V SA/Wa 524/12

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E.K. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] grudnia 2011r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia kwoty indywidualnej dostaw p o s t a n a w i a: - odmówić skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy E.K. (dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Z oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący posiada dom o powierzchni [...] m.kw. (współwłasność), nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha oraz "inną nieruchomość" o powierzchni [...] ha. Oświadczył, że nie uzyskuje dochodów i obecnie produkuje paszę dla przyszłego inwentarza. Wskazał również, że przeprowadził prace modernizacyjne w gospodarstwie, ale nie uzyskał kredytu na "zakup nowego stada". Skarżący oświadczył również, że spłaca zaciągnięte zobowiązania wraz z odsetkami, żyje poniżej minimum, nie korzysta z energii elektrycznej, a nakłady na produkcję przewyższają wpływy. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z [...] września 2012 r. wezwano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Odpowiadając na wezwanie skarżący przedstawił faktury dokumentujące zakup oleju napędowego oraz zakup materiałów i środków produkcji, zaświadczenie Urzędu Gminy S. G. o powierzchni gospodarstwa rolnego oraz jego dochodowości za 2010 r., decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 rok, informację o stanie zaległości, informację banku o wymagalnym zadłużeniu. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane przez niego okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Przypomnieć należy, iż wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Analizując złożone przez wnioskodawcę oświadczenia nie sposób dokonać rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych, w szczególności wobec nieprzedstawienia wszystkich dokumentów i informacji wskazanych w wezwaniu z [...] września 2012 r. Podkreślić należy, iż nie można uznać za odpowiedź na pytanie o zasoby pieniężne lokowane na rachunkach bankowych oświadczenia wnioskodawcy, iż jego rachunki bankowe są nieczynne ze względu na brak wpływów z produkcji. Przypomnieć należy, że w przypadku, gdy skarżący nie posiada rachunku bankowego, wezwanie obejmowało obowiązek przedstawienia dokumentu potwierdzającego likwidację rachunku wraz z jego historią z ostatnich 3 miesięcy. Skarżący nie wykonał w tym zakresie wezwania. Wyjaśnienia złożone przez skarżącego nie wydają się wiarygodne również z uwagi na fakt otrzymywania przez skarżącego płatności obszarowych. Kwoty w tego tytułu, właściwy organ administracji przelewa na konto bankowe wnioskodawcy, a oznacza to, że skarżący musi posiadać rachunek bankowy choćby w celu przelewu na ten rachunek środków pieniężnych uzyskanych tytułem dopłat. Ponadto zwrócić uwagę należy, że skarżący w składanych wyjaśnieniach oświadczył, że ciąży na nim obowiązek spłaty kredytów bankowych. Również powołana okoliczność wskazuje na posiadanie przez skarżącego rachunków bankowych, ponieważ bank udzielając kredytu przelewa przyznane środki na rachunek bankowy kredytobiorcy. Oświadczenie skarżącego, iż jego rachunki bankowe są "nieczynne" nie stanowi należytego wykonania przez niego wezwania do przedłożenia dodatkowych informacji oraz dokumentów. W orzecznictwie podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan jej pieniężnego posiadania (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Wątpliwości co do prawdziwości i rzetelności wywołują również pozostałe wyjaśnienia złożone przez skarżącego. Zauważyć należy, że skarżący we wniosku złożonym na formularzu PPF nie wskazał żadnego źródła dochodu, dlatego w wezwaniu z [...] września 2012 r. skarżącego poproszono o wskazanie skąd czerpie środki finansowe na utrzymanie. Skarżący nie złożył w tym zakresie żadnych wyjaśnień oprócz oświadczenia, że żyje oszczędnie, poniżej minimum i nie korzysta z energii elektrycznej. Rozpoznając wniosek zwrócić uwagę należy również na fakt, że skarżący przedstawił jedynie faktury zakupu materiałów i środków do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Są to faktury dokumentujące zakupy w okresie od marca 2012 roku do lipca 2012 r., w tym faktury dokumentujące zakup oleju napędowego. Z powołanych okoliczności wynika, że skarżący posiadał środki pieniężne na wykonanie tych zakupów. Ponadto zakup paliwa wskazuje, że skarżący posiada sprzęt, maszyny albo pojazdy dla uruchomienia których niezbędne jest paliwo. W formularzu PPF skarżący nie wskazał innych niż nieruchomości składników majątku. W związku z powyższym należy uznać, iż skarżący nie dąży do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Brak udzielenia pełnej odpowiedzi na postawione pytania (w formularzu i dodatkowym wezwaniu), uniemożliwia dokonanie pełnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych i ewentualnego ustanowienia pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze, oświadczenie skarżącego należało uznać za nierzetelne, budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się skarżący. Oświadczeniem o przedstawionej treści skarżący uniemożliwił porównanie wysokości kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym i możliwości płatniczych. Podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.