V SA/Wa 530/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. sprawy ze skargi Z. przy udziale uczestnika postępowania W.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] lipca 2012 r. o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym: Na wniosek Z. w oparciu o wystawione tytuły wykonawcze Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. prowadził postępowanie egzekucyjne należności z tytułu ubezpieczeń społecznych, składek na ubezpieczenie zdrowotne, wpłaty na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Pracy wraz z odsetkami oraz dodatkowej opłaty od dłużnika W. K. za lata 2004 -2008. W toku postępowania egzekucyjnego w związku z czynnościami podejmowanymi na podstawie wspomnianych tytułów wykonawczych, naliczane były stosowne opłaty manipulacyjne, opłaty za zajęcie rachunków bankowych ( w tym w dniu [...] marca 2009 r. w B.), za zajęcie wierzytelności u dłużników E. z o.o. i M. K. oraz opłaty za sporządzenie protokołów o stanie majątkowym zobowiązanego. W związku z zajęciem wierzytelności w Spółce E. doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej co spowodowało, że postanowieniem Sądu Rejonowego w C.z dnia [...] listopada 2009 r. sygn. Akt [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. został wyznaczony jako organ do łącznego prowadzenia egzekucji. W związku z zajęciem wierzytelności w Spółce E. doszło do wyegzekwowania należności w kwocie [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego dokonał podziału kwoty [...] zł. Naczelnik ustalił łączne koszty egzekucji na [...] zł zaś koszty należne jemu na kwotę [...] zł., na które składała się kwota [...] zł wynikająca z prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze Naczelnika oraz kwota [...] zł związana z czynnościami na rzecz Z. Koszty należne Sądowi Rejonowemu w C. wynosiły [...]zł. W związku z tymi ustaleniami i w związku z tym, że wyegzekwowana kwota nie pokrywała całości kosztów egzekucyjnych Naczelnik na podstawie art. 115 § 1, § 2, §3, § 6 ustawy z 17 czerwca1966 r. .o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dokonał podziału kwoty w stosunku procentowym między siebie i Sąd Rejonowy w C. W konsekwencji Naczelnik przyznał sobie 99,50% czyli [...] zł. i 0,50% czyli [...] zł Sądowi Rejonowemu. Postanowienie to nie zostało zaskarżone. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne wobec W. K. prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Z. w związku z jego bezskutecznością. Postanowienie to nie zostało zaskarżone i stało się ostateczne. Postanowieniem z [...] lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. na podstawie art. 17 § 1 oraz art. 64c § 1, § 4 i § 7 ustawy z obciążył wierzyciela – Z. w C. kosztami postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że ze względu na brak możliwości wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego W. K. koszty powstałe w związku z czynnościami podejmowanymi w związku z tytułami wykonawczymi Z. obciążają wierzyciela i wynoszą one [...] zł., przy czym koszty te zostały szczegółowo wykazane w rozliczeniu w powiązaniu z konkretnymi tytułami wykonawczymi. Z. złożył na powyższe postanowienie zażalenie. W zażaleniu wierzyciel wniósł o uchylenie postanowienia i zmianę wysokości obciążających go kosztów. Wskazał, że w związku prowadzoną na jego rzecz egzekucją otrzymał od Naczelnika dwie wpłaty w łącznej wysokości [...] zł, które częściowo pokryły należności objęte tytułami wykonawczymi nr [...]. W związku z zajęciem wierzytelności pieniężnej u dłużnika Spółki E., Naczelnik uzyskał kwotę [...] zł, z której w ramach podziału otrzymał 99,50% czyli [...] zł. , przy czym na wspomnianą kwotę składały się też koszty związane z egzekucją prowadzoną na rzecz Z.przeciwko W. K. Powoduje to, że część tych kosztów w odpowiednim stosunku procentowym powinna pomniejszyć koszty obciążające Z. Wierzyciel zakwestionował także zasadność zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w B. w W. dokonanego w dniu [...] marca 2009 r., mimo, ze Naczelnik w związku z wcześniej podejmowanymi czynnościami miał wiedzę o braku majątku zobowiązanego. Z. wskazał także, że nie ma wiedzy o losie zajętej wierzytelności u M.K. Postanowieniem z [...] grudnia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W postanowieniu Dyrektor ustalił stan faktyczny sprawy, wskazał na przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie i odniósł się do zarzutów zażalenia. Dyrektor podniósł, że w związku z treścią art. 64c § 1 ustawy o kosztach egzekucyjnych w administracji opłaty o jakich mowa w art. 64 § 1 i § 6 oraz w art. 64a wraz z wydatkami stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Zasada ta jest jednak w pewnych wypadkach ograniczona i m.in. w sytuacji, w której koszty nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego obciążają one wierzyciela. Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie ponieważ kosztów nie udało się od zobowiązanego uzyskać, postępowanie egzekucyjne przeciwko niemu zostało umorzone a po zakończeniu postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie posiada już wobec zobowiązanego związanej z tym wierzytelności. Na poparcie tego stanowiska organ powołał określone orzeczenia sądów administracyjnych. W odniesieniu do zarzutu wierzyciela w zakresie braku pomniejszenia obciążających go kosztów organ wyraził pogląd, że podział uzyskanej kwoty został dokonany postanowieniem, które jest ostateczne, a wierzyciel nie zgłosił w odniesieniu do jego treści zastrzeżeń w związku z czym, argumentu tego nie może podnosić w niniejszym postępowaniu. Organ wyjaśnił ponadto, że jeśli chodzi o dokonane zajęcie w B. to wynikało ono z konieczności podejmowania wszelkich środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie, które mogą doprowadzić do wyegzekwowania dochodzonej należności. Zajęcie to było celowe a nadto związane było z nowymi tytułami wykonawczymi. W tym stanie rzeczy Dyrektor uznał, ze zażalenie jest bezzasadne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik Z.wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] lipca 2012 r. zarzucając: - naruszenie art. 11 oraz 107 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a., art. 17 i 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na niewyjaśnieniu dlaczego wskutek pominięcia zasady proporcjonalnego podziału w jednej kategorii należności, wyegzekwowana kwota [...] zł nie pomniejszyła wysokości kosztów egzekucyjnych należnych Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w C., w związku z czynnościami podjętymi na rzecz Z., mimo iż zarzut ten podniesiony został w zażaleniu, - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wysokość nieściągniętych od zobowiązanego kosztów postępowania egzekucyjnego wynosi [...] zł, - naruszenie przepisu art. 64c § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. polegające na błędnym przyjęciu, że koszty w ustalonej przez organ egzekucyjny wysokości nie zostały ściągnięte od zobowiązanego w części stanowiącej kwotę [...] zł. W uzasadnieniu wierzyciel podniósł, że w zażaleniu został zakwestionowany sposób w jaki Naczelnik Urzędu rozliczył kwotę [...] zł ponieważ wykonując to postanowienie pominął zasadę proporcjonalności. Z. wskazał, że bezzasadne jest twierdzenie organu, że Z. powinien swoje zastrzeżenia w odniesieniu do rozliczenia wyegzekwowanej kwoty zgłosić w zażaleniu na postanowienie o podziale sumy uzyskanej z egzekucji ponieważ jest ono prawidłowe. Naczelnik Urzędu trafnie bowiem wskazał na wysokość należnej mu kwoty kosztów egzekucyjnych, nieprawidłowo natomiast ze względu na brak uznania, że część z niej w wysokości odpowiadającej procentowi udziału w tej należności kosztów związanych z egzekucją na rzecz Z., nie zaliczył na te koszty. Tym samym nie zmniejszył kwoty kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego z tego tytułu tj. sumy [...], co spowodowało, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] lipca 2012 r. należało uznać za wadliwe a o czym Z. powziął wiadomość w dacie doręczenia mu tego postanowienia. Wierzyciel wskazał, że nie dysponuje również informacją czy skuteczne było zajęcie wierzytelności u M.K. oraz jaki był sposób podziału tej sumy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skargę należało uwzględnić. Sąd uznaje za trafny zarzut skargi dotyczący naruszenia treści art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2012 r.poz.115) oraz naruszenia w związku z tym treści art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. ponieważ treść postanowienia nie odnosi się wprost, w jednoznaczny sposób do konkretnie postawionego zarzutu zawartego w zażaleniu wierzyciela, który dotyczy nieprawidłowego zaliczenia części należności wyegzekwowanej od zobowiązanego na poczet należnych organowi kosztów egzekucyjnych związanych z czynnościami egzekucyjnymi podejmowanymi na rzecz Z. W ocenie Sądu słuszne są też co do zasady powiązane ze wspomnianym zarzutem pozostałe zarzuty skargi w tym dotyczący naruszenia treści art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. prowadził postępowanie jako organ egzekucyjny wyznaczony przez Sąd Rejonowy w C. ze względu na zbieg egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową. Tym samym w związku z wyegzekwowaniem od zobowiązanego dłużnika kwoty [...] zł w postanowieniu z dnia [...] lutego 2010 r. o podziale wspomnianej kwoty, Naczelnik Urzędu Skarbowego działając m.in. na podstawie art. 115 § 1, § 2 i § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dokonał jej podziału z zastosowaniem zasady pierwszeństwa i proporcjonalności dokonując podziału między siebie i Sąd Rejonowy w C. w proporcji 99,50% i 0,50%, co dało odpowiednio [...] zł i [...] zł. Koszty egzekucyjne należne Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w C. wyniosły łącznie [...] zł na co składa się suma kosztów egzekucyjnych Naczelnika Urzędu związana z czynnościami egzekucyjnymi podejmowanymi w związku z szeroko rozumianymi tytułami wykonawczymi Naczelnika (chodzi tu bowiem głównie o tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C., Urząd Skarbowy w C. ale i M. Urząd Wojewódzki w W., W. Urząd Wojewódzki w O.) w kwocie [...] zł i związane z czynnościami na rzecz Z. w kwocie [...] zł. Jest przy tym oczywiste, że zgodnie z art. 64c § 1 opłaty o jakich mowa w art. 64 § 1 i § 6 oraz w art. 64 a ustawy czyli opłaty za dokonywane czynności w trakcie egzekucji i opłaty egzekucyjne (również wydatki) stanowią koszty egzekucyjne. Koszty te obciążają zobowiązanego a w przypadku gdy nie mogą one być ściągnięte od niego pokrywa je wierzyciel zgodnie z art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarówno w zażaleniu jak i w skardze Z. będący wierzycielem, nie kwestionował samej zasady obciążenia go należnymi organowi egzekucyjnemu kosztami egzekucyjnymi biorąc pod uwagę fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do zobowiązanego W. K. jak i to, że wysokość wyegzekwowanej należności nie wystarczyła na pokrycie całości kosztów egzekucyjnych. Z. kwestionował natomiast fakt, że jakkolwiek doszło do wyegzekwowania określonej kwoty należności, nie została ona proporcjonalnie zaspokojona w odniesieniu do wszystkich należności tej samej kolejności. Naczelnik Urzędu zastosował bowiem zabieg, w którym uznał, że skoro koszty egzekucyjne związane z czynnościami egzekucyjnymi wykonywanymi na podstawie tytułów wykonawczych Z., są mu należne co do zasady w całości to zarówno te, które powstały w związku z jego tytułami wykonawczymi jak i tytułami Z., dają mu prawo zarachowania w całości kwoty, która przypadła mu w ramach podziału wyegzekwowanej kwoty na swoją rzecz, bez uwzględnienia jaka część z tej kwoty potencjalnie przypada na koszty związane z tytułami wykonawczymi Z. Spowodowało to tym samym niezasadne "uprzywilejowanie" pewnych wierzycieli kosztem Z. Zgodzić się przy tym trzeba z Z., że sama treść postanowienia z [...] lutego 2010 r., nie budziła wątpliwości co do jego zasadności a ponieważ jego następstwem jest dopiero postanowienie z [...] lipca 2012 r., w którym organ egzekucyjny dał wyraz swojemu stanowisku co do tego jaka kwota kosztów egzekucyjnych powinna obciążać jego zdaniem wierzyciela powstała dla tego ostatniego konieczność zakwestionowania jego treści w drodze zażalenia. Na koniec należy stwierdzić, że brak jest podstaw do uznania za zasadny zarzutu dotyczącego naruszenia treści art. 17 ustawy o postępowaniu administracyjnym w administracji zwłaszcza, że skarga nie zawiera żadnych argumentów w tej mierze. Brak jest również podstaw do rozważania zarzutu dotyczącego kwestii związanych z zajęciem wierzytelności u M.K. jako, że zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 73 § 1 k.p.a. strona w toku postępowania ma prawo do przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich odpisów i notatek może też żądać udzielania jej informacji (art. 9 k.p.a.). Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c orzekł jak w wyroku.