V SA/Wa 53/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: przewodniczący – sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K.G. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. ustanowić adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W.; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 30 grudnia 2008 r. K.G. złożył do tut. Sądu skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2008 r. znak: [...] wydanej w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W dniu 3 lutego 2009 r. K.G. wystąpił z wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z 27 stycznia 2009 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku oraz oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z matką, inwalidką [...]. Nie posiada oszczędności pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Do czasu uregulowania kwestii własności nie jest w stanie wskazać składników posiadanych nieruchomości rolnych. Jedynym dochodem i źródłem utrzymania skarżącego jest emerytura matki z KRUS w wysokości 724 zł brutto. Postanowieniem z 18 lutego 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 53/09, Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w punkcie pierwszym orzeczenia przyznał stronie prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. ustanowił adwokata, oraz w punkcie drugim orzeczenia odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Odpis niniejszego postanowienia, wraz z pouczeniem o sprzeciwie, został doręczony zainteresowanemu w dniu 27 lutego 2009 r. W dniu 2 marca 2009 r. skarżący złożył przysługujący mu środek zaskarżenia wskazując, iż wnosi o uchylenie postanowienia w całości z pkt 2 w przedmiocie zwolnienia od kosztów. W uzasadnieniu wskazał, iż jeśli sprawa jest wolna od kosztów sądowych z mocy samego prawa to pkt 2 w postanowieniu z dnia 18 lutego 2009 r. winien zostać wykreślony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż w związku ze skutecznym wniesieniem sprzeciwu, wydane przez Referendarza sądowego postanowienie z 18 lutego 2009 r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a, traci moc, co oznacza, iż wniosek o prawo pomocy jest rozpoznawany od początku. Następnie podkreślić trzeba, iż Prawo pomocy stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu przed sądem administracyjnym zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.). Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., może zostać ono przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazać również należy, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe, w oparciu o przedstawioną przez skarżącego sytuację rodzinną i majątkową, oraz porównując ją z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika uznać należało, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wniosek skarżącego jest bezprzedmiotowy i podlega oddaleniu, gdyż skargi wnoszone w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych są wolne od kosztów sądowych z mocy samego prawa (art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a.). W związku z powyższym K.G. nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w całym postępowaniu sądowym i dlatego też Sąd nie mógł orzec o zwolnieniu od ich uiszczania. Zważywszy na argumentację skarżącego podniesioną w złożonym sprzeciwie, dodać tutaj także należy, iż Sąd zobowiązany jest rozpoznać (tj. rozstrzygnąć) złożony przez stronę wniosek o prawo pomocy, natomiast przepisy ustawy p.p.s.a. nie przewidują możliwości umorzenia postępowania z wniosku o prawo pomocy w razie jego bezprzedmiotowości. Dlatego też z uwagi na zawarty w złożonym przez skarżącego formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który w tej sprawie jest bezprzedmiotowy, należało orzec jak w punkcie 2 sentencji postanowienia. Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 254 § 1 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.