V SA/Wa 520/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... listopada 2012 r., nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę. Po rozpatrzeniu odwołania M. B. od decyzji o odmowie przyznania pomocy nr ... z dnia ...09.2012 r., wydanej przez Pomorski Oddział Regionalny Prezes ARiMR decyzją z dnia ... listopada 2012 r. nr ... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne: W dniu złożenia przez M. B. wniosku o dofinansowanie, tj. w dniu 04 września 2009 r. pomoc finansowa powinna być przyznawana rybakowi, który trwale zaprzestał wykonywania zawodu rybaka, ukończył, co najmniej 55 rok życia oraz pracował w zawodzie rybaka na statku rybackim, co najmniej przez 10 lat. Jednocześnie pojęcie "rybaka" definiuje art. 3 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego, który stanowi, iż rybak to "osoba, której zajęciem - uznanym przez państwo członkowskie - jest zawodowe rybactwo na pokładzie czynnego statku rybackiego". Jednocześnie ww. rozporządzenie definiuje (art. 3 lit. d), że statek rybacki to jakikolwiek statek w rozumieniu art. 3 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa, tj. statek wyposażony w narzędzia połowowe do handlowej eksploatacji żywych zasobów. Zgodnie z zapisami art. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009 z dnia 20 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system kontroli w celu zapewnienia przestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa, komercyjna eksploatacja ryb wymaga, aby dany statek rybacki posiadał licencję połowową, która jest urzędowym dokumentem nadającym jego właścicielowi prawo do wykorzystania danej zdolności połowowej w celu komercyjnej eksploatacji żywych zasobów wodnych. Licencja taka zwiera minimalne wymogi dotyczące identyfikacji cech technicznych i wyposażenia wspólnotowego statku rybackiego. Z przytoczonych przepisów wynika, iż jedynym kryterium kwalifikującym dany statek, jako statek rybacki jest wyposażenie go w narzędzia połowowe, służące do handlowej eksploatacji żywych zasobów wodnych. Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, iż na potwierdzenie przez wnioskodawcę warunków przyznania pomocy (zgodnie z pkt 5 ust. 1 i 2 Załącznika I do rozporządzenia krajowego), ubiegający się o dofinansowanie jest zobowiązany dostarczyć dokumenty potwierdzające pracę na statku rybackim oraz wyciąg pływania potwierdzony przez właściwy urząd morski. Podkreślił, że ubiegający się o pomoc złożył wniosek o dofinansowanie, w ramach środka 1.5. z tytułu wcześniejszej emerytury. W wyniku weryfikacji wniosku Pomorski Oddział Regionalny wydał decyzję odmawiającą przyznania pomocy finansowej. Wskazano jednocześnie, że w toku weryfikacji wniosku o dofinansowanie organ 1 instancji zwrócił uwagę na wyciąg pływania z dnia ... sierpnia 2011 r., który wskazywał, że M. B. w okresie bezpośrednio poprzedzającym trwałe zaprzestanie wykonywania zawodu rybaka tj. ...02.2009 r. - ...05.2009 r. był zamustrowany na statku ... Mając na uwadze powyższe organ I instancji odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy finansowej w ramach środka 1.5 z tytułu wcześniejszej emerytury twierdząc, że wnioskodawca w okresie bezpośrednio poprzedzającym trwałe zaprzestanie wykonywania pracy w zawodzie rybaka nie pracował na polskim statku rybackim. Organ I instancji wydał decyzję na podstawie dokumentacji dostarczonej przez wnioskodawcę, która zgodnie z rozporządzeniem krajowym zawierała wszystkie wymagane załączniki dla środka 1.5. W wyniku oceny powyższej dokumentacji organ II instancji w dniu ...06.2012 r. wydał decyzję uchylającą zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji zalecając przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu zebrania dodatkowego materiału dowodowego odnośnie statku ... dotyczącego okresu, który w ocenie organu I instancji miał wpływ na negatywną ocenę wniosku o dofinansowanie. Organ I instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające. Uzyskane informacje z MRiRW (pismo z dnia ...07.2012 r. znak: ...), w toku postępowania wyjaśniającego, potwierdzają fakt, ze statek ... w badanym okresie nie został wpisany do rejestru statków rybackich oraz nie posiadał licencji połowowej oraz specjalnego zezwolenia połowowego, które wydaje się na podstawie art. 12 i 16 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r., o rybołówstwie i tym samym nie mógł być wykorzystywany do wykonywania rybołówstwa morskiego. Ponadto zgodnie z pismem Instytucji Zarządzającej, znak ... z dnia ...06.2010 r., do wymaganego okresu zatrudnienia na statkach rybackich w ramach operacji dotyczącej wcześniejszych emerytur, można zaliczyć czas pracy na statkach pełniących m.in. funkcje baz rybackich, pod warunkiem, że nie stoi to w sprzeczności z definicją statku rybackiego oraz o ile na pokładzie takiego statku znajdują się narzędzia połowowe służące do handlowej eksploatacji żywych zasobów wodnych. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że z uzyskanych informacji z Polskiego Rejestru Statków wynika, że statek ..., na którym wnioskodawca był zamustrowany w okresie bezpośrednio poprzedzającym trwałe zaprzestanie wykonywania zawodu rybaka tj. ...02.2009-...05.2009 r., nie był wyposażony w narzędzia połowowe tylko w urządzenia połowowe –zatem ww. statek nie spełniał definicji statku rybackiego w rozumieniu art. 3 lit. c rozporządzenia rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r., który określa, że: "statek rybacki" oznacza jakikolwiek statek wyposażony w narzędzia połowowe do handlowej eksploatacji żywych zasobów wodnych". Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł M. B.. W treści skargi jej autor nie sformułował żadnych konkretnych zarzutów. Podkreślił natomiast, że rozpatrywanie jego wniosku o pomoc finansową trwało przez okres 3 lat zaś argumentacja odmowy przyznania mu pomocy była niejednoznaczna i zmienna w kolejnych pismach. Poza tym składając wniosek zobowiązany był do podpisania zobowiązania o nie podejmowaniu pracy w zawodzie rybaka. Znalazł się w związku z tym w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca, i że w oczekiwaniu na nią nie mógł podjąć pracy i utrzymywał się z niskiej emerytury w kwocie ... zł. W związku z tym skarżący prosi o uwzględnienie skargi i rozpatrzenia możliwości uzyskania pomocy finansowej, chociażby w formie rekompensaty bądź odszkodowania za niemożliwość podjęcia pracy przez okres 3-ch lat rozpatrywania sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia krajowego, w brzmieniu obowiązującym w niniejszej sprawie, pomoc na realizację operacji dotyczących wcześniejszych emerytur jest przyznawana, w formie rekompensaty, rybakowi, który: 1) zaprzestał wykonywania zawodu rybaka; 2) ukończył co najmniej 55 rok życia; 3) pracował w zawodzie rybaka na statku rybackim co najmniej przez 10 lat. Przepis art. 27 ust. 1 lit. d rozporządzenia wspólnotowego wskazuje, że ze środków Europejskiego Funduszu Rybackiego mogą być wspierane m.in. wcześniejsze odejścia z sektora rybactwa, w tym wcześniejsze emerytury. Z kolei art. 3 lit. b) tego rozporządzenia definiuje pojęcie "rybaka", wskazując, że jest to osoba, której zajęciem - uznanym przez państwo członkowskie - jest zawodowe rybactwo na pokładzie czynnego statku rybackiego. W definicji tej położono główny nacisk na fakt zajmowania się przez daną osobę zawodowym rybactwem na pokładzie czynnego statku rybackiego. Oznacza to zatem, iż rybakiem jest ten, kto aktywnie wykonuje zawód rybaka na statku rybackim. Przywołana definicja wyklucza zatem z zakresu pojęcia "rybak" osoby, które posiadają wprawdzie uprawnienia do pracy w zawodzie rybaka, lecz faktycznie tego zawodu nie wykonują na statku rybackim w okresie ubiegania się o przyznanie pomocy. Przyjęcie takiej interpretacji art. 3 lit. b rozporządzenia wspólnotowego prowadzi do wniosku, iż pomoc finansowa w ramach operacji wcześniejsze emerytury w zakresie środka 1.5, o której mowa § 21 ust. l rozporządzenia może być przyznana tylko osobie, która przed przyznaniem pomocy (data wydania decyzji administracyjnej o przyznaniu pomocy) w sposób czynny wykonywała zawód rybaka na statku rybackim i która do dnia przyznania pomocy trwale zaprzestała wykonywania tego zawodu. Należy też zwrócić uwagę na treść załącznika nr I ust. 5 pkt 3 do rozporządzenia, zgodnie z którym podmiot, który ubiega się o przyznanie pomocy w ramach środka 1.5 musi złożyć wraz z wnioskiem o dofinansowanie pisemne zobowiązanie do zaprzestania wykonywania zawodu rybaka - w przypadku gdy wymaga tego specyfika operacji. Skoro dopiero ubiegając się o pomoc rybak musi złożyć pisemne zobowiązanie, iż zaprzestanie wykonywania zawodu rybaka (zobowiązanie na przyszłość), nie jest możliwe ubieganie się o pomoc przez podmioty, które przed złożeniem wniosku o dofinansowanie w ramach środka 1.5 m.in. na operację wcześniejsze emerytury zaprzestały już prowadzenia działalności rybackiej. W ocenie Sądu gramatyczna wykładnia § 21 ust. 1 rozporządzenia wskazuje, iż określone w nim warunki, w szczególności trwałe zaprzestanie wykonywania zawodu rybaka, wnioskodawca musi spełnić dopiero na dzień wydania decyzji przyznającej pomoc. Powyższe potwierdza fakt, iż beneficjent składając wniosek o dofinansowanie ma obowiązek, zgodnie z cytowaną powyżej treścią załącznika, złożyć oświadczenie (z deklaracją na przyszłość), iż zaprzestanie wykonywania zawodu rybaka. Powyższe nie koliduje z faktem, iż przedmiotową pomoc przyznaje się rybakowi, a więc podmiotowi zaangażowanemu w zawodowe rybactwo na pokładzie czynnego statku rybackiego. Na etapie złożenia wniosku o dofinansowanie, inicjującego postępowanie o udzielenie dofinansowania, konieczne jest, aby wnioskodawca był rybakiem w rozumieniu art. 3 lit. b) rozporządzenia wspólnotowego, skoro zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia krajowego to rybak może być beneficjentem wsparcia, o którym mowa w tym przepisie. W świetle powyższego użyte przez prawodawcę wyrażenie "jest przyznawana rybakowi, który (...) trwale zaprzestał wykonywania zawodu rybaka (...)" należy, w ocenie Sądu, rozumieć jako możliwość przyznania pomocy rybakowi, (w rozumieniu art. 3 lit. b rozporządzenia wspólnotowego), który po złożeniu wniosku o dofinansowanie, ale najpóźniej do dnia wydania decyzji (przyznania pomocy) zaprzestanie wykonywania zawodu rybaka. Trzeba dostrzec, że skoro Organ winien kwalifikować podmioty, które mogą otrzymać pomoc w ramach przedmiotowego działania biorąc pod uwagę definicję rybaka zawartą w rozporządzeniu wspólnotowym, samo posiadanie przez podmiot ubiegający się o pomoc aktualnych dokumentów uprawniających do wykonywania zawodu nie jest wystarczającą przesłanką do otrzymania pomocy w ramach środka 1.5 operacja "Wcześniejsze emerytury", jeśli taki podmiot w momencie ubiegania się o pomoc nie jest podmiotem czynnie wykonującym zawód rybaka. Należy mieć na uwadze, iż Program Operacyjny "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" nie jest programem pomocy socjalnej związanym z funkcjonowaniem branży rybackiej w krajach członkowskich w latach ubiegłych. Ma on zapewnić restrukturyzację gałęzi gospodarki i zmian w stosunku do stanu obecnego. Niezależnie od tego o czym mowa powyżej wyjaśnić należy także i to co przepisy obowiązującego prawa rozumieją pod pojęciem statek rybacki. Otóż stosownie do art. 3 lit. c Rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego statek rybacki to jakikolwiek statek w rozumieniu art. 3 lit. c rozporządzenia WE nr 2371/2002 czyli statek wyposażony w narzędzia połowowe do handlowej eksploatacji żywych zasobów wodnych. Nie ulega również wątpliwości, że dla komercyjnej eksploatacji zasobów wodnych konieczne jest posiadanie przez statek rybacki licencji połowowej która jest dokumentem określonym w art. 4 pkt. 9 Rozporządzenia Rady WE nr 1224/2009 z dnia 20 listopada 2009 r. Stanowi on, że licencja połowowa oznacza urzędowy dokument nadający jego właścicielowi prawo określone w przepisach krajowych do wykorzystywania danej zdolności połowowej w celu komercyjnej eksploatacji żywych zasobów wodnych (zawiera on minimalne wymogi dotyczące identyfikacji, cech technicznych i wyposażenia wspólnotowego statku rybackiego). Z akt sprawy wynika, że skarżący w okresie bezpośrednio poprzedzającym trwałe zaprzestanie wykonywanie zawodu rybaka zamustrowany był na statku ALTAIR II. W toku postępowania administracyjnego zebrano dowody dotyczące tego jaki charakter miał ww. statek a zwłaszcza, czy mógł być on uznany za statek rybacki w świetle wyżej cytowanych przepisów. Dowody te a w szczególności dane znajdujące się w piśmie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 lipca 2012 r. jednoznacznie wskazują, iż w istotnym dla sprawy okresie nie został on wpisany do rejestru statków rybackich, nie posiadał licencji połowowej oraz specjalnego zezwolenia połowowego jakie wydawane jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz. U. Nr 62 z 2004 r. poz. 547) – zob. art. 12 i 16 tejże ustawy. Powyższe oznacza iż statek o którym mowa nie mógł być wykorzystywany do wykonywania legalnego rybołówstwa morskiego. Należy podkreślić, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie powołał się również na informacje uzyskane z Polskiego Rejestru Statków. Otóż wynika z nich, że statek ... na którym skarżący zamustrowany był w okresie bezpośrednio poprzedzającym trwałe zaprzestanie wykonywania zawodu rybaka tj. od 21 lutego 2009 r. do 1 maja 2009 r. nie był wyposażony w narzędzia połowowe co oznacza, iż nie był statkiem rybackim w rozumieniu zarówno wyżej wymienionych przepisów wspólnotowych jak i § 21 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia krajowego. To zaś oznacza, iż wniosku skarżącego o przyznanie pomocy zasadnie nie uwzględniono albowiem nie wykonywał on pracy na statku rybackim w okresie bezpośrednio poprzedzającym trwałe zaprzestanie wykonywania zawodu rybaka. Z powyższych względów skargę oddalono za podstawie art. 151 p.p.s.a.