V SA/Wa 542/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska (spr), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Daniel Zdzieszyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2010 r. sprawa ze skargi T. M. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania; 1. Uchyla zaskarżone postanowienie. 2. Zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. S. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy). Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z [...] lutego 2008r., wydaną w trybie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm. w skrócie kpa) stwierdził nieważność decyzji o przyznaniu płatności T. M. z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. z [...] maja 2006r. Organ w uzasadnieniu swego stanowiska podniósł, iż B. M. (córka producenta) złożyła wniosek o przyznanie płatności w sytuacji przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Przeprowadzenie transakcji przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego nastąpiło w dniu [...] grudnia 2005r., zgodnie z umową darowizny sporządzoną w formie aktu notarialnego nr [...], w którym T. M. wraz żoną B. M. przekazali córce B. M. będące w ich posiadaniu gospodarstwo rolne. Zatem T. M. (beneficjent programu pomocowego) nie był już uprawnionym do otrzymania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Zgodnie bowiem z § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. 2004r., nr 73, poz. 657 ze zm.) jak wskazał organ I instancji gdy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności ONW nastąpi przeniesienie posiadania wszystkich działek rolnych położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania oraz w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych złoży on wniosek do właściwego Kierownika Biura Powiatowego ARiMR oraz zobowiąże się do kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem ONW, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych. Ta okoliczność, zdaniem Dyrektora [...] Oddziału ARiMR nakłada na organ obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 2006r., o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. Z tak przyjętym rozstrzygnięciem nie zgodził się producent rolny, składając odwołanie od decyzji Dyrektora [...] Oddziału ARiMR z [...] lutego 2008r. uznał, że organ dopuścił się rażącego przekroczenia terminów przewidzianych w kpa oraz nieprzestrzegania konstytucyjnej zasady równego traktowania wszystkich obywateli. Autor odwołania wskazał, iż złożył wniosek o przyznanie dopłat w dniu [...] maja 2005r., a decyzje o ich przyznaniu zostały wydane dopiero w dniu [...] kwietnia i [...] maja 2006r., tak więc z przekroczeniem ustawowych terminów. Nie zgodził się też z przyjętym przez organ stanowiskiem, iż przeniesienie prawa do dopłat z dotychczasowego właściciela na przejmującego gospodarstwo uzależnione jest od faktu, czy decyzja o dopłatach zostanie wydana przed czy po przekazaniu gospodarstwa. Po rozpatrzeniu odwołania, postanowieniem z [...] lutego 2009r., Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ II instancji wskazał, iż odwołanie wniesione przez T. M. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wpłynęło w dniu 27 marca 2008r. Warunkiem skuteczności czynności procesowej, jak podał organ odwoławczy jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania, natomiast bezskuteczny upływ terminu do wniesienia odwołania w następstwie prowadzi do ostateczności decyzji. Jak dalej wskazał organ odwoławczy, decyzja o stwierdzeniu nieważności została wysłana do producenta rolnego pocztą, na wskazany przez niego adres. Przesyłka, z uwagi na niemożność doręczenia w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 kpa została doręczona producentowi rolnemu zgodnie z dyspozycją art. 44 kpa. Termin na wniesienie odwołania upłynął w dniu 24 marca 2008r., natomiast T. M., jak podał Prezes ARiMR złożył odwołanie od decyzji za pośrednictwem poczty w dniu 25 marca 2008r., w związku z tym termin na wniesienie odwołania, nie został zachowany przez producenta rolnego. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Prezesa ARiMR z [...] lutego 2009r., T. M. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia ww. odwołania. Uzasadnił to faktem, iż uchybienie terminu nastąpiło z powodu faktu, iż Urząd Pocztowy w C. odesłał pismo do nadawcy o jeden dzień za wcześnie (odesłał w dniu 10 marca 2008r.), a powinien w dniu 11 marca 2008r. Autor skargi dodał, iż w dniu 25 lutego 2008r., nie znalazł w skrzynce pocztowej awiza, a na potwierdzeniu odbioru brak jest również daty wpłynięcia przesyłki do Urzędu Pocztowego w C. Składający skargę podkreślił, iż organ odmówił w dniu 10 marca 2008r., wydania pisma do niego skierowanego, co jego zdaniem jest bezprawne, nie uzyskał także ważnych dla siebie informacji ile czasu pozostało mu do końca terminu na wniesienia odwołania, jaka jest data nadania pisma, data jego wpłynięcia do Urzędu Pocztowego, jak również daty awiza. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, jako niezasadnej. Zdaniem organu, analizując tryb pracy przyjęty w Urzędzie Pocztowym w C., przesyłka zawierająca decyzję była do odebrania w placówce Urzędu w dniu 10 marca 2008r. do godziny 18.00. Zatem w opinii organu odwoławczego Urząd Pocztowy po tej godzinie mógł dokonywać zwrotu pism, których termin przechowywania w placówce pocztowej upływał właśnie w tym dniu, jak w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jej autor krótko i rzeczowo przedstawił swoje argumenty, niektórym z nich nie sposób odmówić słuszności. Kontrolując zaskarżone postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lutego 2009r., Sąd uznał, iż zostało ono wydane z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności i dochodzenia w postępowaniu do prawdy obiektywnej (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwany dalej kpa), znajdującej rozwinięcie w unormowaniach art. 77 § 1 kpa oraz 107 § 3 kpa. Uznając skargę za zasadną Sąd podzielił zarzuty skarżącego w tej części, w której kwestionuje on prawidłowość doręczenia mu przesyłki zawierającej decyzję z [...] lutego 2008r. Ustawa z 28 listopada 2003r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 z późn. zm.) nie zawiera żadnych dodatkowych uregulowań, dotyczących sposobu doręczenia pism w trakcie prowadzonego na jej podstawie postępowania. Zatem zastosowanie znajdą uregulowania Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej kpa). Tak więc zgodnie z art. 44 § 1 pkt 1, § 2, § 3, § 4 kpa w razie niemożności doręczenia pisma adresatowi: w mieszkaniu, miejscu pracy, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu w przypadku doręczenia pisma przez pocztę przechowuje ona pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej. Poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa wyżej, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Z przytoczonych przepisów wynika więc jednoznacznie, że warunkiem skutecznego doręczenia na mocy art. 44 kpa, nie jest tylko dwukrotne awizowanie danej przesyłki, ale jednocześnie pozostawienie informacji przez doręczyciela (listonosza) o sposobie oraz terminie jej odbioru w oddawczej skrzynce pocztowej adresata lub innym w ustawie wskazanym miejscu (drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata). Tylko wtedy można uznać istnienie domniemania skutecznego doręczenia na podstawie art. 44 kpa. Jest to o tyle ważne, iż przepis ten przewiduje możliwość przyjęcia tzw. fikcji doręczenia pisma, co może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego, a zatem nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Adresat zostaje bowiem zawiadomiony, iż ma możliwość odbioru skierowanej do niego przesyłki w określonym miejscu oraz terminie i od tego momentu wyłącznie od niego zależy, czy z tej możliwości skorzysta, czy też nie. Dowodem na spełnienie powyższego warunku jest zaznaczenie przez listonosza na tzw. "zwrotce" (zwrotnym potwierdzeniu odbioru) kiedy oraz w jaki sposób dokonał zawiadomienia adresata o nadejściu danej przesyłki (tak też jednolite w tym względzie orzecznictwo, w tym vide: WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 12 lutego 2009 roku, III SA/Gd 246/08, LEX nr 484853, WSA W Opolu w wyroku z dnia 6 lutego 2008 roku). W rozpatrywanej sprawie obowiązkiem organu było należyte zbadanie, czy spełnione zostały wszystkie wspomniane wyżej przesłanki, wątpliwości organu winien wzbudzić argument podniesiony przez producenta w treści skargi, w którym kwestionuje on prawidłowość doręczenia przesyłki - "W dniu 25 lutego 2008r. nie znalazłem w skrzynce pocztowej awiza. Na potwierdzeniu odbioru brak jest również daty wpłynięcia przesyłki do Urzędu Pocztowego w C." Dokładna analiza akt sprawy pozwala na przyjęcie przez Sąd faktu, iż przesyłka zawierająca decyzję z [...] lutego 2008r., nie może być uznana za prawidłowo doręczoną. Obowiązkiem poczty było przechowanie pisma przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej, od daty pierwszego awiza do dnia zwrotu do nadawcy tj. do Prezesa ARiMR musiało upłynąć pełne 14 dni, bez znaczenia jest data drugiego awizo (por. postanowienie NSA II OZ 762/08 z 17 lipca 2008r. LEX nr 493685), przedmiotowa przesyłka winna pozostawać przez okres 14 dni do odbioru przez skarżącego w placówce pocztowej w C. zgodnie z art. 44 k.p.a. Z adnotacji poczty na przesyłce, która zawierała decyzję wynika bowiem, iż po raz pierwszy awizowano ją w dniu 25 lutego 2008r., a zwrot do nadawcy nastąpił w dniu 10 marca 2008r. Od daty pierwszego awiza do dnia zwrotu do nadawcy upłynęło zatem 13 dni, jak słusznie podniósł skarżący. W tej sytuacji przyjęta przez organ odwoławczy argumentacja podniesiona w odpowiedzi na skargę z 22 kwietnia 2009r., iż zwrot przesyłki do nadawcy nastąpił 10 marca 2008r., z uwagi na przyjęty tryb pracy Urzędu Pocztowego w C., jest nie do przyjęcia pod rozwagę Sądu. Fakt, iż Urząd Pocztowy w C. dokonał zwrotu przesyłki zawierającej decyzję z [...] lutego 2008r., po godzinie 18.00 czyli po zamknięciu urzędu pocztowego nie stanowi wytłumaczenia dla dokonanego wcześniej zwrotu przesyłki. Natomiast prawidłowo organ odwoławczy dalej w treści odpowiedzi na skargę wskazał, iż Urząd Pocztowy w C. powinien zwrócić przesyłkę do adresata w dniu 11 marca 2008r., co Sąd uznał za zasadne i zgodne z dyspozycją art. 44 kpa. Skoro zatem doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji nie można za prawidłową zgodnie z dyspozycją art. 44 kpa, a przesyłka została odebrana przez skarżącego osobiście w siedzibie organu w dniu 18 marca 2008r., to tym samym odwołanie wniesione w dniu 25 marca 2008r., należy uznać za złożone w terminie przepisanym. Zadaniem organu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie merytoryczne rozpoznanie, wniesionego w terminie odwołania, ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych przez producenta rolnego, co znajdzie swój wyraz w decyzji wydanej zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 kpa. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu znajduje swoje podstawy w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163 poz. 1348 ze zm.). W myśl § 2 ust.1 rozporządzenia, zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.