V SA/Wa 539/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA – Krystyna Madalińska-Urbaniak po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W.S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 16 lutego 2011 r. (data nadania) skarżący – W.S. – wniósł skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Zarządzeniem z 1 kwietnia 2011 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wobec powyższego, w piśmie z 12 kwietnia 2011 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy. Następnie, zarządzeniem z 19 kwietnia 2011 r. W.S. został wezwany do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF i osobiste podpisanie, w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Zarządzeniem z 18 maja 2011 r. wniosek skarżącego pozostawiono bez rozpoznania, ponieważ skarżący wniosku nie podpisał. W dniu 6 czerwca 2011 r. W.S. złożył sprzeciw od ww. zarządzenia. Zarządzeniem z 24 października 2011 r. skarżący został wezwany do udzielenia dodatkowych informacji i nadesłania stosownych dokumentów, ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy. W piśmie z dnia 8 listopada 2011 r. skarżący wyjaśnił, iż nie potrafi określić wysokości uzyskiwanego dochodu, gdyż nie prowadzi żadnej "rachunkowości". Wskazał, iż miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego to kwota ok. [...] zł. Ponadto zaznaczył, iż należne mu dopłaty do gruntów w wysokości [...] zł otrzymuje jego pełnomocnik. Podsumowując zaznaczył, że zgromadzenie dokumentów, o które zwrócił się Sąd, "wymaga czasu i cierpliwości", Sąd natomiast nie powinien mieć wątpliwości co do rzetelności udzielonych przez skarżącego informacji. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie: całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Należy zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. W tym miejscu zauważyć należy, iż pomimo wezwania wnioskodawca nie udokumentował swojej sytuacji materialnej. Podkreślenia wymaga, iż wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Analizując złożone przez wnioskodawcę oświadczenie nie sposób dokonać rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika i sądowych w sprawie. Podkreślenia wymaga, że wnioskodawca nie wskazał ile wynosi dochód miesięczny brutto skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wyjaśnić należy, iż fakt, że zainteresowany nie prowadzi księgowości nie zwalnia go z obowiązku wskazania ww. dochodu. Wobec powyższego, Sąd nie jest w stanie ocenić sytuacji materialnej w jakiej znajduje się wnioskodawca, skoro sam skarżący twierdzi, iż nie potrafi określić wysokości uzyskiwanego dochodu, ponieważ nie prowadzi "rachunkowości", a ponadto on i jego rodzina pracują "na czarno". Ponadto wątpliwości Sądu budzi rzetelność udzielonych przez skarżącego informacji, wskazuje on bowiem, że należne mu dopłaty do gruntów w wysokości [...] zł otrzymuje jego pełnomocnik. W ocenie Sądu niezrozumiałym jest dlaczego w sytuacji materialnej skarżącego, która – jak sam wskazuje – jest niełatwa, tak wysoką kwotę dopłat pobiera pełnomocnik skarżącego – T.J. Skarżący – w związku z treścią jego twierdzeń – został również wezwany do nadesłania dokumentów potwierdzających jego zadłużenie, tj. w szczególności umów kredytowych, tymczasem wnioskodawca w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu wskazał tylko, że prowadzone są wobec niego postępowania komornicze. Mając zatem na uwadze, że skarżący pomimo wezwania nie udzielił niezbędnych informacji i nie nadesłał dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną, stwierdzić należy, iż nie dąży on do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. W tej sytuacji, oświadczenia skarżącego należało uznać za, budzące wątpliwości i uniemożliwiające dokonanie właściwej oceny sytuacji materialnej w jakiej znajduje się wnioskodawca. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 w zw. z art. 245 § 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji