V SA/Wa 530/12
WyrokWSA w Warszawie2012-06-12
Skład orzekający: Beata Blankiewicz – Wóltańska, Barbara Mleczko – Jabłońska, Piotr Piszczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy gmina, otrzymując dotację celową z budżetu państwa na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym, jest zobowiązana do zapewnienia 20% wkładu własnego w całkowity koszt realizacji tego zadania, zgodnie z art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, nawet jeśli ustawa o systemie oświaty nie określa wprost takiego wymogu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, który stanowi, że kwota dotacji na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego nie może stanowić więcej niż 80% kosztów realizacji zadania (chyba że odrębne ustawy stanowią inaczej), jest przepisem bezwzględnie obowiązującym. Brak w ustawie o systemie oświaty zapisu wyłączającego stosowanie tego przepisu lub określającego inny procentowy udział dotacji oznacza, że gmina jest zobowiązana do zapewnienia 20% wkładu własnego. Koszty obsługi administracyjnej nie mogą być uznane za wkład własny w realizację zadania polegającego na wypłacie świadczeń socjalnych.Stan faktyczny
Gmina C. otrzymała w 2010 r. dotację celową na pomoc materialną dla uczniów, pokrywając nią 100% kosztów zadania. Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła nieprawidłowości w zakresie nieuwzględnienia 20% udziału własnego gminy. Wojewoda nakazał zwrot części dotacji, co utrzymał w mocy Minister Finansów. Gmina wniosła skargę, argumentując, że ustawa o systemie oświaty nie wymaga takiego wkładu własnego i że koszty obsługi zadania powinny być zaliczone jako wkład własny.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi G.C. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu; oddala skargę.
W roku 2010 Gmina C. (zwana dalej również: skarżącą ) otrzymała dotację celową z rezerw celowych w części 83 poz. 26 budżetu państwa przeznaczoną na dofinansowanie zadań własnych w dziale 854 – Edukacyjna opieka wychowawcza, rozdziale 85415 – Pomoc materialna dla uczniów, § 2030 realizowanych w zakresie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym w łącznej kwocie [...] zł. Powyższa kwota została przyznana na podstawie decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] kwietnia 2010r. ([...] zł.), a następnie psmem z dnia [...] października 2010 r. skarżąca została poinformowana o zwiększeniu planu dotacji dla budżetu Gminy o kwotę [...] zł., czego podstawą była decyzja z [...] października 2010r. Wojewody [...] [...]. W powyższych decyzjach Wojewoda [...] wskazał, że środki pochodzą z rezerwy celowej zaplanowanej w ustawie budżetowej na rok 2010 i przeznaczone są na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym zgodnie z art. 90 d i art. 90 e ustawy o systemie oświaty. Ponadto Gmina została poinformowana o konieczności uwzględnienia art. 128 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157. poz. 1240 z późn. zm.) - dalej jako: ustawa o finansach publicznych. W dniu [...] września 2010r. pomiędzy Wojewodą [...], a Gminą C. została zawarta umowa aneksowana [...] listopada 2010r. o udzielenie dotacji na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym. W myśl aneksowanej umowy Wojewoda [...] udzielił Gminie C. dotacji celowej na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym ( stypendia i zasiłki szkolne ).
Pismem z [...] stycznia 2011r. Gmina C. przedłożyła rozliczenie dotacji otrzymanej z budżetu państwa za rok 2010. Zgodnie z przedstawionym rozliczeniem całkowity koszt zadania wyniósł [...], co oznaczało, że w 100% został sfinansowany z dotacji celowej, bez udziału środków własnych Gminy. Niewykorzystaną część dotacji w kwocie [...] zł. Gmina zwróciła do budżetu
W wyniku przeprowadzonej w dniach od 25 listopada do 30 grudnia 2010r. w Urzędzie Miasta C. kontroli w zakresie wykorzystania środków publicznych na pomoc materialną dla uczniów w latach 2009 - 2010 Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła wystąpienie nieprawidłowości w zakresie planowania i realizacji wydatków na stypendia szkolne i zasiłki szkolne w 2010r., związane z nieuwzględnieniem, wbrew postanowieniom art. 128 ust 2 ustawy o finansach publicznych- 20% udziału Gminy w całkowitych kosztach realizacji zadania. W związku z powyższym NIK w wystąpieniu pokontrolnym z 6 kwietnia 2011r. wniosła o realizację wniosków pokontrolnych, w tym o dokonanie zwrotu dotacji wykorzystanej w nadmiernej wysokości na pomoc materialną dla uczniów.
Pismem z [...] kwietnia 2011r. Prezydent Miasta C. skierowanym do najwyższej Izby Kontroli zgłosił zastrzeżenia do wniosków pokontrolnych dotyczących dokonania zwrotu środków dotacji celowej udzielonej na pomoc materialna dla uczniów.
Uchwałą z [...] maja 2011rt. Komisja Odwoławcza Najwyższej Izby Kontroli oddaliła zastrzeżenia zgłoszone przez Prezydenta Miasta C.. Uchwała ta została zatwierdzona przez Prezesa NIK postanowieniem z [...] maja 2011r. nr [...]
Z racji tego, że Gmina C. na zadanie dotyczące dofinansowania świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym, otrzymała dotację celową , z której w 100% pokryła całkowity koszt zadania wynoszący [...]zł. bowiem w ogóle nie przeznaczyła własnych środków na realizację powyższego organ przyjął, że realizacja wydatków ze środków własnych Gminy powinna stanowić 20 % kosztu zadania tj. [...] zł., i wobec braku wpływu zwrotu części dotacji, Wojewoda [...] zawiadomieniem z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu przez Gminę C. części dotacji celowej otrzymanej z budżetu państwa w 2010 r., a przeznaczonej na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym.
Następnie orzekając w sprawie decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] określił Gminie C. kwotę części dotacji celowej podlegającej zwrotowi do budżetu państwa w wysokości [...] zł., jako dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2010 r. oraz określił termin naliczania odsetek od kwoty ustalonej do zwrotu liczonych jak dla zaległości podatkowych od 21 stycznia 2011r. do dnia zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości do budżetu państwa.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż udzielenie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym jest zadaniem własnym gminy, przy czym na dofinansowanie tej pomocy gmina otrzymuje też dotację celową z budżetu państwa. Dalej przytaczając treść art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, Wojewoda [...] wyjaśnił, iż zakres przedmiotowy tego artykułu obejmuje dotacje celowe na finansowanie lub dofinansowanie zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami oraz na finansowanie lub dofinansowanie bieżących zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego. Przytaczając szereg innych przepisów prawnych , w tym m.in. art. 90 r ust. 1 ustawy o systemie oświaty, Wojewoda [...] i wyjaśnił, że norma zawarta w tym przepisie stanowi jedynie, że na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym gmina otrzymuje dotację celową z budżetu państwa i przepisy te nie stanowią o odstępstwie od zasady ustanowionej w art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, zatem w przypadku udzielania dotacji celowych dla gmin na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym znajduje zastosowanie norma mówiąca o maksymalnie 80% udziale dotacji w stosunku do kosztów realizacji zadania przez jednostki samorządu terytorialnego.
Reasumując powyższe, organ administracji stwierdził, że "pomoc materialna dla uczniów" powinna zostać najwyżej w 80% sfinansowana ze środków budżetu państwa, natomiast 20 % winna wyłożyć dana gmina ze swoich środków. Wobec tego, że w niniejszej sprawie całkowity koszt zadania zrealizowanego przez Gminę C. w 2010 r. wyniósł [...] zł. zł i kwotę tę w całości stanowią środki pochodzące z budżetu państwa przyznane skarżącemu Wojewoda [...] na mocy art. 169 ust. 1 pkt 2, ust 2, ust 4, ust 5 pkt 2 i ust 6 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych 9Dz. U Nr v157 poz. 1240 ze zm. ) orzekł o zwrocie kwoty [...] zł, jako 20% wkładu własnego, jaki winien być wniesiony przez samego skarżącego na realizację zadania na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym.
Pismem z dnia [...] października 2011 r. skarżąca złożyła odwołanie wnosząc m.in. o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji postawiono zarzuty:
1.naruszenia art. 128 ust 2 ustawy o finansach publicznych poprzez jego niewłaściwą interpretację i przyjęcie, że Gmina zobowiązana była zapewnić wkład własny w postaci środków finansowych przy realizacji zadania;
2. nieuwzględnienie poniesionych przez Gminę kosztów obsługi zadania jako jej wkładu w wykonanie zadania.
W uzasadnieniu odwołania Gmina powołała się na zmianę stanowiska Wydziału Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego, w związku z interpretacją Ministra Edukacji Narodowej zawartą w piśmie z 23 lipca 2010r. DZSE-BKO-045-57/2010. Przyjmując konstytucyjną zasadę zaufania do organów władzy publicznej uznała, że stanowiska Ministra Edukacji Narodowej oraz Wojewody [...] są wystarczającym zapewnieniem, że dotacje na pomoc materialną dla uczniów o charakterze socjalnym, nie wymagają współfinansowania z budżetu gminy. Zdaniem odwołującej się udzielona dotacja celowa została przez Gminę pobrana, wydatkowana i rozliczona prawidłowo.
Po rozpatrzeniu odwołania Minister Finansów decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 89, poz. 1071, ze zm.) – dalej jako: k.p.a., art. 61 ust. 3 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych ( Dz.U. Nr 157, poz.1240 ) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2011r.
W jej uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz podzielił stanowisko organu I instancji wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponownie podkreślił, iż sporny w sprawie przepis art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych jednoznacznie określa górny limit procentowy na dofinansowanie kosztów realizacji zadań własnych bieżących i inwestycyjnych jednostek samorządu terytorialnego, dotacją celową udzieloną z budżetu państwa na poziomie 80% kosztów realizacji zadania. Wyjątki od tej generalnej zasady mogą określić jedynie "odrębne ustawy", przy czym wykładnia językowa tego przepisu jest jednoznaczna i niepozostawiająca żadnych wątpliwości, co do jego rozumienia.
Minister Finansów przyznał rację stanowisku prezentowanemu w powołanym w odwołaniu piśmie MEN z 23 lipca 2010r., że "odrębną ustawą" jest ustawa z 1991 r. o systemie oświaty, jednakże jak wskazał żaden z przepisów tej ustawy nie określa, iż udział procentowy dofinansowania tego zadania środkami dotacji celowej z budżetu państwa powinien być wyższy niż 80% kosztów realizacji zadania. Artykuł 90r ust. 1 ustawy o systemie oświaty stanowi jedynie, że na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym gmina otrzymuje dotację celową z budżetu państwa. Oznacza to, zgodnie z zasadą ogólną, wyrażoną w art. 128 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, iż "udzielanie dotacji dla jednostek samorządu terytorialnego określają odrębne ustawy". Ustawa o systemie oświaty szczegółowo reguluje powyższą kwestię w odniesieniu do jednostek oświatowych, natomiast nie określa innego, wyższego niż 80% udziału środków dotacji celowej przeznaczonych na dofinansowanie zadań własnych bieżących i inwestycyjnych jednostek samorządu terytorialnego na cele oświatowe.
Minister Finansów analizując treść art. 128 ustawy o finansach publicznych z art. 166 Konstytucji RP, również stwierdził, że dotacje celowe z budżetu państwa na dofinansowanie bieżących zadań własnych powinny odgrywać ograniczoną rolę wśród źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego, wobec czego nieprawidłowość w przedmiotowej sprawie polega na pobraniu z budżetu państwa środków finansowych w wysokości wyższej, niż niezbędna na dofinansowanie dotowanego zadania, ponieważ środki z dotacji celowej przeznaczonej na wskazany cel zostały pobrane w kwocie wyższej niż wynikało to z limitu procentowego określonego wprost w artykule 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, co winno skutkować zwrotem części przyznanych dotacji na w/w zadanie. Powołując się na stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 czerwca 2002r. sygn. akt U 8/00 ( OTK 2001 nr 5 poz. 123 LRX nr 484 49) co do istoty i charakteru finansowania zadań własnych organów samorządu terytorialnego podkreślił, że gmina nie może być zwolniona z obowiązku ponoszenia chociażby części kosztów realizacji zadań własnych, w tym przypadku udzielania pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym.
Odnosząc się natomiast do podniesionej w odwołaniu kwestii zaliczenia do kosztów realizacji omawianego zadania wydatków poniesionych przez Gminę w związku z jego obsługą, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującym stanem prawnym koszty wskazane w odwołaniu Gminy nie mogą być brane pod uwagę jako środki własne angażowane na wypłaty świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów. W świetle art. 90 r ust 1 ustawy o systemie oświaty określającym jakiego rodzaju świadczenia podlegają dofinansowaniu za wkład własny można jedynie uznać bezpośrednie partycypowanie w kosztach wypłacanych świadczeń socjalnych . Tym samym za wkład własny nie mogą zostać uznane koszty działania urzędu wynikające z wynagrodzeń pracowników, zużycia materiałów papierniczych, tonerów do drukarki oraz koszty wysyłki decyzji administracyjnych.
W skardze na powyższą decyzję Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2011 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją Wojewody [...] z [...] września 2011 r. i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego zarzucając naruszenie:
- art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 90 r ustawy o systemie oświaty poprzez błędną ich interpretację poprzez utożsamianie pojęcia kosztu realizacji zadania własnego gminy , o którym mowa w art. 128 ust 2 z pojęciem dofinansowania świadczeń , którym posługuje się ustawa o systemie oświaty, a także całkowite pominiecie interpretacji i stosowania przepisu art. 90r ustawy o systemie oświaty w okresie przed 1 stycznia 2010r. , a więc przed wejściem w życie obowiązującej ustawy o finansach publicznych. aktualnych przepisów
- art. 90 r ustawy o systemie oświaty poprzez przyjęcie, że brzmienie tego przepisu nie pozwala na uwzględnienie w kosztach realizacji zadania kosztów wskazanych przez Gminę w odwołaniu od decyzji Wojewody [...]
- naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z wywodzonej z tego przepisu zasady zaufania obowiązującej w stosunkach między jednostkami samorządu terytorialnego, a państwem oraz zasady obustronnej współpracy, zakładającej obustronne zaufanie miedzy nimi, poprzez przyjęcie, że bez znaczenia dla oceny postępowania Gminy i stosowanej przez nią interpretacji przepisów są opinie wydawane przez organy administracji publicznej oraz przez dysponenta części budżetowej.
W ocenie skarżącej nie sposób zgodzić się z argumentami przytoczonymi w zaskarżonej decyzji Ministra Finansów, w szczególności, iż przepis art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2010 r. powoduje zmiany w dotychczasowym sposobie dotowania stypendiów i zasiłków szkolnych poprzez konieczność partycypowania gminy w wypłacie niniejszej pomocy w wysokości co najmniej 20%. Przedmiotowy przepis dopuszcza wyjątek od zasady udziału własnego, w przypadku gdy odrębne ustawy stanowią inaczej, a taką odrębną ustawą jest , co przyznał Minister Finansów ustawa z 1991 r. o systemie oświaty, która reguluje pomoc materialną dla uczniów. Zawarty w niej art. 90 r, stanowiący o dofinansowaniu nie uległ zmianie. Zatem skoro ustawa o systemie oświaty posługuje się pojęciem "dofinansowanie", które to pojęcie nie uległo zmianie i rozumiane było jako pokrycie 100% wysokości wypłacanych świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, brak jest uzasadnienia dla zmiany dotychczasowego stanowiska. W ocenie skarżącej zmiana interpretacji przepisów przez Ministra Finansów wywodzona jest li tylko z przepisu art. 128 ust 2 ustawy o finansach publicznych, który przewiduje obowiązek partycypowania przez gminy w 20 % w kosztach realizacji dotowanego zadania. Jednak ani ustawa o finansach publicznych, ani żaden inny przepis nie definiuje pojęcia "kosztu realizacji zadania". Definicji takiej nie zawiera również umowa dotacji. Zdaniem skarżącej żaden ze wskazach przez organ przepisów prawa nie zawiera zapisu, iż koszt realizacji zadania jest równoznaczny z wartością wypłaconych świadczeń. Skarżąca poniosła wydatki osobowo rzeczowe, bez których jak wskazała realizacja zadania byłaby niemożliwa dlatego wniosła ona wkład własny w postaci poniesienia kosztów obsługi administracyjnej, które zostały szczegółowo wymienione w odwołaniu. W dalszej części skargi Gmina zarzuciła, że postępowanie organów administracji publicznej w przedmiotowym stanie faktycznym narusza zasady określone art. 6 kpa oraz art. 7 Konstytucji RP i godzi w zaufanie jednostek samorządu terytorialnego. Powołała się w tym zakresie i wskazała na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Ocena ta dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Jednocześnie w kontekście wniosku zawartego w skardze o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania, Sąd zaznacza, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracji. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej Nie może tego uczynić nawet w sytuacji uwzględnienia skargi. Sąd bada bowiem wyłącznie legalność zaskarżonego aktu - w przedmiotowej sprawie decyzji Ministra Finansów 23 grudnia 2011r. Natomiast o umorzeniu postępowania sądowego może orzec jedynie w przypadku zaistnienia przesłanek z art.130 i art. 160 §1 p.p.s.a , które w sprawie nie zaistniały.
Przechodząc zaś do zarzutów skargi, zdaniem Sądu nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Sprawa dotyczy dotacji udzielonej Gminie C. w roku budżetowym 2010. Wszystkie akty dotyczące dotacji, a więc decyzje Wojewody [...] o przyznaniu dotacji z rezerw celowych oraz umowa pomiędzy Wojewodą [...] a Gminą C. o udzielenie dotacji na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym wraz z aneksem miały miejsce w roku 2010. (decyzja Wojewody [...] nr [...] z [...] kwietnia 2010r. decyzja Wojewody [...] o zwiększeniu planu dotacji z [...] października 2010r. nr [...], umowa o udzielenie dotacji z [...] września 2010r wraz z aneksem z aneksem zawartym w dniu [...] listopada 2010r. )
Od dnia 1 stycznia 2010r. weszła w życie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009r o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240)., która w przepisie art.128 ust.1 stanowi, iż udzielanie dotacji celowych dla jednostek samorządu terytorialnego określają odrębne ustawy. Ust 2 tego artykułu zawiera regulację, zgodnie z którą kwota dotacji na dofinansowanie zadań własnych bieżących i inwestycyjnych nie może stanowić więcej niż 80% kosztów realizacji zadania, chyba, że odrębne ustawy stanowią inaczej.
Jest to przepis bezwzględnie obowiązujący, a jego wykładnia literalna nie budzi wątpliwości. Termin ,,dofinansowanie’’ oznacza sfinansowanie określonego zadania w części, nie w całości. W innym przypadku ustawodawca użyłby innego określenia, np. ,,sfinansowanie" czy ,,sfinansowanie w całości’’. Z akt sprawy wynika ,że przedmiotem umowy zawartej w dniu [...] września 2010r. pomiędzy Wojewodą [...], a Gminą C. było udzielenie dotacji na "dofinansowanie" świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym .
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, sięgnął do protokołu z posiedzenia sejmowej Komisji Finansów Publicznych z 8 lipca 2009r., nr 180, Biuletyn z posiedzenia 2499/VI z którego wynika, że art. 128 ustawy o finansach przeszedł bez poprawek i nie było na posiedzeniu w ogóle żadnej dyskusji odnośnie zawartych w nim unormowań.
To, iż pod rządami poprzedniej ustawy o finansach publicznych możliwe było sfinansowanie przedmiotowego zadania w 100% z dotacji celowej, nie może stanowić argumentu przemawiającego za tym, że nadal jest to możliwe. Ustawodawca wprowadzając przepis art.128 ust.2 nowej ustawy o finansach publicznych wyraźnie określił poziom dofinansowania zadania własnego gminy związanego z udzielaniem pomocy materialnej dla uczniów. Należy uznać, że całkowity koszt zrealizowanego zadania powinien zostać najwyżej w 80% sfinansowany ze środków budżetu państwa, natomiast 20% środków winna wyłożyć dana gmina. Wskazany przepis art. 128 ustawy o finansach publicznych stanowi potwierdzenie, jak słusznie, zdaniem Sądu wywodzi organ, że dotacje celowe z budżetu państwa na dofinansowanie bieżących zadań własnych powinny odgrywać ograniczona rolę wśród źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego. Z istoty bowiem zadania własnego wynika, że jego finansowanie musi mieć charakter samodzielny i kreatywny ( por. wyrok TK z 28 czerwca 2001r. sygn. akt U 8/00OTK 2001 nr 5 poz. 123). Nie ulega wątpliwości, że zadania realizowane w zakresie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów należą do zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego w myśl art. 90 p ustawy z 7 września 1991r. o systemie je oświaty. Z tego powodu nie jest zasadny podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 128 ust 2 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 90 r ustawy o systemie oświaty.
Ze stanowiskiem reprezentowanym w skardze przez Gminę C. zarzucającym Ministrowi Finansów błędną interpretację art. 90 r ustawy o systemie oświaty przez przyjęcie, że brzmienie tego przepisu nie pozwala na uwzględnienie w realizacji zadania kosztów wskazanych przez Gminę w odwołaniu, a dotyczących kosztów obsługi Urzędu Miasta i jednostek podległych wyliczonych przez skarżącą na kwotę [...] zł.- nie można się zgodzić. Rację ma organ odwoławczy wskazując, że art. 90 r ustawy o systemie oświaty przewiduje, że dofinansowaniu podlegają jedynie świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym. Przepis ten należy interpretować ściśle. Tym samym kosztem realizacji zadania, o którym stanowi art. 128 ust 2 ustawy o finansach publicznych będzie wyłącznie wypłacana pomoc w postaci świadczeń o charakterze socjalnym, zaś za wkład własny można uznać jedynie bezpośrednie partycypowanie w kosztach wypłacanych świadczeń z tego tytułu. Zatem wskazane przez skarżącą koszty działania urzędu i jednostek podległych wynikające z wynagrodzeń pracowników, zużycia materiałów papierniczych oraz kosztów wysyłki decyzji administracyjnych, będące w istocie kosztami funkcjonowania urzędu w zakresie wszystkich podejmowanych działań i prowadzonych spraw zgodnie z ich właściwością nie uzasadniają przyjęcia ich jako wkład własny w realizację zadania związanego z dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym. O tym, że takich wątpliwości nie miała też skarżąca świadczy rozliczenie dotacji otrzymanej z budżetu państwa za rok 2010 dokonane przez Gminę C. pismem z [...] stycznia 2011r. Zgodnie z przedstawionym rozliczeniem Gmina wskazała, że całkowity koszt zadania wyniósł [...] zl. i został pokryty w całości z kwoty dotacji celowej udzielonej z budżetu państwa . Dlatego niezrozumiałe jest wyliczenie kosztu całkowitego zadania w kwocie wskazanej przez nią w odwołaniu. uwzględniające koszty działania urzędu i jednostek mu podległych.
Niesporne jest między stronami uznanie, iż ustawa z dnia 7 września 1991r o systemie oświaty (Dz.U. z 2004r nr 256 poz. 2572 ze zm.) jest "odrębną ustawą’’ w rozumieniu ustawy o finansach publicznych, jednakże żaden z przepisów ustawy o systemie oświaty nie określa procentowego udziału dofinansowania przedmiotowego zadania. Art. 90b ustawy o systemie oświaty jedynie ogólnie określa źródła finansowania pomocy materialnej dla uczniów, a art. 90r stanowi tylko, że na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym gmina otrzymuje dotację celową z budżetu państwa. Ustawa ta nie reguluje więc w odmienny sposób pomocy materialnej dla uczniów i brak w niej wyłączenia stosowania art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych. Taką regulację zawiera, na przykład, ustawa o ustanowieniu programu wieloletniego ,,Pomoc państwa w zakresie dożywiania’’ z dnia 29 grudnia 2005r. (Dz. U. Nr 267 poz. 2259 z 2005r.).
Dotacje celowe z budżetu państwa na dofinansowanie bieżących zadań własnych gminy powinny odgrywać ograniczoną rolę wśród źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego, a w niniejszej sprawie pobrano środki finansowe wyższe, niż konieczne, wynikające z limitu procentowego określonego w ustawie o finansach publicznych, zasadnie wiec organ określił kwotę części dotacji celowej podlegającej zwrotowi.
Zwracając uwagę na to, że interpretacja Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 lipca 2010r., wg której "wejście w życie nowej ustawy o finansach publicznych nie powinno spowodować zmian w zakresie dotowania stypendiów i zasiłków uczniowskich polegających na ponoszeniu przez gminy co najmniej 20 % kosztów realizacji zadania" jest błędna, a nadto nie miała dla organu mocy wiążącej - powyższe nie może uzasadniać naruszenia określonej art. 7 Konstytucji RP zasady państwa prawa znajdującej swoje odzwierciedlenie w art. 6 kpa .
Skoro w ocenie Sądu materiał dowodowy w sprawie został zebrany i rozpatrzony prawidłowo, a zarzuty podniesione w skardze okazały się niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło