V SA/Wa 522/09

WyrokWSA w Warszawie2009-09-23

Skład orzekający: Izabella Janson, Małgorzata Dałkowska – Szary, Barbara Mleczko - Jabłońska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nabycie przez spadkobiercę udziału we współwłasności gospodarstwa rolnego z chwilą otwarcia spadku, bez faktycznego objęcia go w posiadanie i prowadzenia na nim działalności rolniczej, może być uznane za rozpoczęcie prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu przepisów o przyznawaniu pomocy finansowej młodym rolnikom?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy błędnie utożsamiły nabycie własności udziału w gospodarstwie rolnym w drodze dziedziczenia z faktycznym posiadaniem tego gospodarstwa. Przepisy rozporządzenia dotyczące przyznawania pomocy młodym rolnikom posługują się pojęciem "posiadania", które jest stanem faktycznym wymagającym fizycznego władztwa nad rzeczą, a nie tylko prawa własności. Samo dziedziczenie udziału nie oznacza posiadania ani prowadzenia działalności rolniczej, co wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia faktycznego władztwa nad nieruchomością i prowadzenia na niej działalności.
Stan faktyczny
A.K. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej dla młodych rolników. Dyrektor ARiMR odmówił przyznania pomocy, uznając, że wnioskodawczyni rozpoczęła działalność rolniczą w 2003 r. w związku z nabyciem udziału w spadku po ojcu, co przekroczyło 14-miesięczny termin do złożenia wniosku. Prezes ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy, argumentując, że spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia, a tym samym wchodzi w posiadanie nieruchomości rolnej. Skarżąca wniosła skargę, podnosząc, że organ błędnie utożsamił własność z posiadaniem i nie ustalił faktycznego władztwa nad nieruchomością.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i zasądził od Prezesa ARiMR na rzecz A.K. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska – Szary (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2009 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie: odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A.K. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A.K. 30 czerwca 2008r. złożyła do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w L. wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania - Ułatwianie startu młodym rolnikom objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w L. wydał w dniu [...] sierpnia 2008 r. decyzję nr [...], w której odmówił przyznania A.K. pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" uzasadniając to niespełnieniem przez stronę warunku określonego w § 26a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, póz. 1443, z późn. zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem". Organ podał, że z akt sprawy wynika, iż A.K. w dniu 30 marca 2003r. stała się współwłaścicielką w części 3/16 gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,55 ha. (Akt not. Rep. A nr [...] z 29 maja 2008 r. - Postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 13 listopada 2007r.). Udział ten, strona nabyła z chwilą otwarcia spadku w związku ze śmiercią T.B.. Na podstawie przekazanych przez wnioskodawczynię dokumentów stwierdzono więc, iż A.K. rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej wcześniej niż 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku. Strona wniosła odwołanie od przedmiotowej decyzji w którym zarzuciła, że po śmierci ojca T.B. stała się z rodzeństwem współwłaścicielką w 3/16 części nieruchomości rolnej o łącznej powierzchni 2,55 ha, co oznacza, że jej własność w tejże nieruchomości wynosi 0,48 ha. Wskazała, że jej część spadku nie tworzy gospodarstwa rolnego, gdyż powierzchnia użytków rolnych nie daje 1 ha. Ponadto bez przeprowadzenia sprawy spadkowej nie mogła prowadzić działalności rolniczej, na przypadającej jej części spadku. Powołała się na załączone do aktu notarialnego zaświadczenie z Sądu Rejonowego w K. V Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia 25 marca 2008 roku nr DZ. Ko. [...] w którym stwierdza się, że nie figuruje wraz z rodzeństwem w bieżącej kartotece jako współwłaściciel nieruchomości rolnej o powierzchni 2,55 ha. Wskazała, że nie występowała o przyznanie płatności bezpośrednich na ww. nieruchomość , nie korzystała z pomocy finansowej w ramach Sygn. akt V SA/Wa 522/09 SAPARD lub objęte Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004- 2006 lub innych. W ocenie skarżącej brak jest podstaw, aby można było uznać jej przynależność, jako współwłaściciel w 3/16 części gospodarstwa o powierzchni 2,55 ha po jej zmarłym ojcu, za posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej l ha, skoro jej udział w spadku daje tylko 0,48 ha i nawet w rozumieniu przepisów o podatku rolnym nie tworzy gospodarstwa rolnego. Na tej podstawie wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku i uchylenie ww. decyzji, która odmawia jej przyznania pomocy. Skarżąca podkreśliła, ze działalność rolniczą rozpoczęła w dniu 29 maja 2008r., po otrzymaniu darowizny od siostry i mamy, wtedy to po raz pierwszy stała się właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych wyższej niż l ha, stanowiącej gospodarstwo rolne. Ponadto do odwołania od ww. decyzji dołączyła decyzję nr [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2008 wystawionej przez Wójta Gminy S. na jej siostrę I.R. jako użytkującą grunty rolne. Dołączyła również, potwierdzenie przyjęcia wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 wydane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biuro Powiatowe w K. , potwierdzające iż na opisaną nieruchomość nie składała wniosku o dopłaty bezpośrednie. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] lutego 2009 r. Prezes ARiMR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Prezes podkreślił, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie § 26 a ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym w 2008 r., w okresie do dnia 30 czerwca, o przyznanie pomocy mogą się ubiegać również inne niż określone w ust. l osoby fizyczne, które nabyły gospodarstwo, nawet jeżeli nabycie to nastąpiło przed dniem wejścia wżycie rozporządzenia, oraz rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż w okresie 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, jeżeli są spełnione pozostałe warunki jej przyznania, z tym że do tych osób stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przyznawania pomocy osobom fizycznym, o których mowa w § 7 ust. 1. Jednocześnie zgodnie z treścią § 7 ust. 3 pkt l rozporządzenia za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej, (...) uznaje się dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości powierzchni użytków rolnych, co najmniej l ha. W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie dla wskazania daty rozpoczęcia działalności rolniczej podstawowe znaczenie ma zastosowanie przepis art. 925 kc, zgodnie z którym spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Chwilą otwarcia spadku, zgodnie z artykułem 924 kc, jest chwila śmierci spadkodawcy. Oznacza to, że z chwilą Sygn. akt V SA/Wa 522/09 śmierci spadkodawcy (otwarcia spadku) spadkobierca wchodzi z mocy prawa w ogół praw i obowiązków należących do spadku. W związku z tym organ uznał, że rozpoczęcie przez stronę prowadzenia działalności rolniczej, w rozumieniu § 7 ust. 3 pkt l rozporządzenia, miało miejsce w dniu 30 marca 2003 r. wraz z nabyciem udziału w spadku po śmierci spadkodawcy. Organ wskazał przy tym, że strona była współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni przekraczającej l ha. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 206 kc współwłaściciel włada całą rzeczą w takim zakresie, w jakim daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Odnosząc się do zarzutów Strony organ stwierdził, iż A.K. stała się współwłaścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 2,55 ha. Jej prawa odnoszą się do całej nieruchomości, a nie do 3/16 jej części. Dlatego należy uznać, iż weszła w posiadanie nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych, co najmniej l ha w dniu 30 marca 2003 r., a tym samym zgodnie z § 7 ust. 3, rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej. Fakt niewystępowania przez stronę o dopłaty bezpośrednie nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. W związku z powyższym organ nie podzielił stanowiska strony dotyczącego daty rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej i stwierdził, iż data wskazana w odwołaniu (29 maja 2008 r.) nie znajduje potwierdzenia w świetle przepisów. Mając na uwadze powyższe organ uznał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" określone w § 26a ust. 2 rozporządzenia, w związku z czym nie można przyznać stronie pomocy. Powyższą decyzję A.K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Regionalnego Oddziału ARiMR w L. i zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, i 77 § 1 kpa mające istotny wpływ na wynik sprawy; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 206 kc i art. 140 kc oraz § 7 ust. 3 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania 3. Sygn. akt V SA/Wa 522/09 "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 . W uzasadnieniu skargi wnioskodawczyni ponownie podniosła, że organ błędnie przyjął, iż stała się współwłaścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 2,55 ha w dniu 30 marca 2003r. wraz z nabyciem udziału wynoszącego 3/16 części spadku po śmierci spadkodawcy. Organ nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego, kto był posiadaczem gospodarstwa rolnego i nie dokonał oceny przedłożonych przez nią dowodów. Zarzuciła, że organ nie dokonuje rozróżnienia pomiędzy prawem własności, a posiadaniem i błędnie utożsamił nabycie własności części nieruchomości z wejściem w posiadanie całej nieruchomości rolnej. Podkreśliła, że weszła w posiadanie nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych wyższej niż 1 ha dopiero po dokonaniu na jej rzecz darowizny przez siostrę i mamę. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Kwestie udzielania pomocy w ramach wsparcia rozwoju obszarów wiejskich normuje zarówno prawo Unii Europejskiej jak i prawo krajowe. W odniesieniu do działalności dotyczących młodych rolników stanowi o tym Rozporządzenie Rady WE nr 1698/2005 z 20.09.2005 r. (Dz.U.UE L05.277.1) w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W rozporządzeniu tym w art. 20 -Środki - postanowiono, że wsparcie ukierunkowane na konkurencyjność sektora rolnego i leśnego dotyczy środków, których celem jest upowszechnianie wiedzy i poprawa potencjału ludzkiego poprzez: i) kształcenie zawodowe i działania informacyjne, w tym rozpowszechnianie wiedzy naukowej i praktyk innowacyjnych, skierowane do osób działających w sektorze rolnym, żywnościowym i leśnym, ii) podejmowanie działalności przez młodych rolników; Art. 22- podejmowanie działalności przez młodych rolników - stanowi z kolei, że 1. Wsparcia, o którym mowa w art. 20 lit. a ppkt ii) udziela się osobom, które: Sygn. akt V SA/Wa 522/09 a) mają mniej niż 40 lat oraz po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem; b) posiadają odpowiednie umiejętności i kwalifikacje zawodowe; c) przedkładają plan biznesowy dotyczący rozwoju ich działalności rolniczej. 2. Wsparcia udziela się do wysokości maksymalnej kwoty określonej w załączniku I. W wykonaniu wspomnianego rozporządzenia na gruncie prawa krajowego wydana została ustawa z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. Nr 64, po. 427 ). Z mocy treści art. 29 ust 1 pkt 1 wydane zostało rozporządzenie Ministra Rozwoju Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. Nr 200, póz. 1443 ze zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit a rozporządzenia z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 pomoc - przyznawana jest osobie fizycznej, która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 55- Kodeksu cywilnego i spełnia pozostałe wymogi określone w tym przepisie. Przepis § 7 ust. 1 rozporządzenia stanowi, iż dopuszcza się przyznanie pomocy osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym nabytym ( m. innymi ) w drodze spadku. Jednocześnie ust. 2 ww. przepisu stanowi, że osobie fizycznej, o której mowa w ust. 1 pomoc przyznaje się, jeżeli od dnia rozpoczęcia działalności rolniczej do dnia złożenia wniosku o udzielenie pomocy nie upłynęło więcej niż 12 miesięcy, a do dnia wydania decyzji o przyznaniu pomocy - więcej niż 18 miesięcy. Wyjątek od powyższej zasady został przewidziany w § 26 a ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym, w 2008r. , w okresie do dnia 30 czerwca, o przyznanie pomocy mogą ubiegać się osoby fizyczne, które nabyły gospodarstwo zgodnie z warunkami określonymi w § 7 ust. 1 , nawet jeżeli nabycie to nastąpiło przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, oraz rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż w okresie 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o Sygn. akt V SA/Wa 522/09 przyznanie pomocy, z tym, że pomoc przyznaje się, jeżeli są spełnione pozostałe warunki jej przyznania. Dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej definiuje § 7 ust. 3 rozporządzenia, który stanowi, że " Za dzień rozpoczęcia działalności rolniczej . o którym mowa w ust. 2 . uznaje się dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha". Skarżąca twierdzi, że rozpoczęła działalność rolniczą w dniu 29 maja 2008r. ,( po dokonaniu na jej rzecz darowizny udziałów w spadku przez matkę i siostrę ) natomiast według organu nastąpiło to w dniu 30 marca 2003r, z chwilą otwarcia spadku po zmarłym ojcu. W ocenie Sądu stanowisko organów orzekających jest nietrafne. Z przytoczonych przepisów wynika, że negatywną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie pomocy jest wejście przez uprawnionego po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha w okresie przekraczającym 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Dokonując wykładni wskazanych wyżej norm prawnych zwrócić należy uwagę na to, że ustawodawca w treści art. 7 ust. 3 pkt. 1 rozporządzenia posługuje się pojęciem "posiadania" a nie "własności". Poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż oba wskazane wyżej pojęcia prawne różnią się od siebie w sposób zasadniczy. Dla prawidłowej wykładni wskazanych wyżej przepisów rozporządzenia koniecznym wydaje się przypomnienie zasadniczych kwestii odnoszących się do "posiadania", jako zasadniczego elementu konstrukcji prawnej powstałej dla określenia przesłanek przyznania pomocy osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej. Zróżnicowanie wskazanych wyżej pojęć prawnych przejawia się chociażby w tym, że przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, póz. 93 ze zm.) konstruują posiadanie jako instytucję samodzielną. Samodzielność tej instytucji przejawia się między innymi w samodzielnym przedmiocie niezależnym w zasadzie od przedmiotu własności. Skoro przepis art. 336 k.c. wskazuje, że istotnym elementem posiadania jest materialny związek osoby z rzeczą to nie może być wątpliwości, że nie prawo, lecz rzecz leży u podstaw konstrukcji posiadania (vide J. Ignatowicz, Ochrona posiadania, Warszawa 1963,3.53-61). Według przeważającej opinii doktryny posiadanie jest stanem faktycznym, na który składają się dwa elementy, to jest faktyczna władza (corpus possessionis) i wola Sygn. akt V SA/Wa 522/09 wykonywania tego władztwa dla siebie (animus rem sibi hebendi). Przepis art. 336 k.c. stanowi, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Takie określenie posiadacza uwypukla przede wszystkim element władztwa faktycznego. Przepis art. 336 k.c. odwołuje się do takich praw podmiotowych, z których wynikają uprawnienia do władania rzeczą w celu korzystania z niej lub pobierania pożytków bądź upoważniają do władania w celu zagwarantowania realizacji zabezpieczenia wierzytelności. Oczywistym więc jest, że nie chodzi tutaj o prawa rzeczowe, które nie uprawniają do władania rzeczą, jak np. hipoteka. Również wskazany wyżej przepis prawa nie odnosi się do takich stosunków prawnych, które wprawdzie zawierają element władztwa nad rzeczą, lecz ta władza nie jest wykonywana wyłącznie w interesie władającego. Należy bowiem wyraźnie rozróżnić między władaniem jako wykonywaniem jednego z uprawnień objętych własnością i posiadaniem jako samodzielną instytucją oderwaną od podłoża prawa podmiotowego. Ustawowe określenie "faktycznie włada" oznacza, że władający jako posiadacz ma taki związek z rzeczą, który można określić mianem związku rzeczywistego, jako realnej rzeczywistej możliwości, uzasadnionej konkretnymi okolicznościami do korzystania z rzeczy (vide A. Kunicki, Przedmiot i zakres sądowej ochrony posiadania, PIP nr 7-8/1962, s. 278, J. Ignatowicz, System Prawa Cywilnego tom II, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1974, s. 826). W związku z powyższym stwierdzić należy, że nie można mówić o posiadaniu bez podstawowego jego elementu określonego jako "corpus", to jest bez faktycznego władania rzeczą, a sama wola władania rzeczą jako właściciel (animus) do istnienia posiadania nie jest wystarczająca. Natomiast własność jako najpełniejsze i najszersze z praw rzeczowych jest prawem na rzeczy własnej i obejmuje pełnię władzy właściciela nad jego rzeczą. Na treść prawa własności składają się określone uprawnienia właściciela. Bez wątpienia do podstawowych uprawnień właściciela należy zaliczyć uprawnienie do posiadania rzeczy. W praktyce zdarza się i tak, że właściciel rzeczy nie włada swoją rzeczą. Oznacza to, że może powstać sytuacja, w której mamy do czynienia z posiadaniem bez prawa własności (tytułu własności do rzeczy), a także może się zdarzyć, że właściciel nie będzie wykonywał jednego ze swoich najistotniejszych uprawnień, jakim jest uprawnienie do posiadania własnej rzeczy. Sygn. akt V SA/Wa 522/09 Biorąc pod uwagę treść decyzji, w której utożsamia się nabycie w drodze dziedziczenia udziału we współwłasności gospodarstwa rolnego z jego faktycznym posiadaniem, należy stwierdzić, iż jest to stanowisko wadliwe. Z treści przepisów art. 924 k.c. i art. 925 k.c. wynika, że spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, a więc z chwilą śmierci spadkodawcy. Oznacza to, że z chwilą otwarcia spadku należące do spadkodawcy określone prawa i obowiązki majątkowe o charakterze cywilno-prawnym zmieniają swój charakter i stają się spadkiem, a więc pewną wyodrębnioną masą majątkową, poddaną reżimowi przepisów prawa spadkowego. Pamiętać także należy, że nabycie to nie ma charakteru definitywnego. Spadkobierca może spadek odrzucić, może być uznany za niegodnego dziedziczenia, może umrzeć przed upływem terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Dopiero więc prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku stwarza domniemanie, że osoba wymieniona w jego treści jest rzeczywiście spadkobiercą, któremu przysługuje określony w tym postanowieniu udział w masie spadkowej. Uwzględniając uwagi odnoszące się do pojęcia posiadania, a także uwagi dotyczące spadkobrania uznać należy, że samo legitymowanie się prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku nie oznacza jeszcze, że współspadkobierca jest posiadaczem faktycznym nabytego udziału we współwłasności. W sytuacji więc, w której zostaje ustalone, że wnioskodawca ubiegający się o przyznanie pomocy jest współspadkobierca w spadku, który obejmuje także udział w gospodarstwie rolnym, koniecznym staje się przeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy wymieniony wyżej wnioskodawca władał gospodarstwem rolnym wchodzącym w skład spadku, a w szczególności czy miał wyodrębniony fizycznie obszar gruntu ( o powierzchni przekraczającej 1 ha ) i prowadził na nim działalność rolniczą, o jakiej mowa w § 2 ust. 1 pkt. 1 lit. a w/w rozporządzenia. Samo bowiem dziedziczenie udziału w gospodarstwie rolnym potwierdzone prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku nie oznacza ani posiadania tego udziału w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ani prowadzenia działalności rolniczej, o jakiej mowa w powołanym wyżej rozporządzeniu. W świetle powyższych wywodów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 cyt. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło