V SA/Wa 549/12

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R. R. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych R. R. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Ministra Finansów z [...] grudnia 2011r. wystąpił z wnioskiem z 26 marca 2012r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną. Oświadczył, iż posiada dom o powierzchni 165 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 3,93 ha i nieruchomość gruntową o powierzchni 355 m2. Wyjaśnił, że utrzymuje się ze swojego świadczenia rentowego w wysokości 706,06 złotych i świadczenia emerytalnego żony w wysokości 817,88 złotych. Podał, że posiadana nieruchomość rolna o powierzchni 3,93 ha stanowi bezpłatną strefę ochronną dla wysypiska odpadów komunalnych i wysypiska popiołów. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 2 kwietnia 2012 r. wezwano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Pismem z 21 kwietnia 2012 r. wnioskodawca zwrócił się o przedłużenie terminu o dwa tygodnie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, dochodów. Wyjaśnił również, że ZUS przelewa na jego rachunek tylko część emerytury w wysokości 817,88 złotych zamiast w wysokości 1106,05 złotych. Podobna sytuacja dotyczy renty inwalidzkiej, która jest przekazywana na rachunek w wysokości 703,06 złotych, zamiast 944,37 złotych. Do dnia dzisiejszego skarżący nie złożył dodatkowego oświadczenia i nie nadesłał dokumentów zgodnie z zarządzeniem z 2 kwietnia 2012r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Wezwano skarżącego m.in. do złożenia oświadczeń, potwierdzonych stosownymi dokumentami o uzyskiwanych dochodach i ponoszonych wydatkach oraz do nadesłania np. wyciągów z rachunku bankowego. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane, mimo przedłużenia terminu o dodatkowe ponad 20 dni (wezwanie zostało doręczone 16 kwietnia, termin do uzupełnienia mijał z dniem 23 kwietnia 2012r.), uznać należy, że nie wykazał on, iż ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych, z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.