V SA/Wa 547/13

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... października 2012 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności pieniężnych przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia T. K. wystąpił - na urzędowym formularzu PPF – z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną, nie posiada nieruchomości ani przedmiotów wartościowych. Utrzymują się wraz z żoną ze świadczeń emerytalno-rentowych w łącznej wysokości ... zł. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie Skarżący podał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wyłącznie z żoną, choć w tym samym domu zamieszkuje syn z rodziną. Na jedzenie przeznacza z żoną około ... zł miesięcznie, na gaz miesięcznie ... zł, na energię miesięcznie ... zł (syn płaci drugą połowę, czyli też ... zł). Na leczenie przeznaczają około ... zł miesięcznie, żona przeszła ostatnio operację. Skarżący wyjaśnił, iż nie posiada żadnych lokat, a samochód syna, którego jest współwłaścicielem ma ponad ... lat. Dom w S., to dom po zmarłych teściach, ale nie ma po nich stwierdzenia nabycia spadku. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Oświadczenie ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest nieodzowną przesłanką, po weryfikacji zawartych w nim danych, przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. W sprawie Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił w sposób wystarczający swojej sytuacji majątkowej, a wezwanie do podania dodatkowych informacji nie zostało wykonane w sposób określony w wezwaniu. W szczególności wskazać należy, iż Skarżący nie nadesłał zaświadczeń o wysokości uzyskiwanych świadczeń emerytalno – rentowych, żadnych dokumentów potwierdzających wydatki mieszkaniowe. Nie nadesłał również wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, ograniczając się wyłącznie do oświadczenia, iż nie posiada żadnych oszczędności. W tej sytuacji nie można było ustalić jak w rzeczywistości wygląda sytuacja materialna skarżącego. Zauważyć również należy, iż dotychczas Skarżący opłacał koszty postępowania w przedmiotowej sprawie. Podkreślić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych, o co wnosi w niniejszej sprawie skarżący, wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów sądowych. W niniejszej sprawie, brak jest podstaw by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby, nie wystarczy bowiem samo powoływanie się na trudną sytuację materialną. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.