V SA/Wa 53/11
WyrokWSA w Warszawie2011-06-27
Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Izabella Janson, Mirosława Pindelska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, pomimo trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej zobowiązanego, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności z tytułu składek jest zgodna z prawem, gdyż organ prawidłowo zastosował przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia, dokonując uznaniowej oceny sytuacji majątkowej i zdrowotnej zobowiązanego. Skarżąca nie wykazała całkowitej nieściągalności należności ani przesłanek uzasadniających umorzenie, a zawarcie układu ratalnego umożliwia spłatę zadłużenia bez pozbawienia podstawowych potrzeb życiowych.Stan faktyczny
Z. B. prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą i zalegała z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne od marca 2004 r. Wniosła o umorzenie należności z powodu choroby i trudnej sytuacji materialnej, wskazując na świadczenie rentowe jako główne źródło dochodu oraz posiadanie nieruchomości i wsparcie finansowe syna. Organ odmówił umorzenia, uznając, że skarżąca nie jest całkowicie nieściągalna i posiada możliwości spłaty zadłużenia, m.in. poprzez układ ratalny.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; oddala skargę.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja z [...] sierpnia 2008 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. w imieniu, którego działa Prezes Zakładu utrzymująca w mocy decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, wydana w następującym stanie faktycznym.
Z. B. wystąpiła w dniu [...] czerwca 2010 r. z wnioskiem o umorzenie należności, które powstały w związku z nieopłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne od [...] marca 2004 r. z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż zadłużenie powstało w okresie, w którym chorowała i choruje nadal. Skarżąca podkreśliła, że pogarszający się stan zdrowia nie pozwala jej na podjęcie żadnej dodatkowej pracy. Podstawowym źródłem dochodu, jak podniosła skarżąca jest świadczenie rentowe w wysokości 741,65 zł netto. Do wniosku załączyła oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz dokumenty obrazujące jej aktualną sytuację materialną.
Decyzją z [...] sierpnia 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz 28 ust. 3, art. 28 ust. 3a i 3b oraz art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585), dalej: u.s.u.s. – odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej wysokości: 27.110,49 zł (słownie "dwadzieścia siedem tysięcy sto dziesięć złotych i czterdzieści dziewięć groszy"). W uzasadnieniu organ wskazał, iż skarżąca jest osoba oprócz świadczenia rentowego posiada dochód z innych źródeł tj. z tytułu wynajmu lokali w M. M. przy ulicy K., której jest współwłaścicielem. Oprócz wskazanej nieruchomości, skarżąca jest także właścicielem i współwłaścicielem działek oznaczonych jako grunty orne, łąki trwałe w miejscowości Ł. Ponadto organ wskazał, iż skarżącą opiekuję się pracujący syn z którym wspólnie zamieszkuje. Syn skarżącej wspiera ją również finansowo wnosząc do rodzinnego budżetu ok. 200 – 300 zł miesięcznie. Skarżąca nie pobiera zapomogi z pomocy społecznej, jedynie korzysta z paczek żywnościowych przesyłanych przez Związek Emerytów i Rencistów. Do miesięcznych stałych wydatków ponoszonych przez skarżącą organ zaliczył zakup lekarstw tj. kwota 200 zł miesięcznie, utrzymanie mieszkania, w którym zamieszkuje wspólnie z synem około 600 zł miesięcznie oraz roczny koszt rehabilitacji, który wynosi około 2000 zł. Skarżąca nie ma nikogo na utrzymaniu. Organ wskazał, że w sprawie nie zachodzi przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), gdzie dla jej wystąpienia niezbędne jest nie tylko istnienie przewlekłej choroby, ale także musi istnieć skutek tej choroby w postaci pozbawienia osoby chorej możliwości uzyskiwania dochodu. Zakład podniósł, iż nie neguje faktu, że skarżąca cierpi na liczne choroby przewlekłe co udokumentowała zaświadczeniami lekarskimi i odpisami historii chorób, jednocześnie stwierdzając, że stan zdrowia skarżącej nie wyklucza całkowicie możliwości zarobkowania. Organ wskazał, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że skarżąca wymaga przystosowanego stanowiska pracy, a przedmiotem działalności skarżącej są usługi biurowe, które w przeciwieństwie do innych rodzajów pracy nie są uzależnione od posiadania określonego stanu zdrowia. Dalej wskazał, iż pomimo trudnej sytuacji finansowej to jednak istnieje realna możliwość wyegzekwowania zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. W dniu [...] lipca 2010 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o rozłożenie zadłużenia na raty.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej, powołując się zarówno na niespełnienie ustawowych przesłanek umorzenia, jak również na uznaniowy charakter decyzji w tym przedmiocie.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącej z [...] września 2010 r. (data wpływu do organu) o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Zakładu decyzją z [...] listopada 2010 r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Organ odwoławczy poszerzył zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, występując w dniu [...] września 2010 r. do P. D.i M. sp. z o.o. z siedzibą w M. M. o podanie informacji czy skarżąca posiada zadłużenie z tytułu czynszu za zajmowane mieszkanie znajdujące się w M. M. przy ul. C. Ponadto Zakład skierował pismo do Urzędu Skarbowego w M. M. z prośbą o podanie informacji czy skarżąca osiągnęła przychód z tytułu najmu lokali handlowo-usługowych znajdujących się w M. M. przy ul. K. w latach 2007-2009 oraz do Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny w M. M. z prośbą o podanie informacji czy przed sądem toczy się postępowanie w przedmiocie zniesienia współwłasności, a także informacji dotyczącej sprawowania nadzoru nad nieruchomością położoną w M. M., oznaczoną księgą wieczystą Nr [...]. Jednocześnie skarżąca uzupełniła zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przedkładając faktury, dowody wpłaty i rachunki na potwierdzenie ponoszonych wydatków w zakresie zarządu nieruchomością przy ul. [...] w M. M. W nadesłanym przez Sąd Rejonowy w M. M. I Wydział Cywilny pisma z [...] października 2010 r. wynika, iż Sąd nie prowadzi wykazu nieruchomości, których dotyczy postępowanie o zniesienie współwłasności.
W uzasadnieniu organ stwierdził, iż brak jest podstawy do przyjęcia całkowitej nieściągalności należności – o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. –co w konsekwencji powoduje brak możliwości ich umorzenia. Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie stwierdził, że w sprawie skarżącej nie zachodzą okoliczności dające podstawę do umorzenia należności jako całkowicie nieściągalne. W tym zakresie organ wskazał, iż skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia rentowego, z którego jest możliwe skuteczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego, a ponadto posiada majątek nieruchomy w M. M. przy ul. [...], w miejscowości Ł. na zasadzie własności i współwłasności oraz osiąga dochód z wynajmu lokalu. Na podstawie pisma z [...] października 2010 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. M. średni dochód z wynajmu lokalu w okresie od 2007r. do 2009 r. wyniósł średnio ok. 334, 61 zł miesięcznie, przy czym w oświadczeniu złożonym przez skarżącą w dniu 18 sierpnia 2010 r. wynika, iż kwoty uzyskiwane z wynajmu lokali to odpowiednio kwoty 600 zł i 800 zł. Przedstawione w dniu [...] października 2010 r. przez skarżącą faktury, dowody wpłaty i rachunki na potwierdzenie ponoszonych wydatków w zakresie zarządu nieruchomością w miesiącu i maju 2010 r. organ uznał za wydatki incydentalne, a ich zaistnienie rodzi wymierne efekty bez konieczności ponoszenia podobnych wydatków w dłuższym okresie czasu.
W decyzji zaznaczono, że umorzenie zaległych składek jest dopuszczalne, gdy ze zgromadzonego materiału wynika, że zobowiązany nie jest w stanie spłacić należności ani teraz, ani w przyszłości. Umorzenie należności uzasadnia jedynie trwała nieściągalność (a nie czasowa), czyli brak jakichkolwiek perspektyw na wyegzekwowanie tych należności. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż w dniu [...] września 2010 r. skarżącej została przyznana ulga w spłaceniu należności z tytułu składek w postaci układu ratalnego o numerze umowy [...], co umożliwia, rozłożenie w czasie płatności zaległych zobowiązań, jak również zmniejsza negatywne oddziaływanie spłaty zadłużenia na zaspakajanie bieżących potrzeb życiowych.
Organ II instancji odnosząc się do przesłanki, przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny wskazał, że należy wziąć pod uwagę sytuację, w której zobowiązany sprawuje bezpośrednią opiekę nad członkami rodziny, zaś sposób sprawowania tej opieki uniemożliwia jednocześnie pozyskiwanie dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty zadłużenia, a także sytuacje, w których choroba dotyczy samej osoby zobowiązanej, która to choroba uniemożliwia tej osobie pozyskiwanie środków pieniężnych na spłatę istniejącego zadłużenia. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ stwierdził, że skarżąca znajduje się w ciężkiej sytuacji zdrowotnej, a zamieszczone w zaświadczeniu lekarskim wskazanie co do zakazu pracy fizycznej nie daje jednoznacznego uznania niemożności podjęcia przez skarżącą pracy, tym bardziej, że przedmiotem prowadzonej przez skarżącą działalności są usługi biurowe, co, jak wskazuje organ, nie jest związane z pracą fizyczną.
Prezes ZUS przypomniał, iż każdy przedsiębiorca prowadząc działalność we własnym imieniu, powinien mieć świadomość konsekwencji jakie niesie za sobą nieznajomość przepisów prawnych w tym ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak podnosi organ brak wiedzy dotyczącej podstawowych obowiązków płatnika składek nie może być przesłanką do umorzenia należności. Powołując się na uznaniowość rozstrzygnięcia organ zauważył ponadto, iż organy administracji publicznej winny kierować się nie tylko dbałością o ważny interes strony, ale powinny mieć również na uwadze to, że umorzenie należności jest instytucją nadzwyczajną i stanowi odstępstwo od zasady równego traktowania wszystkich ubezpieczonych. Organ mając na względzie stan finansów ubezpieczeń społecznych, jak i również powszechność i obowiązek ponoszenia danin na rzecz budżetu państwa nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.
Z. B. w skardze z dnia [...] grudnia 2010 r. zaskarżyła w całości decyzję z dnia [...] listopada 2010 r., jednocześnie wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji nr [...] z [...] sierpnia 2010 r. Skarżąca zaprezentowała swoją obecną sytuację majątkową i rodzinną podnosząc, iż jest ona bardzo trudna i nie jest w stanie podołać ciążącemu na niej zadłużeniu. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu jakoby sytuacja zdrowotna i materialna pozwalała jej na dokonanie należnych płatności. W ocenie skarżącej odmowa umorzenia należności wskazanych w decyzji jest nieuzasadniona, a ZUS dopuścił się rażącej sprzeczności w rozumowaniu ponieważ mimo, że ocenił jej sytuację zdrowotną jako ciężką i przewlekłą, to stwierdził, że jej stan zdrowia nie wypełnia znamion przewlekłej choroby. Ponadto, zdaniem skarżącej ZUS rozpoznając sprawę pominął, że jest osobą rozwiedzioną (z orzeczeniem o winie męża) oraz fakt śmierci syna, który pomagał jej w pracy i odciążał od wielu obowiązków. W skardze został podniesiony również zarzut pominięcia przez Zakład okoliczności, iż skarżąca leczy się psychiatrycznie oraz nie może ze względu na zły stan zdrowia prowadzić działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: ustawa p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.
Podkreślenia wymaga również to, iż dokonując oceny legalności w powyższym zakresie sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, lecz opierając się na ustaleniach organu bada jedynie ich prawidłowość.
Skarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, co uzasadnia by w pierwszej kolejności dokonać oceny działań podejmowanych przez organ administracyjny w postępowaniu z wniosku strony, jak również prawidłowości zastosowanych przepisów proceduralnych.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.).
Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa ZUS w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustawy, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2007 r., nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej u.s.u.s., oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Skarżąca, pismem z [...] czerwca 2010 r. (data wpływu do organu) złożyła wniosek o umorzenie należności, które powstały na skutek złożenia korekt deklaracji rozliczeniowych w 2008 r. z datą powstania obowiązku zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych od dnia [...] marca 2004 r. Wobec treści wniosku skarżącej, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał -w szczególności- przepis art. 28 u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek.
Odnosząc się do zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego zauważyć należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie określa, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a, który otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W tym przypadku tym należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, czy także – w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami – o kwestię umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ustawodawca używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporzadzeniu - tj. w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 31 lipca 2003 r. Zgodnie z powołanym powyżej § 3, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Podkreślenia wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 wymienionego rozporządzenia, także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on -ale nie musi- umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.
Kwestia działania organów administracji publicznej w ramach "uznania administracyjnego" już wielokrotnie wyjaśniana była w bogatym orzecznictwie sądowym. Reasumując powinności organu rozstrzygającego w ramach uznania, wskazać należy na obowiązek nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy.
Kierując się powyższym -zdaniem Sądu- Prezes ZUS prawidłowo uznał, iż skarżąca nie wykazała, ażeby w stosunku do niej jednoznacznie miały zastosowanie przepisy omawianego rozporządzenia. Jak bowiem wynika z ustaleń dokonanych przez organy orzekające skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z pełnoletnim synem, który wspiera ją w kosztach utrzymania kwotą około 200,00 zł – 300,00 zł miesięcznie. Źródłem utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej jest świadczenie rentowe w wysokości 741,65 zł netto miesięcznie. Podkreślić należy, iż skarżąca w piśmie z [...] czerwca 2010 r. wykazała dochód z innych źródeł tj. z tytułu wynajmu lokali w M. M. przy ul. K. Ponadto należy wskazać, iż skarżąca posiada nieruchomości na zasadzie własności i współwłasności (udział w wysokości 30,90%) w miejscowości Ł. Mając zatem na uwadze osiągane dochody organ zasadnie uznał, że opłacenie należności chociażby w formie układu ratalnego nie pozbawi skarżącej zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Tym bardziej, że takowy układ został przez skarżącą zawarty (na jej wniosek) i nadal obowiązuje. Podkreślić należy, iż zawarcie układu jest jedną z form ulg w spłacie zaległości z tytułu składek. Ulga ta umożliwia rozłożenie w czasie płatności zaległych zobowiązań, jak i również zmniejsza negatywne oddziaływanie spłaty zadłużenia na zaspokajanie bieżących potrzeb.
Analiza zebranego materiału nie wskazuje zatem by skarżąca znajdowała się w stanie ubóstwa, czy też innymi słowy rzecz ujmując znajdowała się w sytuacji, w której pomimo ograniczenia wydatków nie będących koniecznymi dla utrzymania nie posiada środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wskazać należy, iż skarżąca uzyskuje stałe źródło dochodu z tytułu świadczenia rentowego, posiada majątek nieruchomy na zasadzie własności i współwłasności oraz osiąga dochód z wynajmu lokalu. Zatem organ słusznie przyjął, iż powyższe okoliczności nie pozwalają uznać, że spłata należności może zagrozić bytowi skarżącej, tym bardziej, że ustawowe regulacje egzekucji administracyjnej zakładają ograniczenia w prowadzeniu egzekucji w stosunku do należności otrzymywanych przez wnioskodawcę i przewidują daleko posuniętą ochronę dłużnika.
Na uwagę nie zasługuje również fakt podniesiony przez skarżącą o braku możliwości spłaty powstałych zobowiązań ze względu na sytuację zdrowotną. Podkreślić należy, że przedłożone dokumenty dotyczące stanu zdrowia skarżącej były przedmiotem oceny dokonanej przez organ. Jak również wskazać należy, iż przyznane przez Zakład świadczenie rentowe zostało wydane na podstawie orzeczenia lekarza ZUS, który stwierdził częściową niezdolność do pracy. Zatem nie można jednoznacznie uznać, że skarżąca całkowicie jest pozbawiona możliwości uzyskiwania dochodu z jakiegokolwiek tytułu. Ponadto, świadczenie rentowe zostało przyznane okresowo do [...] lutego 2013 r., a zatem brak było podstaw, - jak organ słusznie zauważył do ustalenia, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie należności zawarte w rozporządzeniu z 31 lipca 2003 r.towe
Skoro organ nie naruszył wiążących go przepisów postępowania, zaś jego działania cechowała staranność, to Sąd uznał, iż zaskarżone rozstrzygnięcie mieści się w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że materiał dowodowy – który był przedmiotem dokonania analizy przez organ – został zgromadzony w sposób prawidłowy. Tym samym Sąd nie kwestionuje przyjęcia, iż podniesione w sprawie okoliczności nie pozwoliły na umorzenie należności z tytułu składek.
W ocenie Sądu wbrew twierdzeniu strony skarżącej uzasadnienie zaskarżonej decyzji świadczy o racjonalnej ocenie sytuacji skarżącej opartej na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, dlatego też w zakresie kompletności oraz prawidłowości, dokonana przez organ administracji publicznej ocena nie może zostać uznana przez Sąd za dowolną, a w konsekwencji niezgodną z prawem. Zaznaczyć również należy, iż uznaniowość decyzji w sprawie o umorzenie zaległych składek musi każdorazowo mieścić się w granicach nakreślonych przepisami powszechnie obowiązującego prawa, jak też zachowywać proporcje pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony, który w świetle ustalonych okoliczności zdaniem Sądu nie został w niniejszej sprawie przez organ naruszony. Na marginesie już tylko wskazać należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku w/s III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło