjnego ([...] zł), opłaty za korzystanie z telefonu ([...] zł), telewizji kablowej ([...] zł) oraz ubezpieczenia ([...] zł). Wskazane przez skarżącego informacje dowodzą, że skarżący posiada stałe źródło dochodu, które jest wystarczające do uiszczenia stałych kosztów utrzymania. Posiada również majątek (akcje oraz mieszkanie). Z tych względów nie można uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w konsekwencji nie jest uzasadnione przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zasadne jest natomiast rozważenie, czy sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, co jest dopuszczalne, jeśli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powołane regulacje prawne, jak i stan faktyczny sprawy zasadne jest przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy, poprzez jej zwolnienie od kosztów sądowych w tym od wpisu sadowego, który w niniejszej sprawie wynosi 200 zł. W ocenie referendarza sądowego skarżący wykazał, że pełne poniesienie kosztów sądowych może przyczynić się do powstania uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Zauważyć należy, że dochody skarżącego nie są wysokie (około 1344 zł miesięcznie), a miesięczne stałe koszty utrzymania, bez kosztów wyżywienia, środków czystości, odzieży wynoszą około 950 zł. Zwolnienie od kosztów sądowych umożliwi rozpoznanie złożonej skargi przez sąd, a warto zauważyć, że przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie obowiązuje przymus reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika, dlatego warto przeanalizować konieczność jego ustanowienia na tym etapie postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.