V SA/Wa 531/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) lutego 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę Przedmiotem skargi M. S. jest postanowienie nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] z/s w [...] Nr [...] z dnia [...].12.2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 .Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym : W dniu 04.05.2015 r. (data nadania) M. S. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR [...] z/s w [...] wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Podczas kontroli kompletności wniosku stwierdzono braki formalne, tj. dla wszystkich działek ewidencyjnych, rolnik nie podał powierzchni gruntów ornych ogółem. W związku z powyższym, w dniu [...].05.2015 r. organ działając na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wystosował do strony wezwanie Nr [...] do usunięcia braków we wniosku o przyznanie płatności. Zgodnie z potwierdzeniem odbioru, wezwanie odebrano w dniu 27.05.2015r. W dniu 30.11.2015 r. producent złożył korektę wniosku uzupełniającą braki formalne wraz z prośbą o przywrócenie terminu. W dniu [...].12.2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] z/s w [...] wydał postanowienie [...], którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2015. Wskazanym na wstępie postanowieniem, wydanym po rozpoznaniu odwołania strony, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że M. S. uzupełnił braki we wniosku dopiero w dniu 30.11.2015 r., a zatem z uchybieniem podstawowego terminu na złożenie wniosku (15.06.2015 r.) oraz z uchybieniem ostatecznego terminu sankcyjnego (10.07.2015 r.). Powyższy termin jest terminem prawa materialnego i nie jest terminem przywracalnym. Wobec powyższego brak jest podstaw materialnoprawnych do wszczęcia postępowania administracyjnego i na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. należało odmówić jego wszczęcia. Od powyższego rozstrzygnięcia strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 23 ust.1 w zw. z art. 3 ust. 1 i ust.2 pkt 1,3 i 4 ustawy o płatnościach oraz art. 45 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu skargi strona zarzuciła organowi przede wszystkim nieprawidłowe doręczenie wezwania z 23.05.2015 r. do usunięcia braków formalnych wniosku o płatność. Wskazała, że wezwanie adresowane do pełnomocnika strony - T. S. zostało odebrane w dniu 27.05.2015 r. przez osobę nieuprawnioną – J. J.. Ze zwrotnego poświadczenia odbioru wezwania wynika, że zostały podkreślone wyrazy mające wskazywać, że jest ona dorosłym domownikiem pełnomocnika strony. Pełnomocnik temu faktowi zaprzeczyła i oświadczyła, że nie zna osoby podpisanej na zwrotce. Nie kwestionując materialnoprawnego charakteru przepisu strona podnosiła, że organ zaniedbał obowiązek powiadomienia strony o brakach wniosku wynikający z art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach, czym naruszył określoną w art. 6 k.p.a. zasadę praworządności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tekst jednolity Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz.U z 2016 r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy administracyjnej, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organom nie można bowiem zarzucić naruszenia prawa procesowego. Brak też podstaw do przyjęcie naruszenia przepisów prawa materialnego czy to poprzez niewłaściwą wykładnię czy też nieprawidłowe ich zastosowanie. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 1551), wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Stosownie do art. 13 rozporządzenia nr 809/2014 wnioski oraz dokumenty, które należy złożyć wraz z wnioskiem o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, składa się od 15 marca do 15 czerwca. Z kolei z mocy art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2015 r., poz. 653) w roku 2015 wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie do 15 czerwca. Według art. 21 ust. 2 ustawy, termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu. Termin ten ma zatem charakter materialny. Skutkiem upływu terminu materialnego jest wygaśnięcie prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Termin taki ogranicza w czasie możliwość dochodzenia (lub innej realizacji) prawa podmiotowego. Jak się wskazuje w doktrynie "uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu", (vide: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 9 wydanie, wyd. C.H. Beck, str. 336). Zatem materialny charakter terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności powoduje, że jego upływ skutkuje wygaśnięciem bądź niemożnością dochodzenia przed organem administracji roszczenia o przyznanie płatności. Terminy materialne nie podlegają przywróceniu na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Przywróceniu mogą podlegać jedynie - w przypadku ich uchybienia - terminy procesowe. W art. 13 ust. 1 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L 181, str. 48 z 2014 r.), określono konsekwencje dla rolnika w przypadku złożenia wniosku po terminie. Mianowicie z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia, po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. "b" rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. Jeśli zaś takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia. Ostatecznym terminem na złożenie wniosku o przyznanie płatności w roku 2015 pozostawał zatem dzień 10 lipca 2015 r. Poprawki w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność są dopuszczalne tylko do najpóźniejszego możliwego terminu wyznaczonego dla składania po terminie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, jak określono w ust. 1 akapit trzeci. Jeżeli jednak ten najpóźniejszy termin jest wcześniejszy niż ostateczny termin wnoszenia poprawek do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, o którym to terminie mowa w ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu, bądź gdy terminy te przypadają w tym samym dniu, za niedopuszczalne uznaje się poprawki do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność wniesione po tym terminie (art. 13 ust. 3 omawianego rozporządzenia). Jeżeli zatem takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przydziela się żadnych uprawnień do płatności ani, w stosownych przypadkach, nie zwiększa się wartości jego uprawnień do płatności. W rozpoznawanej sprawie skarżący został wezwany do usunięcia braków wniosku o płatność i zobowiązania tego nie wykonał w terminie, o którym mowa wyżej. Uzupełnienie braków nastąpiło bowiem dopiero w dniu 30.11.2015 r. W ocenie Sądu, organy zasadnie powołując się na art. 13 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uznały wniosek strony skarżącej za niedopuszczalny i w konsekwencji odmówiły wszczęcia postępowania na podstawie 61a § 1 k.p.a. Wobec materialnoprawnego charakteru terminu jest bowiem bez znaczenia czy rolnik został prawidłowo poinformowany o istniejących brakach wniosku, a nawet czy w ogóle organ wezwał do usunięcia tych braków. Upływ terminu materialnoprawnego do złożenia kompletnego wniosku o płatność jest bowiem całkowicie od tych okoliczności niezależny. Ewentualne zaniedbanie organów obowiązkowi określonemu w art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach, na co powołuje się strona skarżąca, może rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą, nie przywróci jednak prawa do otrzymania płatności. W konsekwencji zaskarżone postanowienie, a także poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, wydane zostały bez naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego, zaś uzasadnienia tych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., bowiem wskazują klarownie przyjęte ustalenia i dowody, na których się oparto, a także podstawy prawne rozstrzygnięcia. Z przytoczonych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.